Jak nazywa się Święty Mikołaj na świecie? Jego imiona, kraj po kraju

Dlaczego Święty Mikołaj ma tyle imion?

Niemal wszystkie imiona Mikołaja mieszczą się w czterech rodzinach. Pierwsza to rodzina świętego: Sinterklaas w Holandii, Święty Mikołaj w Polsce, Άγιος Βασίλης w Grecji. Druga czyni z niego świątecznego „ojca” albo „człowieka”: Père Noël, Father Christmas, Babbo Natale, Weihnachtsmann, Kerstman. Trzecia wiąże go z zimą, jak rosyjski Дед Мороз, „dziadek Mróz”, albo węgierski Télapó, „ojciec Zima”. Czwarta wywodzi się z dawnych wierzeń nordyckich: kozioł w Finlandii, skrzat z zagrody w Norwegii i Szwecji.

Samo imię angielskie pochodzi z pierwszej rodziny. Santa Claus to zniekształcone Sinterklaas, niderlandzkie imię świętego Mikołaja, biskupa Miry w IV wieku. Jedna z jego form, „St. A Claus”, pojawia się w nowojorskiej prasie już w 1773 roku, a niderlandzki wiersz wydany w Nowym Jorku przez Johna Pintarda w 1810 roku wciąż pisze „Sancte Claus”. Całą historię tej przemiany opowiadamy w tekście prawdziwa historia Świętego Mikołaja.

Imię często zdradza też datę. Święty przychodzi w dzień swojego święta: 6 grudnia w przypadku Mikołaja, 1 stycznia w przypadku Bazylego. „Świąteczny człowiek” przychodzi wieczorem 24 grudnia. Dziadek Mróz obsługuje Nowy Rok. Wiedzieć, jak dany kraj nazywa Mikołaja, to niemal zawsze wiedzieć, kiedy tamtejsze dzieci otwierają paczki.

Père Noël, Babbo Natale, Papá Noel: imiona świątecznego „ojca”

We Francji, w Belgii francuskojęzycznej, w Szwajcarii romańskiej i w Quebecu mówi się Père Noël. To imię ma nawet oficjalny adres: od 1962 roku francuska poczta La Poste odpowiada na listy dzieci. Służba powstaje za ministra poczty Jacques’a Marette’a, z pomocą jego siostry, pediatry i psychoanalityczki Françoise Dolto. Sekretariat Père Noël mieści się w Libourne, w departamencie Żyronda, i otrzymuje dziś ponad milion listów rocznie. Żeby napisać swój, skorzystajcie z naszej strony z listem.

Anglia ma własną postać, starszą niż Santa Claus: Father Christmas. W 1616 roku, w sztuce *Christmas, His Masque*, Ben Jonson każe mu mówić jako staroświeckiemu starcowi, który powtarza „I am old Gregorie Christmas still”. W epoce wiktoriańskiej staje się symbolem suto zastawionego stołu, a potem stopniowo stapia się z amerykańskim Santa Clausem. Dziś brytyjskie dzieci używają obu imion, nie robiąc między nimi różnicy.

Po włosku mówi się Babbo Natale. Słownik Treccani wyjaśnia, że *babbo* to potoczne i czułe słowo oznaczające „tatę”, szczególnie popularne w Toskanii, i opisuje Babbo Natale jako brodatego starca w czerwonym stroju obszytym bielą, który przynosi dzieciom prezenty. Po portugalsku mówi się Pai Natal, po hiszpańsku w Hiszpanii i Argentynie Papá Noel, po katalońsku Pare Noel. W Brazylii pisze się Papai Noel, a jego przydomek to Bom Velhinho, „dobry staruszek”.

• Walia: Siôn Corn, dosłownie „Jan od komina”
• Irlandia (po irlandzku): Daidí na Nollag, „świąteczny tata”
• Dania: Julemanden, „świąteczny człowiek”
• Chorwacja: Djed Božićnjak, „dziadek Boże Narodzenie”
• Chile: Viejito Pascuero, dosłownie „wielkanocny staruszek”
• Chiny: 圣诞老人 (Shèngdàn Lǎorén), „stary człowiek od Bożego Narodzenia”
• Japonia: サンタクロース (Santa Kurōsu), którego dzieci często nazywają サンタさん (Santa-san)

W Japonii zachowano angielskie imię niemal bez zmian, zapisane katakaną, pismem zarezerwowanym dla słów obcych. Przyrostek *-san*, dodawany do imienia szanowanej osoby dorosłej, wystarcza, żeby gość stał się swojski.

Jak jest Święty Mikołaj po niemiecku i po niderlandzku?

Po niemiecku Mikołaj nazywa się der Weihnachtsmann, „świąteczny człowiek”. Jest obecny przede wszystkim na północy, w centrum i na wschodzie Niemiec. Spopularyzowała go piosenka *Morgen kommt der Weihnachtsmann* Augusta Heinricha Hoffmanna von Fallerslebena, napisana około 1835-1840 roku. W 1848 roku malarz Moritz von Schwind publikuje w *Münchener Bilderbogen* „Herr Winter”, surową postać, od której ludzie trzymają się z daleka, często wymienianą wśród przodków tej postaci.

W katolickich regionach niemieckiego obszaru językowego, w południowych Niemczech, Austrii i części Szwajcarii, prezentów nie przynosi on, tylko Christkind, Dzieciątko Jezus. W Austrii urząd pocztowy w Christkindl, dzielnicy Steyr, od 1950 roku zbiera listy do Dzieciątka. Amerykanie przerobili jego zdrobnienie *Christkindl* na Kris Kringle, które już od 1845 roku stało się w niektórych regionach Stanów Zjednoczonych kolejnym popularnym imieniem Santa Clausa.

W Holandii i we Flandrii język rozróżnia dwie postacie. Kerstman, „świąteczny człowiek”, to Mikołaj w wersji amerykańskiej. Sinterklaas to święty Mikołaj i to on jest głównym darczyńcą: wieczór prezentów, *pakjesavond*, przypada 5 grudnia. Przypływa parowcem w połowie listopada, w pierwszą sobotę po 11 listopada, do portu, który co roku jest inny. Jego biały koń Amerigo przeszedł na emeryturę w 2019 roku, a zastąpił go Ozosnel.

Książką, która utrwaliła wizerunek Sinterklaasa, jest album dla dzieci z 1850 roku, *Sint-Nicolaas en zijn knecht* („Święty Mikołaj i jego sługa”), napisany przez nauczyciela Jana Schenkmana; zapewne pomógł on uczynić z mikołajek święto dzieci. Sługa, Zwarte Piet, budzi kontrowersje od lat 2010., a wiele mediów pokazuje go dziś tylko ze śladami sadzy: nazywa się go wtedy *roetveegpiet*.

Joulupukki, Julenissen, Jultomten: skąd kozioł i skrzat?

Fińskie imię zawsze zaskakuje: Joulupukki znaczy „kozioł bożonarodzeniowy” albo „kozioł Yule”. Wywodzi się z ludowego zwyczaju *nuuttipukki*: mężczyzna, często starszy, przebrany za kozła, chodził od domu do domu i dostawał resztki świątecznego posiłku. Postać w końcu straciła rogi i zyskała białą brodę, ale imię zostało. Przypisuje się mu żonę, Joulumuori, „świąteczną staruszkę”, o której tradycja mówi niewiele.

Adres dało mu radio. W 1927 roku prowadzący fińskiego radia Yle Markus Rautio ogłasza, że Joulupukki mieszka na Korvatunturi, górze w Laponii, której nazwa znaczy „Góra Ucho”. Korvatunturi leży dziś na granicy Finlandii i Rosji. Dalszy ciąg tej geografii, od Rovaniemi po Biegun Północny, znajdziecie w tekście gdzie mieszka Święty Mikołaj.

W Norwegii czeka się na Julenissena, a w Szwecji na Jultomtena. Oba imiona pochodzą od *nisse* lub *tomte*, małego duszka, który czuwał nad zagrodą: *tomte* znaczy mniej więcej „człowiek z gospodarstwa”. Początkowo niczego się od niego nie oczekiwało, tylko go karmiono: miską kaszy z kawałkiem masła na wierzchu, w Norwegii zastąpioną ryżem na mleku. W Danii w latach 40. XIX wieku artyści tacy jak Lorenz Frølich i Johan Thomas Lundbye robią z nich *julenisser*, roznosicieli prezentów.

Twarz szwedzkiego tomte pochodzi od ilustratorki. W 1881 roku Jenny Nyström rysuje *Tomtena* poety Viktora Rydberga z białą brodą i w czerwonej czapce, wzorując się na własnym ojcu. Szwecja znała zresztą przed nim innego darczyńcę: julbock, świątecznego kozła, który przynosił prezenty aż do XIX wieku.

Jak nazywa się Święty Mikołaj w Rosji i we wschodniej Europie?

W Rosji nazywa się Дед Мороз (Ded Moroz), dosłownie „dziadek Mróz”. Nie przychodzi na Boże Narodzenie, tylko na Nowy Rok, i podróżuje z wnuczką Снегурочка (Śnieguroczka), Śnieżynką w długiej, srebrnoniebieskiej sukni. Postać miała burzliwe życie: w 1928 roku władza radziecka ogłasza go „sprzymierzeńcem popa i kułaka”. 28 grudnia 1935 roku list Pawła Postyszewa opublikowany w *Prawdzie* ponownie otwiera drzwi noworocznym świętom i Ded Moroz wraca.

Dziś ma adres: w 1998 roku mer Moskwy Jurij Łużkow ogłosił miasto Wielki Ustiug w obwodzie wołogodzkim oficjalną rezydencją rosyjskiego Deda Moroza. Białoruś dała mu inny dom, w Parku Narodowym Puszcza Białowieska.

Imię podążało za polityczną mapą XX wieku. Po 1948 roku komunistyczna Rumunia wprowadza Moș Gerilă, bezpośrednią adaptację Deda Moroza, obok tradycyjnego Moș Crăciun, „starca bożonarodzeniowego”. W Bułgarii sprowadzony z Rosji Дядо Мраз (Diado Mraz) sąsiaduje z Дядо Коледа (Diado Koleda), tradycyjnym świątecznym dziadkiem.

• Ukraina: Дід Мороз (Did Moroz)
• Białoruś: Дзед Мароз (Dzied Maroz)
• Polska: Dziadek Mróz, obok Świętego Mikołaja i Gwiazdora
• Czechy: Děda Mráz, ale prezenty przynoszą Ježíšek, Dzieciątko, i Svatý Mikuláš
• Chorwacja: Djed Mraz; Serbia: Деда Мраз (Deda Mraz); Bośnia: Djeda Mraz; Słowenia: Dedek Mraz
• Węgry: Télapó, „ojciec Zima”, oraz Mikulás, święty Mikołaj, na początku grudnia

Dlaczego grecki Mikołaj nazywa się Bazyli?

W Grecji roznosiciel prezentów nazywa się Άγιος Βασίλης (Agios Wasilis), potoczna forma Άγιος Βασίλειος ο Μέγας, czyli świętego Bazylego Wielkiego. Bazyli był biskupem Cezarei w Kapadocji i zmarł w Cezarei około 1 lub 2 stycznia 379 roku. Jego święto przypada 1 stycznia: właśnie tego dnia, a nie 25 grudnia, Grecy przez długi czas obdarowywali się prezentami.

Jego imię nosi noworoczne ciasto: wasilopita. Legenda mówi, że poborcy podatkowi zabrali mieszkańcom Cezarei kosztowności. Bazyli zmusza ich do oddania złota, ale nikt już nie wie, co do kogo należy. Piecze więc wielkie ciasto ze złotem w środku i rozdaje kawałki: każdy odzyskuje swoją własność. Do dziś przed pieczeniem wkłada się do ciasta monetę. Wasilopitę kroi się wieczorem 31 grudnia albo 1 stycznia, po kawałku dla każdego członka rodziny, często także jeden dla Chrystusa i jeden dla świętego Bazylego, a kto znajdzie monetę, będzie miał szczęście przez cały rok.

Jak Meksykanie i Kanadyjczycy nazywają Świętego Mikołaja?

W Meksyku mówi się po prostu Santa Claus, zachowując angielskie imię. Ale nie jest sam: dzieci czekają też na El Niño Dios, Boże Dzieciątko, a przede wszystkim na los Tres Reyes Magos, Trzech Króli, którzy przychodzą w nocy z 5 na 6 stycznia. Tego wieczoru wiele dzieci zostawia but przy drzwiach. Niektóre wkładają list do balonu napełnionego helem i puszczają go w niebo. Naukowiec zapytany przez UNAM mówi to po prostu: w Meksyku „mamy też anglosaską tradycję Santa Clausa”, ale święto Trzech Króli nadal zamyka sezon.

Meksykańska poczta gra po obu stronach. Co roku w grudniu Palacio Postal w stolicy, przy ulicy Tacuba, staje się „Palacio de los Deseos”, a świąteczne skrzynki stają w 337 urzędach pocztowych w kraju. Santa Claus ma adres z kodem pocztowym, Calle Regalo nr 5, Colonia Nieve, Alcaldía Polo Norte, C.P. 00695, a Trzej Królowie mają inny. Correos de México otrzymuje średnio 22 000 listów rocznie, a w 2019 roku wysłano 19 365 odpowiedzi.

W Kanadzie imię zależy od języka: Santa Claus po angielsku, Père Noël po francusku. Obie postacie dzielą ten sam adres, chyba najsłynniejszy na świecie: Santa Claus, North Pole, H0H 0H0, Canada. Canada Post od ponad czterdziestu lat odpowiada dzieciom w języku ich listu. Program otrzymuje ponad milion listów rocznie i opiera się na wolontariuszach, pracownikach i emerytach poczty; w 2012 roku odpowiedział już na ponad 20 milionów listów w ciągu trzydziestu lat.

Kanada poszła dalej niż inni: 23 grudnia 2008 roku rząd federalny nadał Świętemu Mikołajowi kanadyjskie obywatelstwo. W Stanach Zjednoczonych wreszcie mówi się Santa Claus, Santa albo Saint Nick, a dawny Kris Kringle przetrwał w filmach i piosenkach. Po hawajsku staje się Kanakaloka.