Co zostawić Świętemu Mikołajowi w wigilijny wieczór? Mała przekąska w różnych krajach

Co zostawia się Świętemu Mikołajowi w Wigilię?

W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie odpowiedź jest prawie zawsze taka sama: szklanka mleka i ciasteczka, postawione przy choince albo przy kominku. W 2017 roku NPR wypytało rodziny i dyplomatów z całego świata: po amerykańskiej stronie szklance mleka może towarzyszyć ciasteczko z kawałkami czekolady albo nawet kanapka z masłem orzechowym i dżemem.

Ten zwyczaj jest młodszy, niż się wydaje. Według Mental Floss amerykańska tradycja mleka i ciasteczek utrwaliła się w latach 30. XX wieku, w czasie Wielkiego Kryzysu. Rodzice widzieli w niej sposób, by uczyć dzieci wdzięczności i hojności, nawet gdy brakowało pieniędzy: temu, kto przynosi prezenty, dziękuje się, dzieląc się tym, co się ma.

Reszta świata ma własne menu, które znajdziesz niżej. Jedno je łączy: przekąskę przygotowuje się na samym końcu, tuż przed pójściem spać, i często jest to ulubiona chwila najmłodszych. Ciasteczka z wioski mają zresztą swoją stronę: nasze świąteczne przepisy.

Dlaczego zostawia się Świętemu Mikołajowi mleko i ciasteczka?

Najczęściej podawany powód to Wielki Kryzys lat 30. Mental Floss dodaje, że początkowo w pończochach zostawiano drobne upominki powitalne dla Świętego Mikołaja, a mleko i ciasteczka zajęły ich miejsce. W pozostałych kwestiach historycy wypowiadają się ostrożnie, bo zwyczaj pozostawił niewiele śladów na piśmie.

Krążą dwie teorie. Pierwsza sięga mitów nordyckich: dzieci miały zostawiać jedzenie dla Sleipnira, ośmionogiego konia, na którym jeździł bóg Odyn. Druga prowadzi do Holandii, gdzie dzieci zostawiały przekąski dla świętego Mikołaja i jego towarzyszy podróży około 6 grudnia. Żadnej z nich nie udowodniono. Łączy je prosta myśl: nakarmić tego, kto podróżuje nocą.

Mental Floss wskazuje też trop niemiecki. Zanim pojawiła się choinka, Niemcy dekorowali „drzewo rajskie” jabłkami i ciasteczkami, które magazyn przedstawia jako przodka naszej choinki. Świąteczne ciasteczka wisiały więc na gałęziach na długo przed tym, zanim trafiły na talerzyk przy kominku.

Co zostawiają dzieci w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Australii?

W Wielkiej Brytanii Father Christmas dostaje mince pie, małą tartę z korzennymi bakaliami, i odrobinę sherry. Potwierdził to w 2017 roku w NPR brytyjski dyplomata Andrew Overton. Mental Floss opisuje tę samą tradycję w Anglii: mince pies dla Father Christmas, do tego sherry. Według tego samego magazynu niektóre rodziny wolą whisky albo brandy.

W Irlandii zmienia się szklanka: często zostawia się pintę guinnessa razem z mince pies. NPR dodaje szczegół, którego nie udało nam się sprawdzić u zainteresowanej: Pani Mikołajowa miałaby tam odkładać dla siebie odrobinę whisky. W Australii, gdzie Boże Narodzenie wypada w środku lata, historyczka żywienia Barbara Santich z Uniwersytetu w Adelajdzie tłumaczyła w NPR, że mleko często ustępuje miejsca piwu, kieliszkowi sherry albo wina, czasem z kawałkiem keksu.

Dalej na południe menu dopasowuje się do pory roku. W Republice Południowej Afryki, gdzie święta też przypadają latem, Mental Floss opisuje trzy współistniejące zwyczaje: mleko i ciasteczka po amerykańsku, mince pies i kieliszek po brytyjsku albo danie prosto z braai, południowoafrykańskiego grilla. Idea pozostaje ta sama: poczęstować gościa odrobiną tego, co samemu je się tego wieczoru.

• Stany Zjednoczone i Kanada: mleko i ciasteczka.
• Wielka Brytania: mince pie i sherry, czasem whisky albo brandy.
• Irlandia: mince pies i pinta guinnessa.
• Australia: piwo, sherry albo wino, czasem keks, albo ciasteczka z lemoniadą.
• Chile: pan de pascua, ciasto z bakaliami, i napój kawowy zwany cola de mono.
• Nigeria: fufu i egusi, gulasz z nasion melona.

Czy trzeba zostawić marchewki dla reniferów?

Tak, i wiele rodzin o tym pamięta. Mental Floss łączy marchewki z tymi samymi tradycjami nordyckimi co mleko i ciasteczka: renifery muszą nabrać sił, żeby ciągnąć tak ciężkie sanie. Ambasador Szwecji w Stanach Zjednoczonych Karin Olofsdotter opowiadała w NPR, że w dzieciństwie jej rodzina zostawiała Świętemu Mikołajowi kanapkę z serem i masłem, a dla reniferów marchewkę.

Renifery pojawiły się w historii Świętego Mikołaja dopiero w 1821 roku, w wierszu „Old Santeclaus with Much Delight”, a od 1823 roku jest ich ośmioro. Ich imiona, a także imię Rudolfa, znajdziesz w artykule imiona reniferów Świętego Mikołaja. Kto karmi je przez resztę roku, dowiesz się z tekstu skąd się wzięły renifery Świętego Mikołaja.

Dlaczego dla świętego Mikołaja wkłada się marchewkę do buta?

Bo święty Mikołaj nie podróżuje reniferem. W Lotaryngii, jak podaje przewodnik Routard, dzieci zostawiają przy kominku w nocy z 5 na 6 grudnia kieliszek mirabelki dla świętego oraz cukier i marchewkę dla jego osiołka. Następnego ranka znajdują słodycze, często pomarańczę i piernik z wizerunkiem świętego. Święty Mikołaj jest patronem Lotaryngii od 1477 roku, od bitwy pod Nancy.

W Holandii ten zwyczaj nazywa się „wystawianiem buta”. Dzieci stawiają but przy kominku, a dziś także przy kaloryferze albo przy drzwiach, z marchewką lub sianem i miseczką wody dla konia Sinterklaasa. Śpiewają piosenkę, a następnego dnia w bucie są cukierki albo mały prezent. Koń nazywał się Amerigo do 2019 roku; przeszedł na emeryturę, a jego następcą został Ozosnel. W Belgii koń nosi imię jak z prognozy pogody: „Slecht Weer Vandaag”, czyli „dziś brzydka pogoda”.

W Alzacji, według oficjalnego portalu turystycznego Francji, święty Mikołaj odwiedza wszystkie grzeczne dzieci i obdarowuje je mandarynkami i piernikami. W Argentynie, jak pisze Mental Floss, dzieci zostawiają buty z sianem i wodą dla zwierząt gościa. Wszędzie wierzchowiec ma pierwszeństwo przed jeźdźcem: to on pokonuje najdłuższą drogę.

Islandia ma własną wersję, bez marchewki: dzieci stawiają but na parapecie, a trzynastu grudniowych gości zostawia w nim jabłka, pomarańcze albo inne smakołyki. Historię komina i drewniaków przed paleniskiem opowiadamy w artykule dlaczego Święty Mikołaj wchodzi przez komin.

Co zostawia się w Skandynawii?

W Danii i Szwecji wigilijnym daniem jest kasza ryżowa na mleku, duński *risengrød* albo szwedzki *risgrynsgröt*. Kate Reuterswärd, rzeczniczka prasowa ambasady Szwecji w Waszyngtonie, tłumaczyła w NPR, że miskę tej kaszy zostawia się przed drzwiami wejściowymi dla *tomte*. W Norwegii, według tego samego reportażu, do kaszy ryżowej dodaje się dzban piwa.

Ta miska nie jest przeznaczona dokładnie dla Świętego Mikołaja. Karmi *nisse* albo *tomte*, małego ducha gospodarstwa, który czuwa nad zwierzętami i w XIX wieku stał się dawcą prezentów. Zasada jest stara: lubi kaszę z kawałkiem masła na wierzchu. W często powtarzanej opowieści pewien gospodarz ukrył masło na dnie miski; nisse, przekonany, że go okradziono, wpadł w straszliwy gniew, zanim odkrył masło, kończąc jedzenie. Jego historia jest w artykule czy Święty Mikołaj jest elfem, a jego imiona w tekście imiona Świętego Mikołaja na świecie.

Gdzie zostawia się list zamiast przekąski?

W kilku krajach to nie Święty Mikołaj przychodzi z prezentami. W Niemczech, Szwajcarii i Salwadorze, jak zauważa NPR, dzieci zostawiają przede wszystkim listy pełne życzeń. W Niemczech, jak dodaje Mental Floss, piszą i ozdabiają list do Christkind, Dzieciątka Jezus przynoszącego prezenty, i nie zostawiają niczego do jedzenia.

Na Łotwie na prezent trzeba zapracować inaczej: należy wyrecytować wiersz przed choinką. Według NPR gość może wtedy poczęstować się *piparkūkas*, piernikowym ciasteczkiem. We Włoszech to samo źródło wspomina o mandarynce i sianie dla osiołka. Innych zimowych gości, od Befany po Christkind, przedstawiamy w artykule o tych, którzy przynoszą prezenty na całym świecie.

Wszędzie list pozostaje najpewniejszym sposobem, by zostać usłyszanym. Swój możesz napisać na naszej stronie list do Świętego Mikołaja, a wieczorem 24 grudnia śledzić jego trasę w Santa Trackerze, nie spuszczając oka z talerzyka z ciasteczkami.