Jak świętuje się Boże Narodzenie w Meksyku? Posadas, piñaty, Nochebuena i Trzej Królowie

Kiedy zaczyna się i kończy Boże Narodzenie w Meksyku?

Sezon otwiera święto Matki Bożej z Guadalupe, 12 grudnia, poprzedzone nowenną rozpoczętą 3 grudnia. Często właśnie tego dnia rodziny ustawiają swój nacimiento, szopkę, która zostanie na miejscu do 2 lutego. Meksykańskie szopki chętnie dodają lokalne szczegóły: kaktusy nopal, indyki, kobietę przygotowującą tortille.

1. 12 grudniaŚwięto Matki Bożej z Guadalupe, ustawienie szopki.
2. 16-24 grudniaDziewięć wieczorów posadas, ze śpiewami, ponche i piñatami.
3. 23 grudniaNoche de Rábanos w Oaxace, konkurs rzeźbionych rzodkiewek.
4. 24 grudniaNochebuena: Misa de Gallo, późna kolacja, Dzieciątko Jezus złożone w szopce.
5. 28 grudniaDía de los Santos Inocentes, meksykański odpowiednik prima aprilis.
6. 6 styczniaDía de Reyes: prezenty od Trzech Króli i rosca.
7. 2 lutegoDía de la Candelaria: błogosławieństwo figurki Dzieciątka Jezus i tamales.

Ten kalendarz zmienia wszystko dla dzieci. Mały Meksykanin może dostać jeden prezent wieczorem 24 grudnia, drugi 6 stycznia, a 2 lutego jeść tamales z całą rodziną.

Czym są Las Posadas w Meksyku?

*Posada* znaczy „gospoda” albo „nocleg”. Posadas odtwarzają poszukiwania Maryi i Józefa w Betlejem, którzy pukają od drzwi do drzwi i nie znajdują miejsca na nocleg. Odbywają się co wieczór od 16 do 24 grudnia, czyli przez dziewięć wieczorów: każdy, zgodnie z tradycją, oznacza jeden miesiąc ciąży Maryi.

Ich pochodzenie jest dokładnie znane. Źródła umieszczają je w klasztorze augustianów San Agustín de Acolman, niedaleko miasta Meksyk. W 1586 albo 1587 roku, zależnie od autorów, jego przeor, fray Diego de Soria, uzyskuje od papieża Sykstusa V zgodę na odprawianie od 16 do 24 grudnia *misas de aguinaldo*, „mszy podarków”. Z czasem obchody wyszły poza kościół i przeniosły się od domu do domu, na ulice i podwórza.

Jak przebiega posada?

• Dwie osoby, często dzieci, grają Maryję i Józefa; Maryja jedzie czasem na prawdziwym osiołku. Inne orszaki niosą po prostu figurki.
• Prowadzący niesie świecę osłoniętą papierowym kloszem, a każdy idzie za nim z własnym światłem.
• Grupa dzieli się na dwie części: jedna śpiewa na zewnątrz, by pedir posada, prosić o gościnę, druga odpowiada ze środka i odmawia.
• Przy ostatnich drzwiach „gospodarze” rozpoznają pielgrzymów i otwierają. Modli się przed szopką, często na różańcu.
• Potem zaczyna się zabawa: villancicos, tamales, atole, buñuelos, ponche i piñata.

Goście często wychodzą z aguinaldo, małą torebką słodyczy. Zwyczaj podróżował: w San Antonio w Teksasie wielka posada od 1966 roku co roku przechodzi wzdłuż River Walk aż do katedry San Fernando, a Filipiny stworzyły na jej podstawie własne widowisko, *Panunulúyan*.

Dlaczego bożonarodzeniowa piñata ma siedem ramion?

Bożonarodzeniowa piñata to nie osiołek ani postać z kreskówki: to siedmioramienna gwiazda, tradycyjnie zbudowana na glinianym garnku. Każde ramię oznacza jeden z siedmiu grzechów głównych. Rozbijając ją, symbolicznie „niszczy się” grzechy, a owoce i cukierki, które z niej wypadają, dzieli się między wszystkich.

Należy do każdego wieczoru posady i to na tę chwilę dzieci czekają przez cały wieczór. Ramiona okleja się kolorowym papierem i długimi frędzlami, które fruwają przy każdym uderzeniu.

Dziś piñata w kształcie gwiazdy sąsiaduje z piñatami w kształcie postaci, a wiele z nich robi się z kartonu zamiast z gliny. Jej zasada pozostaje jednak ta sama, to wspólna próba: każde dziecko uderza po kolei, a dorośli śpiewają i ciągną za sznur, żeby gwiazda wędrowała w górę i w dół.

Jak wygląda Nochebuena, wieczór 24 grudnia?

24 grudnia nazywa się Nochebuena, „dobra noc”. Rodziny idą na Misa de Gallo, „mszę koguta”, odprawianą późnym wieczorem, a potem spotykają się przy wielkiej kolacji. To tego wieczoru do szopki, pustej i czekającej od 12 grudnia, wkłada się wreszcie figurkę Dzieciątka Jezus, Niño Dios.

Na stole jest bacalao, solony dorsz duszony w gulaszu, romeritos, roślina o mięsistych liściach, którą gotuje się przed podaniem w sosie mole, często z placuszkami z krewetek, a także indyk albo szynka. Dzieci bawią się zimnymi ogniami, *luces de Belén*, „światłami Betlejem”. Według El Universal te pędy jadano już przed konkwistą, a ponieważ danie nie zawiera mięsa, przyjęło się na posiłkach w wigilie świąt, a 24 grudnia był właśnie takim dniem. Prezenty często otwiera się o północy, a sam dzień Bożego Narodzenia jest raczej spokojny.

Kwiat Nochebuena

Roślina, którą reszta świata nazywa poinsecją albo gwiazdą betlejemską, nosi w Meksyku nazwę święta: flor de Nochebuena. Przed konkwistą nazywała się w języku nahuatl *cuetlaxochitl*, co Gaceta UNAM tłumaczy jako „kwiat, który więdnie”. Używano jej podczas ceremonii, a władcy uprawiali ją w swoich ogrodach.

Jej angielska nazwa pochodzi od Joela R. Poinsetta, mianowanego w 1825 roku pierwszym wysłannikiem Stanów Zjednoczonych do Meksyku. Opuszcza on kraj w 1828 roku, a ogród Bartrama w Filadelfii prezentuje „Poinsettię” pod koniec 1829 roku. Według Gaceta UNAM w 2018 roku Europa wyprodukowała około 110 milionów sztuk, Stany Zjednoczone 50 milionów, a Meksyk 19 milionów.

Czym jest Noche de Rábanos w Oaxace?

Co roku 23 grudnia główny plac Oaxaki, na południu kraju, wypełnia się rzeźbionymi rzodkiewkami. Szopki, tancerze, kościoły, zwierzęta: ponad stu uczestników rzeźbi całe sceny w olbrzymich rzodkiewkach. Miasto organizuje ten konkurs od 1897 roku.

Według Mexico News Daily wszystkie rzodkiewki pochodzą z jednego pola w Santa Cruz Xoxocotlán. Sieje się je w trzech turach, by uzyskać różne rozmiary, metodami, które sprawiają, że nie nadają się do jedzenia, a zbiera 19 grudnia. Widowisko trwa tylko kilka godzin: wyrzeźbione rzodkiewki więdną i tracą kształt. W innych kategoriach używa się suszonych kwiatów i liści kukurydzy.

Legenda mówi, że w XVIII wieku zakonnicy mieli znaleźć w grudniu zapomniane rzodkiewki i przynieść je na targ jako ciekawostkę. Pewne jest to, że jeszcze przed konkursem warzywnicy rzeźbili zbyt duże rzodkiewki, by przyciągnąć klientów na bożonarodzeniowy targ.

Pastorelas i Santos Inocentes

W całym kraju to także sezon pastorelas, pasterskich przedstawień, w których na drodze do Betlejem występują archanioł Michał, diabeł Luzbel i komiczny pustelnik. 28 grudnia, w dniu Santos Inocentes, robi się sobie psikusy, jak we Francji 1 kwietnia: najbardziej klasyczny polega na pożyczeniu przedmiotu pod fałszywym pretekstem.

Kto przynosi prezenty w Meksyku: Santa Claus, Niño Dios czy Trzej Królowie?

Wszyscy trzej, zależnie od rodziny. W Meksyku mówi się po prostu Santa Claus, z zachowaniem angielskiej nazwy, i przychodzi on wieczorem 24 grudnia. W wielu domach bożonarodzeniowe prezenty przynosi Niño Dios, Dzieciątko Jezus. A 6 stycznia przychodzą Reyes Magos, Trzej Królowie, i to często oni przynoszą najwięcej prezentów. Ich imiona opisujemy w artykule imiona Świętego Mikołaja na świecie.

Te zwyczaje są młodsze, niż się wydaje. Artykuł UNAM Global, medium Narodowego Autonomicznego Uniwersytetu Meksyku, przypomina, że obdarowywanie dzieci w dniu Trzech Króli nie jest tradycją kolonialną: przyjęło się w XIX wieku. Jeden z naukowców nazywa tam Santa Clausa „tradycją anglosaską”.

W nocy z 5 na 6 stycznia dzieci stawiają but przy drzwiach, a czasem powierzają list do Królów balonikowi z helem. 6 stycznia dzieli się rosca de Reyes, drożdżowe ciasto w kształcie wieńca, w którym ukryta jest mała figurka Dzieciątka Jezus. Kto ją znajdzie, funduje tamales 2 lutego, w Candelarię, dzień, w którym w kościele błogosławi się Dzieciątko Jezus z szopki, często specjalnie na tę okazję przystrojone. Więcej o Trzech Królach przeczytacie w artykule kto przynosi prezenty na świecie.

Choinka pojawiła się później, najpierw u cudzoziemców osiadłych w Meksyku, a potem trafiła do meksykańskich rodzin. W końcu zaczęła bić rekordy: w 2009 roku miasto Meksyk postawiło choinkę o wysokości 110,35 metra, uznaną przez Księgę Guinnessa za największą na świecie w tamtym czasie. Żeby napisać do Świętego Mikołaja przed jego wizytą 24 grudnia, skorzystajcie z naszej strony z listem.