Jakie moce ma Święty Mikołaj? Co mówią stare opowieści, od 1821 roku do dziś

Jakie moce ma Święty Mikołaj?

Gdy zebrać wszystkie opowieści, powstaje dość dokładna lista. Każda moc ma swój tekst źródłowy, często datę, czasem autora. Żaden z tych tekstów nie twierdzi, że wyjaśnia wszystko: pokazują, co Święty Mikołaj robi, ale nie mówią, jak to robi. I właśnie dlatego tak przyjemnie się do nich wraca.

• Latanie nocą saniami zaprzężonymi w renifery: jeden renifer już w 1821 roku, osiem w 1823 roku.
• Wchodzenie i wychodzenie przez komin jednym skinieniem głowy, opisane w 1823 roku.
• Przechodzenie przez ściany domów bez komina, w baśni Bauma z 1902 roku.
• Wiedza o tym, kto był grzeczny, dzięki rejestrowi zachowania, który Thomas Nast narysował w 1866 roku.
• Słyszenie życzeń dzieci z Korvatunturi, góry w kształcie ucha w fińskiej Laponii.
• Nieśmiertelność, dzięki płaszczowi nieśmiertelności z baśni z 1902 roku.

Do tej listy trzeba dodać talent starszy, odziedziczony po świętym Mikołaju, biskupie Miry, od którego Święty Mikołaj ma swoje imię: zjawianie się tam, gdzie jest potrzebny. Wrócimy do niego na końcu, bo może to najważniejszy talent ze wszystkich.

Jak Święty Mikołaj wydostaje się z powrotem przez komin?

Odpowiedź mieści się w dwóch wersach. W wierszu „A Visit from St. Nicholas”, opublikowanym bez nazwiska autora 23 grudnia 1823 roku w gazecie Sentinel w Troy w stanie Nowy Jork, gość najpierw zjeżdża przez komin „jednym susem”. Gdy kończy pracę, przykłada palec do boku nosa, kiwa głową i unosi się z powrotem przewodem kominowym. Bez drabiny, bez liny: wystarczy jeden gest.

Ten sam wiersz opisuje gościa, który nie mówi ani słowa i od razu zabiera się do roboty. Napełnia pończochy, odwraca się gwałtownie, mruga i kiwa głową tak, że narrator przestaje się bać. Święty Mikołaj z 1823 roku jest mały, żwawy, niemal jak elf, co zapewne pomaga mu w wąskich kominach. Clement Clarke Moore przypisał sobie autorstwo wiersza trzynaście lat później, choć część badaczy uważa, że napisał go Henry Livingston.

A co z domami bez komina? W 1902 roku L. Frank Baum zadał sobie to pytanie w książce „The Life and Adventures of Santa Claus”. W jego baśni Claus najpierw wchodzi przez kominy, aż pewnego dnia piece zastępują paleniska, a przewody robią się zbyt wąskie. Wtedy wróżka Wisk proponuje, by przechodził przez ściany, i z nią oraz jej towarzyszami Claus bez trudu wchodzi do nowoczesnych domów. Baum dodaje, że rodzice mogą być jego „zastępcami” i sami napełniać pończochy. Pełną historię komina opowiadamy w artykule dlaczego Święty Mikołaj wchodzi przez komin.

Jak Święty Mikołaj potrafi latać?

Nie lata sam: to renifery niosą sanie. Pierwszy tekst, który je pokazuje, pochodzi z 1821 roku. Wtedy nowojorski drukarz William B. Gilley wydał niewielką książeczkę „The Children's Friend” z ośmioma kolorowymi rycinami. Zawarty w niej wiersz „Old Santeclaus with Much Delight” przeprowadza jednego renifera nad dachami i zaśnieżonymi połaciami w noc Bożego Narodzenia.

Dwa lata później wiersz z Troy mówi już o „miniaturowych saniach i ośmiu malutkich reniferach”. Baum w 1902 roku wymyśla zasadę, która wszystko wyjaśnia: renifery należą do lasu Burzee, a ich opiekunowie, Knookowie, pożyczają je Clausowi tylko jedną noc w roku, w Wigilię Bożego Narodzenia, pod warunkiem że wrócą przed świtem. Może wybrać najwyżej dziesięć. Dwa pierwsze nazywają się Glossie i Flossie, a pełny zaprzęg tworzą także Racer, Pacer, Reckless, Speckless, Fearless, Peerless, Ready i Steady.

Święty Mikołaj nie jest jedynym, który przelatuje nad dachami. W Holandii Sinterklaas w tygodniach przed 5 grudnia jeździ na białym koniu ponad domami i wrzuca prezenty przez komin. Skąd się wzięły renifery, jak się nazywają i dlaczego Rudolf ma czerwony nos: wszystko to znajdziesz w artykułach skąd się wzięły renifery Świętego Mikołaja i imiona reniferów.

Jak zdąży ze wszystkim w jedną noc?

Tu stare teksty są powściągliwe. Wiersz z 1823 roku mówi tylko, że gość przybywa, pracuje bez słowa i odlatuje „jak puch ostu” niesiony wiatrem. Wiersz z 1821 roku ustala datę: „Each Christmas eve”, czyli w każdą Wigilię, a już nie 6 grudnia, w dniu świętego Mikołaja. Nikt w XIX wieku nie próbuje liczyć, ile domów trzeba odwiedzić w ciągu sekundy.

Baśń Bauma podsuwa dwie wskazówki. Po pierwsze, Claus nie jest sam: pod koniec książki ma czterech pomocników, Kiltera, Petera, Nutera i Wiska, z czterech różnych magicznych ludów. Kilter, „cichy i szybki”, zbiera nawet listy od dzieci. Po drugie, pomagają mu rodzice. W opowieści z 1902 roku Święty Mikołaj jest już całą drużyną.

Jest też wyjaśnienie bardziej przyziemne, związane z obrotem Ziemi: noc wigilijna nie zapada wszędzie w tej samej chwili, a podróżnik, który podąża za strefami czasowymi, ma do dyspozycji znacznie więcej niż dwadzieścia cztery godziny. Ten rachunek omawiamy w artykule jak Święty Mikołaj rozdaje wszystkie prezenty w jedną noc.

Skąd Święty Mikołaj wie, kto był grzeczny?

Moc, której dzieci boją się najbardziej, również ma swoją datę. 29 grudnia 1866 roku Thomas Nast opublikował w Harper's Weekly rozkładówkę zatytułowaną „Santa Claus and His Works”. Na rysunkach Święty Mikołaj wypatruje grzecznych dzieci, pracuje w warsztacie i przegląda grubą księgę rachunkową. Gdy w 1890 roku Nast zebrał swoje rysunki w tomie, podpisy przedrukowano: „On the look out for good children” oraz „Account book, record of behaviour”.

Żeby dobrze słyszeć, Święty Mikołaj ma też starannie wybrany adres. W 1927 roku prowadzący fińskiego radia Markus Rautio ogłosił, że Mikołaj mieszka na Korvatunturi w Laponii. Nazwa oznacza „górę ucho”, a według opowieści jej kształt pozwala Świętemu Mikołajowi słyszeć życzenia każdego dziecka na Ziemi. Inne adresy Świętego Mikołaja zebraliśmy w artykule gdzie mieszka Święty Mikołaj.

Lista, rejestr, wielka czerwona księga Sinterklaasa i piosenki, które o nich śpiewają, mają własną historię, którą opowiadamy w artykule skąd Święty Mikołaj wie, czy byłeś grzeczny. Na pierwszą opinię nasz detektor grzecznych dzieci wyda werdykt w kilka sekund.

Czy Święty Mikołaj jest nieśmiertelny?

W baśni Bauma tak, i wiadomo nawet, jak do tego doszło. Claus dorastał w lesie Burzee, przygarnięty przez nimfę Necile. Jest śmiertelny i się starzeje. Gdy zbliża się do niego Duch Śmierci, Ak, Mistrz Leśnik świata, zwołuje radę wszystkich nieśmiertelnych. Każdy głosuje za, a Claus otrzymuje Płaszcz Nieśmiertelności. Ak ogłasza wtedy, że Claus jest „świętym patronem dzieci”.

Pięć lat wcześniej nowojorska gazeta udzieliła własnej odpowiedzi. 21 września 1897 roku The Sun opublikował niepodpisany artykuł redakcyjny w odpowiedzi na list ośmioletniej Virginii O'Hanlon, która pytała, czy Święty Mikołaj istnieje. Jego autor, Francis Pharcellus Church, stał się znany dopiero po swojej śmierci w 1906 roku. Tekst stał się najczęściej przedrukowywanym artykułem redakcyjnym w historii prasy.

Ten sam artykuł obiecuje, że za tysiąc lat Mikołaj wciąż będzie radował serca dzieci. Biskup Mikołaj, według tradycji, zmarł w Mirze w 343 roku. Jak na podstawie tej daty obliczyć wiek Świętego Mikołaja, wyjaśniamy w artykule ile lat ma Święty Mikołaj.

Skąd się bierze magia Świętego Mikołaja?

Na długo przed reniferami święty Mikołaj słynął z tego, że zjawia się we właściwej chwili. St. Nicholas Center, amerykański ośrodek dokumentacji poświęcony świętemu, przytacza historię żeglarzy z Miry. Podczas burzy na wschodnim Morzu Śródziemnym ich statek osiada na mieliźnie. Żeglarze modlą się do biskupa Mikołaja, choć jest daleko. On zjawia się na pokładzie, pomaga im wzmocnić liny masztu, a statek uwalnia się, zanim wizja znika.

Gdy docierają do portu, żeglarze idą podziękować Bogu do katedry w Mirze i rozpoznają tam biskupa, którego widzieli na pokładzie. Kiedy pytają go, jak ich usłyszał, odpowiada, że życie poświęcone innym pozwala widzieć i słyszeć tych, którzy są w niebezpieczeństwie. Widzieć z daleka, słyszeć wołanie, zdążyć na czas: piętnaście wieków wcześniej to właśnie te talenty, które dzieci przypisują Świętemu Mikołajowi.

Inne legendy o biskupie, trzy dziewczęta i posag wrzucony przez okno, trzech chłopców uratowanych przed rzeźnikiem, opowiadamy w artykule kim był święty Mikołaj. A żeby zadać pytanie samemu zainteresowanemu, zostaje list do Świętego Mikołaja albo rozmowa z nim.