“คืนก่อนวันคริสต์มาส”: ประวัติของบทกวีที่วางรูปแบบซานตาคลอส

บทกวีไปถึงหนังสือพิมพ์ของเมืองทรอยได้อย่างไร?

ตามเรื่องเล่าที่สืบทอดกันในตระกูลมัวร์ และที่นิตยสาร *Columbia Magazine* นำมาเล่าต่อ ทุกอย่างเริ่มต้นในคืนก่อนวันคริสต์มาสปี 1822 ในบ้านหลังใหญ่ในแมนฮัตตันที่ชื่อเชลซีเฮาส์ เคลเมนต์ คลาร์ก มัวร์ อาจารย์สอนภาษากรีกและภาษาฮีบรู อ่านบทกวีที่เขาแต่งให้ลูกทั้งหกคนฟังออกเสียง เขาไม่ได้ตั้งใจจะตีพิมพ์เลย

ในบรรดาคนใกล้ชิดของครอบครัวมีแฮเรียต บัตเลอร์ เพื่อนที่มาจากทรอย เมืองเล็ก ๆ ริมแม่น้ำฮัดสัน ทางเหนือของนิวยอร์ก เธอขออนุญาตคัดลอกเนื้อความไว้ ราวหนึ่งปีต่อมา บทกวีก็มาอยู่ในมือของออร์วิลล์ แอล. ฮอลลีย์ บรรณาธิการบริหารของ *Sentinel* มาถึงด้วยเส้นทางใดแน่? แหล่งข้อมูลยังลังเล จดหมายปี 1844 ที่นอร์แมน ทัตเทิล ผู้จัดพิมพ์ เขียนถึงมัวร์ รายงานว่าฮอลลีย์ได้รับบทกวีจากนางแซ็กเก็ตต์ ภรรยาของแดเนียล แซ็กเก็ตต์ คาร์ล จอห์นสัน นักประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของทรอย เปิดทางไว้ทั้งสองเส้นทาง คือแฮเรียต บัตเลอร์ หรือซาราห์ แซ็กเก็ตต์

หนังสือพิมพ์ตีพิมพ์บทกวีเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 1823 ในชื่อ “Account of a Visit from St. Nicholas” โดยไม่มีลายเซ็น ทุกวันนี้ที่ทรอย มีป้ายติดอยู่ที่เลขที่ 225 ถนนริเวอร์ บอกตำแหน่งสำนักงานของหนังสือพิมพ์ ฮอลลีย์เองก็เก็บความลับไว้ จนกระทั่งวันที่ 20 มกราคม 1829 เขาจึงพูดเป็นนัยถึงผู้แต่ง โดยบรรยายว่าเป็นสุภาพบุรุษ “ที่มีคุณค่าในฐานะนักปราชญ์และนักเขียนมากกว่าคนอื่น ๆ อีกหลายคนที่โอ้อวดเสียงดังกว่า”

แต่บทกวีไม่ได้รอผู้แต่ง หนังสือพิมพ์ฉบับอื่น ๆ นำไปลงซ้ำปีแล้วปีเล่า บ่อยครั้งก็ก่อนวันคริสต์มาสพอดี บทกวีเผยแพร่ไปโดยไม่มีชื่อผู้แต่ง เหมือนเพลงพื้นบ้าน และผู้อ่านทุกคนที่ตัดบทกวีเก็บไว้จากหนังสือพิมพ์ ก็มีส่วนทำให้บ้านเรือนชาวอเมริกันยึดค่ำคืนหนึ่งไว้อย่างชัดเจน นั่นคือคืนวันที่ 24 ธันวาคม

เคลเมนต์ คลาร์ก มัวร์ เป็นใคร?

เคลเมนต์ คลาร์ก มัวร์ เกิดในปี 1779 และเสียชีวิตในปี 1863 เบนจามิน มัวร์ พ่อของเขา เป็นอธิการบดีของโคลัมเบียคอลเลจ และเป็นบิชอปนิกายเอพิสโคพัลแห่งนิวยอร์ก ลูกชายจบการศึกษาเป็นที่หนึ่งของรุ่นที่โคลัมเบีย ตีพิมพ์พจนานุกรมภาษาฮีบรูเล่มแรกของสหรัฐอเมริกา และนั่งอยู่ในคณะกรรมการบริหารของมหาวิทยาลัยเป็นเวลาสี่สิบสี่ปี ในปี 1822 เขาเพิ่งได้รับแต่งตั้งเป็นอาจารย์สอนวรรณคดีกรีกและฮีบรูที่ General Theological Seminary

*Columbia Magazine* บรรยายถึงที่ดินของครอบครัว คือพื้นที่ราวสามสิบเอเคอร์ทางฝั่งตะวันตกของแมนฮัตตัน ซึ่งปู่ของเขาที่เกิดในอังกฤษตั้งชื่อว่าเชลซี บ้านสามชั้นหลังนั้นตั้งอยู่ตรงที่ปัจจุบันคือถนนเวสต์ 23 กับถนนนายน์ธ์อเวนิว ที่ดินส่วนหนึ่งในปัจจุบันคือสวนสาธารณะเคลเมนต์ คลาร์ก มัวร์ ตรงหัวมุมถนนเวสต์ 22 กับถนนเท็นธ์อเวนิว

มัวร์เล่าว่าเขาได้แรงบันดาลใจจาก “ชาวดัตช์ร่างท้วม หน้าแดงก่ำ” คนหนึ่งในละแวกบ้าน ซึ่งอาจเป็นคนสวนของเขา เขายังรู้จักวอชิงตัน เออร์วิง ผู้ซึ่งหนังสือ *ประวัติศาสตร์นิวยอร์ก* ที่ออกในปี 1809 และพิมพ์ซ้ำในปี 1821 บรรยายถึงนักบุญนิโคลัสแบบดัตช์ที่คาบกล้องยาสูบ ชายร่างเล็กในบทกวี ที่คาบกล้องยาสูบไว้ระหว่างฟันและมีพุงที่สั่นไหว ได้อิทธิพลจากภาพนี้ไปมาก

ทำไมเขาจึงลงชื่อในบทกวีเมื่อปี 1844 เท่านั้น?

ชื่อของมัวร์ปรากฏครั้งแรกในปี 1837 ปีนั้นชาร์ลส์ เฟนโน ฮอฟฟ์แมน ตีพิมพ์ *The New-York Book of Poetry* กับสำนักพิมพ์ของจอร์จ เดียร์บอร์น และบทกวีนี้อยู่ในหน้า 217 ถึง 219 ภายใต้ชื่อ “Clement C. Moore” ส่วนมัวร์เองรวมบทกวีนี้ไว้ในหนังสือรวมบทกวี *Poems* ของเขาในปี 1844 เท่านั้น กับสำนักพิมพ์ Bartlett and Welford ในจดหมายปีเดียวกัน เขาอธิบายว่าเขาเขียนบทนี้ “ไม่ใช่เพื่อตีพิมพ์ แต่เพื่อให้ลูก ๆ ของผมสนุก” และอ้างสิทธิ์ในฐานะเจ้าของผลงาน “แม้ว่าทรัพย์สินนี้จะมีค่าน้อยเพียงใดก็ตาม” อาจารย์ประจำวิทยาลัยศาสนาที่ตีพิมพ์งานวิชาการคงไม่อยากให้คนรู้จักตัวเองจากกลอนเด็กเป็นอย่างแรก

ใครเป็นผู้แต่ง “คืนก่อนวันคริสต์มาส” ตัวจริง?

อีกตระกูลหนึ่งยืนยันมานานกว่าร้อยห้าสิบปีว่าบทกวีนี้เป็นผลงานของบรรพบุรุษตน เฮนรี ลิฟวิงสตัน จูเนียร์ เกิดเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 1748 ที่เมืองพอกีปซี ริมแม่น้ำฮัดสัน และเสียชีวิตที่นั่นเมื่อวันที่ 29 กุมภาพันธ์ 1828 เขาเป็นนายพันตรีในการบุกแคนาดาของฝ่ายอเมริกันในปี 1775 จากนั้นก็เป็นชาวนาและเขียนกลอนสนุก ๆ ซึ่งตีพิมพ์โดยไม่ลงชื่อ หรือลงเพียงอักษรย่อ “R.” ใน *New York Magazine* และ *Poughkeepsie Journal* เขาไม่เคยอ้างสิทธิ์ในบทกวีนี้ และไม่มีฉบับพิมพ์ใดที่ทราบว่ามีชื่อของเขา

ข้อเรียกร้องของฝ่ายลิฟวิงสตันอาศัยความทรงจำ ชาร์ลส์และเอ็ดวิน ลูกชายของเขา รวมทั้งเพื่อนบ้านผู้หญิงชื่ออีไลซา เล่าในภายหลังว่าพ่อของพวกเขาอ่านบทกวีนี้ให้ฟังในฐานะผลงานของตัวเองตั้งแต่ปี 1807 ครอบครัวบอกว่าเคยมีต้นฉบับที่เขาเขียนด้วยลายมือและมีรอยขีดฆ่า แต่ว่ากันว่าต้นฉบับนั้นหายไปในเหตุไฟไหม้บ้านหลังหนึ่งในรัฐวิสคอนซิน

1. 1807ตามความทรงจำของลูก ๆ เฮนรี ลิฟวิงสตัน จูเนียร์ อ่านบทกวีให้ครอบครัวฟัง
2. 1823*Sentinel* ของเมืองทรอยตีพิมพ์บทกวีโดยไม่ระบุชื่อผู้แต่ง ในวันที่ 23 ธันวาคม
3. 1828ลิฟวิงสตันเสียชีวิต ลูกชายของเขาบอกว่าพบข่าวตัดจากหนังสือพิมพ์และร่างต้นฉบับที่มีรอยขีดฆ่าในห้องทำงานของเขา
4. 1837ชาร์ลส์ เฟนโน ฮอฟฟ์แมน ระบุว่าบทกวีเป็นของเคลเมนต์ ซี. มัวร์ ใน *The New-York Book of Poetry*
5. 1844มัวร์ตีพิมพ์บทกวีในหนังสือรวมบทกวี *Poems* ของเขา
6. 1859ตระกูลลิฟวิงสตันพบว่ามัวร์อ้างสิทธิ์ เอ็ดวินบอกว่าต้นฉบับหายไปในเหตุไฟไหม้
7. 1899หลานชายของซิดนีย์ ลิฟวิงสตัน ตีพิมพ์ข้อเรียกร้องต่อสาธารณะครั้งแรกในหนังสือพิมพ์ของเขาที่ลองไอแลนด์
8. 1920*Christian Science Monitor* ลงบทความเรื่องข้อเสนอของฝ่ายลิฟวิงสตัน ในวันที่ 4 สิงหาคม

ในปี 1999 แมรี แวน ดูเซน ผู้สืบเชื้อสายของลิฟวิงสตัน ขอให้โดนัลด์ ฟอสเตอร์ อาจารย์สอนภาษาอังกฤษที่วิทยาลัยแวสซาร์และผู้เชี่ยวชาญด้านการระบุผู้แต่งงานเขียนนิรนาม ช่วยตรวจสอบ หนังสือ *Author Unknown* ของเขา ซึ่งออกกับสำนักพิมพ์ Henry Holt ในปี 2000 สรุปว่าผู้แต่งคือลิฟวิงสตัน เหตุผลของเขาคือ จังหวะกลอนแบบอะแนพีสต์ที่มีสามจังหวะ ซึ่งลิฟวิงสตันใช้บ่อย การใช้คำว่า “all” แบบไม่ปกติ ชื่อภาษาดัตช์ของกวางเรนเดียร์ซึ่งเหมาะกับชายเชื้อสายดัตช์ และมัวร์ที่ขึ้นชื่อว่าเกลียดยาสูบ คงไม่มีทางให้ตัวเอกของเขาคาบกล้องยาสูบ

คำตอบมาถึงอย่างรวดเร็ว สตีเฟน นิสเซนบอม นักประวัติศาสตร์ผู้เขียน *The Battle for Christmas* สรุปในปี 2001 ว่ามัวร์เป็นผู้แต่งจริง “ผมเชื่อว่าเป็นเขา” เขาวางบทกวีไว้ในแวดวงของจอห์น พินตาร์ด และบุคคลสำคัญชาวนิวยอร์กที่ในตอนนั้นกำลังสร้างอดีตแบบดัตช์ให้ตัวเอง เซธ คอลเลอร์ พ่อค้าต้นฉบับ และสก็อตต์ นอร์สเวิร์ธี นักวิจัย ก็ตีพิมพ์ข้อโต้แย้งอย่างละเอียดเช่นกัน

ในปี 2016 แมกดอนัลด์ พี. แจ็กสัน อดีตอาจารย์มหาวิทยาลัยโอ๊คแลนด์ในนิวซีแลนด์ ตีพิมพ์งานศึกษาด้านลีลาภาษาเชิงปริมาณกับสำนักพิมพ์ McFarland การทดสอบของเขาจัดบทกวีที่ทราบแน่ว่าเป็นของมัวร์ไว้ฝั่งมัวร์ และจัดบทกวีคริสต์มาสว่า “ใกล้เคียงกว่าอย่างสม่ำเสมอ” กับกลอนของลิฟวิงสตัน ในปี 2023 ทอม เอ. เจอร์แมน ได้ข้อสรุปตรงกันข้าม จากการทดสอบสิบเจ็ดครั้งด้วยโปรแกรมระบุผู้แต่ง สิบหกครั้งชี้ไปที่มัวร์ การถกเถียงยังไม่จบ และแต่ละฝ่ายก็มีตัวเลขของตัวเอง

ทำไมกวางเรนเดียร์จึงชื่อดันเดอร์และบลิกเซม?

ใน *Sentinel* ปี 1823 กวางเรนเดียร์แปดตัวถูกเรียกชื่อตามลำดับนี้ Dasher, Dancer, Prancer, Vixen, Comet, Cupid, Dunder และ Blixem สองชื่อสุดท้ายไม่ใช่ภาษาอังกฤษ “Donder en Blixem” ในภาษาดัตช์แปลว่า “ฟ้าร้องและฟ้าแลบ” เป็นคำอุทานที่ใช้กันทั่วไปในครอบครัวชาวดัตช์ในรัฐนิวยอร์ก

ต่อมาชื่อก็เปลี่ยนไป สมมติฐานหนึ่งที่ *Mental Floss* นำมาเล่า บอกว่า Blixem กลายเป็น Blixen เพื่อให้สัมผัสกับ Vixen แล้วกลายเป็น Blitzen ด้วยปลายปากกาของมัวร์ในปี 1844 ในสำเนาที่มัวร์คัดลอกด้วยลายมือในช่วงปลายชีวิต เราอ่านพบว่า “Donder and Blitzen” หนังสือรวมบทกวี *An American Anthology* ของเอ็ดมันด์ คลาเรนซ์ สเตดแมน ก็ใช้รูปนี้ในปี 1900 เช่นกัน ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 Donder มักกลายเป็น Donner

กวางเรนเดียร์แปดตัวนี้ไม่ใช่ชุดแรก สองปีก่อนหน้า ในปี 1821 หนังสือเล่มเล็กของนิวยอร์กเคยแสดงภาพกวางเรนเดียร์ตัวเดียวลากเลื่อนของ “Sante Claus” แล้ว บทกวีปี 1823 เพิ่มเข้ามาอีกเจ็ดตัวและตั้งชื่อให้ทุกตัว เราเล่าลำดับวงศ์นี้ไว้ใน กวางเรนเดียร์ของซานตาคลอสมาจากไหน และรายชื่อฝูงกวางทั้งหมดไว้ใน กวางเรนเดียร์ของซานตาคลอสชื่ออะไรบ้าง

บทกวีนี้เปลี่ยนอะไรในประวัติศาสตร์ของซานตาคลอส?

ก่อนปี 1823 ผู้มาเยือนแห่งนิวยอร์กยังไม่มีวันที่แน่นอน ส่วนนักบุญนิโคลัสนั้นตามธรรมเนียมจะมาในวันที่ 6 ธันวาคม ซึ่งเป็นวันฉลองของเขา หนังสือเล่มเล็กปี 1821 เคยพูดถึงคืนก่อนวันคริสต์มาสแล้ว แต่บทกวีนี้ ด้วยบรรทัดแรกของมันเอง สลักวันนี้ไว้ในความทรงจำของทุกคนที่ท่องจำมัน “’Twas the night before Christmas”

เนื้อความยังวางลำดับเหตุการณ์ไว้อย่างชัดเจน แทบจะเป็นรายการท่าทาง ซึ่งแทบไม่เปลี่ยนเลยนับแต่นั้น ลองอ่านอีกครั้งแล้วคุณจะพบ

• ถุงเท้าที่ “แขวนไว้อย่างประณีตข้างเตาผิง” ด้วยความหวังว่าเขาจะมาเยือน
• เด็ก ๆ ที่หลับฝันถึงลูกกวาด และพ่อแม่ที่เพิ่งเข้านอน
• เลื่อนจิ๋วกับกวางเรนเดียร์ตัวน้อยแปดตัวที่ลงจอดบนหลังคา
• การลงมาทางปล่องไฟในกระโดดเดียว
• ถุงของเล่น ถุงเท้าที่ถูกเติมจนเต็มอย่างเงียบ ๆ และนิ้วที่แตะข้างจมูกเพื่อขึ้นกลับไป
• การจากไปทางอากาศ และคำอวยพรที่ส่งถึงทุกคนก่อนจะหายลับไป

การเข้าบ้านทางปล่องไฟสมควรมีแฟ้มของตัวเอง ซึ่งมีรากมาจากความเชื่อเกี่ยวกับเตาไฟในบ้าน เราเปิดแฟ้มนั้นไว้แล้วใน ทำไมซานตาคลอสจึงเข้าบ้านทางปล่องไฟ บทกวียังมีส่วนทำให้ผู้เล่าเรื่องเป็นพ่อแม่ที่ยังตื่นอยู่ เป็นพยานของฉากที่เด็ก ๆ ไม่เคยได้เห็น ซึ่งยังเป็นมุมมองของเรื่องเล่าคริสต์มาสส่วนใหญ่จนทุกวันนี้

สุดท้าย บทกวีวาดภาพตัวละครร่างจิ๋ว ผู้มาเยือนในปี 1823 คือ “เอลฟ์แก่ผู้ร่าเริง” ตัวเล็กพอจะนั่งในเลื่อนจิ๋วได้ ต้องรอจนถึงภาพพิมพ์ของโทมัส แนสต์ ตั้งแต่ปี 1863 เขาจึงมีขนาดตัวเท่ามนุษย์ เราพูดถึงเรื่องนี้ใน ซานตาคลอสเป็นเอลฟ์หรือเปล่า? สืบจากคำหนึ่งคำในปี 1823 ซึ่งมีส่วนหนึ่งที่ว่าด้วยคำถามเรื่องเอลฟ์นี้

บทกวีกลายเป็นพิธีกรรมของคืนก่อนวันคริสต์มาสได้อย่างไร?

ความสำเร็จมาพร้อมภาพ ในปี 1855 แมรี ซี. อ็อกเดน ลูกสาวคนหนึ่งของมัวร์ วาดภาพเชลซีเฮาส์ให้ฉบับที่มีภาพประกอบ ราวปี 1862 เจ. จี. เกรกอรี ผู้จัดพิมพ์ในนิวยอร์ก ตีพิมพ์ฉบับที่มีภาพประกอบโดยเอฟ. โอ. ซี. ดาร์ลีย์ ซึ่งหอสมุดรัฐสภาอเมริกันเก็บรักษาไว้หนึ่งเล่มในคลังหนังสือหายาก ในปี 1912 เจสซี วิลค็อกซ์ สมิธ ทำฉบับที่ยังอ่านได้ฟรีบนโครงการกูเทนเบิร์ก ในปี 1931 ก็ถึงคราวของอาร์เธอร์ แรกแฮม นักวาดภาพประกอบเทพนิยายชาวอังกฤษ

ในช่วงภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ ในปี 1934 ศิลปินเฮลมุท เอฟ. ทอมส์ สร้างภาพประกอบชุดหนึ่งของบทกวี ภายใต้โครงการของ Public Works Administration หน่วยงานโยธาธิการของรัฐบาลกลางในนโยบายนิวดีล

ที่โคลัมเบีย มหาวิทยาลัยของมัวร์ งานฉลอง Yule Log ประจำปีมีการอ่านบทกวีนี้มานานแล้ว ในครอบครัวหลายล้านครอบครัว ฉากนี้ถูกเล่นซ้ำทุกวันที่ 24 ธันวาคม บ่อยครั้งในตอนเข้านอน พ่อแม่บางคนอ่านจบแล้วก็ต่อด้วยการแวะดูหน้าติดตามซานตาคลอส เพื่อเช็กว่าเลื่อนไปถึงไหนแล้ว

มีฉบับภาษาฝรั่งเศสไหม?

มี และมีหลายฉบับ บทกวีนี้เผยแพร่ในภาษาฝรั่งเศสในชื่อ “Une visite de saint Nicolas” หรือ “La Nuit avant Noël” และบรรทัดแรกกลายเป็น “C’était la nuit avant Noël” สารานุกรมวิกิพีเดียรวบรวมไว้ราวยี่สิบฉบับในภาษาอื่น ๆ ตั้งแต่ภาษาเยอรมันไปจนถึงภาษาญี่ปุ่น ในปี 2013 อัลมา ดอยท์เชอร์ นักประพันธ์เพลงวัยเยาว์ ถึงกับแต่งทำนองให้เนื้อความต้นฉบับ

จะไปดูต้นฉบับลายมือได้ที่ไหน?

ในช่วงปลายชีวิต มัวร์คัดลอกบทกวีของเขาด้วยลายมือให้เพื่อน ๆ เป็นที่ทราบว่ามีสำเนาลายมือของเขาสี่ฉบับ สามฉบับอยู่ในพิพิธภัณฑ์ รวมถึงสมาคมประวัติศาสตร์นิวยอร์ก สมาคมวิชาการที่จอห์น พินตาร์ด ก่อตั้งในปี 1804 ฉบับที่สี่ ลงนามในปี 1860 และมอบให้เพื่อนคนหนึ่ง ถูกขายในเดือนธันวาคม 2006 ในราคา 280,000 ดอลลาร์ ผ่านบริษัทประมูล Heritage Auctions ให้กับผู้บริหารบริษัทสื่อรายหนึ่งที่ไม่เปิดเผยชื่อ