Noel gecesi Noel Baba'ya ne bırakılır? Ülke ülke küçük atıştırmalık

Noel gecesi Noel Baba'ya ne bırakılır?

ABD'de ve Kanada'da cevap hemen hep aynıdır: çam ağacının ya da şöminenin yanına konan bir bardak süt ve kurabiyeler. NPR 2017'de dünyanın dört bir yanından aileleri ve diplomatları sorguladı: Amerikan tarafında süt bardağına çikolata parçacıklı bir kurabiye, hatta fıstık ezmeli ve reçelli bir sandviç de eşlik edebiliyor.

Bu alışkanlık sanıldığından daha yeni. Mental Floss'a göre Amerika'daki süt ve kurabiye geleneği 1930'larda, Büyük Buhran sırasında yerleşiyor. Anne babalar bunu, para kıt olduğunda bile çocuklara minnettarlığı ve cömertliği öğretmenin bir yolu olarak görüyordu: hediyeleri getirene, elindekini paylaşarak teşekkür edilir.

Dünyanın geri kalanının kendi menüleri var, aşağıda onlara da yer veriyoruz. Ortak bir nokta: küçük atıştırmalık en son, yatmadan hemen önce hazırlanır ve çoğu zaman en küçüklerin en sevdiği an budur. Köyün kurabiyelerinin de kendi sayfası var: Noel tariflerimiz.

Noel Baba'ya neden süt ve kurabiye bırakılır?

En sık verilen neden, 1930'lardaki Buhran'dır. Mental Floss, başlangıçta çorapların Noel Baba'ya yönelik küçük hoş geldin hediyeleri içerdiğini, süt ve kurabiyenin onların yerini aldığını belirtir. Gerisi için tarihçiler temkinli davranır, çünkü bu âdet arkasında pek az yazılı iz bıraktı.

İki teori dolaşıyor. Birincisi İskandinav mitlerine uzanır: çocukların, tanrı Odin'in bindiği sekiz bacaklı at Sleipnir için yiyecek bıraktıkları söylenir. İkincisi Hollanda'dan geçer; orada çocuklar 6 Aralık civarında Aziz Nikolaos ve yol arkadaşları için atıştırmalıklar bırakırdı. İkisi de kanıtlanmış değil. Ortak yanları basit bir fikir: gece yolculuk edeni doyurmak.

Mental Floss bir Alman izine de dikkat çeker. Noel ağacından önce Almanlar, dergiye göre bugünkü çam ağacımızın atası olan bir “cennet ağacı”nı elma ve kurabiyelerle süslüyordu. Yani Noel kurabiyeleri, şöminenin yanındaki bir tabağa konmadan çok önce dallarda asılıydı.

Birleşik Krallık'ta, İrlanda'da ve Avustralya'da çocuklar ne bırakır?

Birleşik Krallık'ta Father Christmas'a bir mince pie, yani baharatlı kuru meyveyle doldurulmuş küçük bir turta, ve biraz şeri düşer. İngiliz diplomat Andrew Overton bunu 2017'de NPR'a doğruladı. Mental Floss da İngiltere'de aynı geleneği anlatır: Father Christmas için mince pie'lar ve yanında şeri. Aynı dergiye göre bazı aileler viski ya da brendiyi tercih ediyor.

İrlanda'da bardak değişir: mince pie'larla birlikte çoğu zaman bir pint Guinness bırakılır. NPR, ilgilisine doğrulatamadığımız bir ayrıntı ekliyor: Noel Anne'nin orada kenarda biraz viski sakladığı söyleniyor. Noel'in yazın ortasına denk geldiği Avustralya'da ise Adelaide Üniversitesi'nden yemek tarihçisi Barbara Santich NPR'a, sütün çoğu zaman yerini bir biraya, bir kadeh şeriye ya da şaraba bıraktığını, bazen yanına bir dilim meyveli kek konduğunu anlatmıştı.

Daha güneyde menüler mevsime uyar. Noel'in yine yaza denk geldiği Güney Afrika'da Mental Floss yan yana yaşayan üç alışkanlık anlatır: Amerikan usulü süt ve kurabiye, İngiliz usulü mince pie ve küçük bir kadeh, ya da Güney Afrika mangalı braai'den çıkmış bir yemek. Fikir aynı kalır: ziyaretçiye o akşam kendi yediğinden biraz ikram etmek.

• ABD ve Kanada: süt ve kurabiye.
• Birleşik Krallık: mince pie ve şeri, bazen viski ya da brendi.
• İrlanda: mince pie'lar ve bir pint Guinness.
• Avustralya: bira, şeri ya da şarap, bazen meyveli kek, ya da yanında limonatayla kurabiyeler.
• Şili: meyveli bir kek olan pan de pascua ve cola de mono denen kahveli bir içecek.
• Nijerya: fufu ve kavun çekirdeğinden yapılan bir yahni olan egusi.

Ren geyikleri için havuç bırakmak gerekir mi?

Evet, pek çok aile bunu düşünür. Mental Floss havuçları süt ve kurabiyeyle aynı İskandinav geleneklerine bağlar: ren geyiklerinin bu kadar ağır bir kızağı çekmek için güç toplaması gerekir. İsveç'in ABD büyükelçisi Karin Olofsdotter, NPR'a çocukluğunda ailesinin Noel Baba'ya peynirli ve tereyağlı bir sandviç, ren geyikleri için de bir havuç bıraktığını anlatmıştı.

Ren geyikleri Noel Baba'nın hikâyesine ancak 1821'de “Old Santeclaus with Much Delight” şiiriyle girdi ve 1823'ten beri sekiz taneler. Onların ve Rudolph'un adları Noel Baba'nın ren geyiklerinin adları yazısında. Yılın geri kalanında onları kimin beslediğini öğrenmek için Noel Baba'nın ren geyikleri nereden geldi yazısına bakın.

Aziz Nikolaos için ayakkabıya neden havuç konur?

Çünkü Aziz Nikolaos ren geyiğiyle yolculuk etmez. Routard'ın aktardığına göre Fransa'nın Lorraine bölgesinde çocuklar 5'ini 6 Aralık'a bağlayan gece şöminenin yanına aziz için küçük bir kadeh mirabel likörü, eşeği için de şeker ve bir havuç bırakır. Ertesi sabah tatlılar bulurlar, çoğu zaman bir portakal ve azizin suretinde bir zencefilli kek. Aziz Nikolaos, Nancy Savaşı'ndan sonra 1477'den beri Lorraine'in koruyucu azizidir.

Hollanda'da bu âdetin adı “ayakkabı koymak”tır. Çocuklar şöminenin, bugünlerde de kaloriferin ya da kapının yanına, Sinterklaas'ın atı için bir havuç ya da samanla bir kâse su konmuş bir ayakkabı bırakır. Bir şarkı söylerler ve ertesi gün ayakkabıda şekerler ya da küçük bir hediye vardır. Atın adı 2019'a kadar Amerigo'ydu; emekli oldu ve yerini Ozosnel aldı. Belçika'da ise bir hava durumu bülteninden çıkmış gibi bir adı var: “Slecht Weer Vandaag”, yani “bugün hava kötü”.

Fransa'nın resmî turizm sitesine göre Alsas'ta Aziz Nikolaos bütün uslu çocukları ziyaret edip onlara mandalina ve zencefilli kek verir. Mental Floss, Arjantin'de çocukların ayakkabılarını ziyaretçinin hayvanları için saman ve suyla bıraktığını anlatır. Her yerde binek, binicisinden önce gelir: en uzun yolu o katedir.

İzlanda'nın havuçsuz bir versiyonu var: çocuklar pencere pervazına bir ayakkabı koyar, aralığın on üç ziyaretçisi de içine elma, portakal ya da başka tatlılar bırakır. Bacanın ve ocak önündeki tahta ayakkabıların hikâyesi Noel Baba neden bacadan iner yazısında anlatılıyor.

İskandinavya'da ne bırakılır?

Danimarka'da ve İsveç'te Noel arifesinin yemeği bir sütlü pirinç lapasıdır, Danimarka'da *risengrød*, İsveç'te *risgrynsgröt*. Washington'daki İsveç büyükelçiliğinin basın ataşesi Kate Reuterswärd NPR'a, *tomte* için ön kapının önüne bir kâse bırakıldığını anlatmıştı. Aynı habere göre Norveç'te pirinç lapasına bir sürahi bira eşlik ediyor.

Bu kâse tam olarak Noel Baba için değildir. Hayvanlara göz kulak olan ve 19. yüzyılda hediye getiren birine dönüşen küçük çiftlik ruhu *nisse*'yi ya da *tomte*'yi doyurur. Kural eskidir: lapasını üstünde bir parça tereyağıyla sever. Sık anlatılan bir masala göre bir çiftçi tereyağını kâsenin dibine saklamıştı; nisse soyulduğunu sanıp kıyameti kopardı, sonra tabağını bitirirken tereyağını buldu. Hikâyesi Noel Baba bir cüce mi yazısında, adları da dünyada Noel Baba'nın adları yazısında.

Nerelerde atıştırmalık yerine mektup bırakılır?

Birçok ülkede gelen Noel Baba değildir. NPR, Almanya'da, İsviçre'de ve El Salvador'da çocukların daha çok dileklerle dolu mektuplar bıraktığını not eder. Mental Floss, Almanya'da çocukların hediye getiren çocuk İsa olan Christkind için mektuplarını yazıp süslediğini ve yiyecek bir şey bırakmadığını belirtir.

Letonya'da hediye başka bir yolla kazanılır: çam ağacının önünde bir şiir okumak gerekir. NPR'a göre ziyaretçi o zaman zencefilli bir kurabiye olan bir *piparkūkas*'tan alabilir. Aynı kaynak İtalya'da bir mandalinadan ve eşek için samandan söz eder. Befana'dan Christkind'e kışın diğer ziyaretçileri dünyanın dört bir yanından hediye getirenler yazısında tanıtılıyor.

Her yerde mektup, sesini duyurmanın en sağlam yolu olarak kalır. Kendi mektubunuzu Noel Baba'ya mektup sayfamızdan yazabilir, sonra 24'ü akşamı kurabiye tabağına bir göz atarken yolculuğunu Noel Baba Takipçisi'nden izleyebilirsiniz.