Kalo te përmbajtja
Babagjyshi me këmishë me kuadrate lexon letra mbi një stol para shtëpisë së tij prej druri, në mes të një livadhi me lule në Laponi

Sekretet e Babagjyshit

Çfarë bën Babagjyshi i Krishtlindjeve pjesën tjetër të vitit? Kalendari i tij, nga janari në dhjetor

Më 25 dhjetor në mëngjes, turi ka mbaruar, por Poli i Veriut nuk mbyllet. Posta, lindja e këlyshëve të renëve, kongresi veror në Danimarkë: ja kalendari i Babagjyshit, muaj pas muaji.

Nga arkivisti i fshatit9 minuta leximPërditësuar më 4 nëntor 2026

Një natë pune në vit, dhe treqind e gjashtëdhjetë e katër ditë pushim? Kështu e përfytyrojnë shumë fëmijë, dhe Babagjyshi i Krishtlindjeve buzëqesh. Arkivat e Polit të Veriut tregojnë një histori krejt tjetër: një postë që nuk ndalet kurrë, renë që lindin në pranverë, punishte që punojnë që në vjeshtë, madje edhe një kongres në mes të verës.

Për të rindërtuar vitin e tij, kemi kryqëzuar kalendarin e fshatit me fakte që gjithkush mund t’i verifikojë: një zyrë poste në Laponi e hapur çdo ditë prej dekadash, një studim shkencor për renë i vitit 2013, një takim në Danimarkë që ekziston që nga viti 1957, një sekretariat postar që rihapet çdo nëntor në Libourne. Ja kalendari, stinë pas stine.

Çfarë bën Babagjyshi pas Krishtlindjeve?

Së pari, kthehet në shtëpi. Rrëfimi më i vjetër i hollësishëm i jetës së tij të përditshme, “The Wonders of Santa Claus”, i botuar në numrin e Krishtlindjeve të vitit 1857 të Harper’s Weekly, e nis sërish me patina akulli pasi i ka shpërndarë dhuratat, “me hundën pak të ngrirë”. Në përrallën e L. Frank Baum-it të botuar në vitin 1902, renë duhet të jenë kthyer në pyllin e tyre para agimit: turi mbaron me natën.

I njëjti rrëfim i vitit 1857 përshkruan një tur që do ta zbehte çdo udhëtar. Shenjti kalon nga deti, nga toka dhe ndonjëherë nga ajri, me balonë, me anije ose me sajë. Fillon në Amsterdam, shkon me vrap drejt Francës, pastaj nga Irlanda deri në Amerikë. Pas një nate të tillë, një kthim me patina akulli duket thuajse si pushime.

Pastaj pushon, por jo për shumë kohë. Në vende të tjera, stina e dhuratave nuk ka mbaruar. Në Itali, Befana kalon natën e 5 janarit, prag i Ujit të Bekuar, dhe ua mbush me ëmbëlsira çorapet fëmijëve të mirë. Të gjithë vizitorët e dimrit prezantohen te sjellësit e dhuratave në mbarë botën.

  1. JanarKthimi në fshat, inventari i punishtes, letrat e para të falënderimit.
  2. MarsKontrolli i sajës dhe i parzmoreve, ndërsa renë kalojnë fundin e dimrit.
  3. MajLindja e këlyshëve; më 9 maj festohet mbërritja e relikeve të Shën Nikollës në Bari.
  4. KorrikKongresi Botëror i Babagjyshëve në Bakken, pranë Kopenhagës.
  5. NëntorShën Nikolla mbërrin në Holandë; sekretariati i Libourne-it rihapet.
  6. DhjetorShën Nikolla më 6, paketimi, pastaj turi i 24-ës.

A merr Babagjyshi letra gjatë gjithë vitit?

Po, dhe disa zyra poste nuk mbyllen kurrë. Zyra kryesore e postës së Babagjyshit, në Rovaniemi, mbi Rrethin Polar Arktik, është e hapur gjithë vitin. Që nga viti 1985, ajo ka marrë më shumë se 15 milionë letra nga 198 vende, dhe çdo dërgesë që niset prej saj mban një vulë të veçantë të Rrethit Polar. Në vitin 2014, sipas Wikipedia-s, numrat më të mëdhenj vinin nga Kina, Italia dhe Polonia.

Në janar, letrat ndryshojnë ton. Nuk kërkohet më, falënderohet, tregohet çfarë është marrë, dhe ndonjëherë merret përparësi për vitin e ardhshëm. Adresat e Babagjyshit, nga Laponia në Groenlandë, duke kaluar nga kodi postar kanadez H0H 0H0, janë mbledhur te ku jeton Babagjyshi.

Në Shtetet e Bashkuara, qyteti i vogël Santa Claus, në Indiana, ka zyrën e vet të postës që nga viti 1856. Banorët kishin kërkuar fillimisht emrin Santa Fe, dhe administrata u përgjigj që të zgjidhnin diçka tjetër. Vullnetarë të quajtur “Santa’s Elves” u përgjigjen aty fëmijëve të paktën që nga viti 1914. Historia e plotë e kësaj poste gjendet te historia e letrave për Babagjyshin.

Në fshat, rregulli është i thjeshtë: një letër që mbërrin në shkurt lexohet njësoj si ajo e 20 dhjetorit. Mund ta shkruani tuajën në çdo kohë në faqen tonë letër për Babagjyshin, edhe në mes të gushtit.

Çfarë ndodh në pranverë në Polin e Veriut?

Pranvera është stina e këlyshëve. Një studim i botuar në vitin 2013 në revistën shkencore Rangifer nga Eigil Reimers, Mauri Nieminen dhe Diress Tsegaye ndoqi 139 femra të rritura renësh gjysmë të zbutur në vitet 2008 dhe 2009. Midis 5 majit dhe 2 qershorit, të gjithë të vegjlit lindën, dhe të gjitha femrat i humbën brirët. Mesatarisht, nënat që japin gji i humbasin brirët rreth shtatë ditë pas lindjes.

Kjo hollësi ka rëndësi për turin: femrat i mbajnë brirët deri në pranverë. Pyetja nëse renët e Babagjyshit janë femra shqyrtohet te nga vijnë renët e Babagjyshit, dhe emrat e ekipit janë te emrat e renëve.

Në përrallën e L. Frank Baum-it të botuar në vitin 1902, renë kalojnë vetëm një natë në vit me Babagjyshin. Pjesën tjetër të kohës jetojnë në pyllin e Burzee-t nën mbrojtjen e mbretëreshës së Zanave, ushqehen me bimë me emra të çuditshëm, casa, grawle dhe marbon, dhe lahen në pellgun e Nares-it. Një pension që do ta ëndërronin shumë.

Edhe maji ka festën e vet. Martirologu ekumenik i manastirit të Bose-s kujton se Shën Nikolla, i festuar më 6 dhjetor, ditën e vdekjes së tij në vitin 343, përkujtohet edhe më 9 maj, ditën kur trupi i tij u transferua në Bari, në Itali. Llogaritja e moshës së Babagjyshit nga këto data gjendet te sa vjeç është Babagjyshi.

Një ren femër me këlyshin e saj në tundër në pranverë, me njolla bore që shkrijnë
Midis fillimit të majit dhe fillimit të qershorit, lindin këlyshët dhe nënat i humbasin brirët.

Çfarë bën Babagjyshi në verë?

Pret ndihmësit e tij. Çdo korrik që nga viti 1957, Bakken, një park lojërash pak në veri të Kopenhagës, në Danimarkë, pret Kongresin Botëror të Babagjyshëve. Në vitin 2015, The Local numëronte më shumë se njëqind pjesëmarrës të veshur si Babagjysh ose si *Julemanden*, Babagjyshi danez, të ardhur për tri ditë programi: një shëtitje me anije, një paradë në qytet, larjen tradicionale në plazhin e Bellevue-s dhe një pentatlon të Babagjyshit në park.

Në vitin 2019, Euronews raportonte për edicionin e 62-të, të hapur të hënën më 22 korrik për katër ditë. Babagjysh kishin ardhur nga vende aq të largëta sa Japonia dhe Salvadori, dhe shkuan të përshëndesnin turistët para Sirenës së Vogël. Në program kishte edhe shfaqje në natyrë dhe një garë me pengesa.

Vera amerikane ka adresën e saj të përhershme të Krishtlindjeve. Në Santa Claus, në Indiana, Louis J. Koch hap më 3 gusht 1946 një park të quajtur Santa Claus Land. Ai u bë Holiday World në vitin 1984, pastaj Holiday World & Splashin’ Safari në vitin 1993, dhe familja Koch e zotëron ende. Sipas Wikipedia-s, ai pret më shumë se një milion vizitorë në vit.

Dhjetëra Babagjysh me kostum të kuq marshojnë nën diellin e verës në një rrugë skandinave
Çdo korrik që nga viti 1957, Bakken, pranë Kopenhagës, pret kongresin botëror të Babagjyshëve.

Kur rinis punishtja?

Sapo mbërrijnë listat. Punishtja ekziston në imazhe që nga viti 1866: atë vit, Thomas Nast boton në Harper’s Weekly “Santa Claus and His Works”, ku mbishkrimet përmendin punishten, stallën dhe librin e sjelljes. Në vjeshtë, secili nga këto shërbime kalon në ritëm të shpejtë. Zanati i çdo elfi përshkruhet te kush janë elfët e Babagjyshit.

Nëntori shënon nisjen e vërtetë. Në Holandë, Sinterklaas mbërrin me anije me avull të shtunën e parë pas 11 nëntorit. Në Francë, La Poste rihap Sekretariatin e Babagjyshit në Libourne: në vitin 2025, 60 elfët e tij e rifilluan punën më 19 nëntor, dhe fëmijët kishin kohë deri më 20 dhjetor për të shkruar dhe për të marrë përgjigje para Krishtlindjeve. Atë vit, ishte shkrimtari dhe regjisori Nicolas Vanier që i huazonte penën Babagjyshit.

Në Kanada, vjeshta është edhe stina e elfëve postarë. Në vitin 2013, Posta e Kanadasë priste më shumë se një milion letra dhe kishte 9 000 vullnetarë, punonjës dhe pensionistë, për t’iu përgjigjur në më shumë se 30 gjuhë, përfshirë Braille-in. Programi ekziston që nga viti 1982, dhe kishte marrë tashmë më shumë se 21,8 milionë letra.

  • Shtator dhe tetor: mbërrijnë listat e para, porositen druri dhe bojërat.
  • Nëntor: punishtja punon me kapacitet të plotë, renë rifillojnë stërvitjen.
  • Fillimi i dhjetorit: paketimi, etiketat, kontrolli i regjistrit të fëmijëve të mirë.
  • Më 1 dhjetor: hapja e kalendarit të Adventit të fshatit.

Si kalon muaji dhjetor në Polin e Veriut?

Dhjetori fillon me një festë familjare. Më 6 është dita e Shën Nikollës, paraardhësi prej të cilit Babagjyshi e ka marrë emrin në shumë gjuhë. Në Lorenë, fëmijët gjejnë atë mëngjes një portokall dhe një kek me xhenxhefil, dhe qyteti i Nancy-t organizon paradën e tij të madhe. Historia e peshkopit të Mirës gjendet te kush ishte Shën Nikolla. Faqja zyrtare e turizmit francez saktëson se kjo paradë është pjesë e një festivali që zgjat nga fundi i nëntorit deri në fillim të janarit, dhe se në Alsacë shenjti u dhuron fëmijëve të mirë mandarina dhe kekë me xhenxhefil.

Pastaj vjen vija e fundit e drejtë. Më 24 në mbrëmje, saja ngrihet, dhe që nga viti 1955 fluturimi ndiqet çdo vit. Atë vit, një reklamë e Sears e botuar në Colorado Springs jepte gabimisht numrin e linjës së kuqe të kolonelit Harry Shoup, në komandën e mbrojtjes ajrore. Aviatorët e tij iu përgjigjën fëmijëve, dhe tradita nuk është ndalur më. Mund ta ndiqni turin në Santa Tracker-in tonë.

Dhe më 25 në mëngjes, cikli rifillon. Për të ditur si ia del ta bëjë turin në një natë të vetme, lexoni si i shpërndan Babagjyshi të gjitha dhuratat në një natë. Për të vizituar vendet ndërkohë, fshati është i hapur gjithë vitin, me hartën e tij.

Burimet

  1. Morristown Green, “The Wonders of Santa Claus: Images of Saint Nick before Thomas Nast”, 23 dhjetor 2020
  2. Project Gutenberg, L. Frank Baum, “The Life and Adventures of Santa Claus” (1902, teksti i plotë)
  3. Wikipedia, “Befana”
  4. Wikipedia, “Santa Claus’ Main Post Office” (Rovaniemi)
  5. Wikipedia, “Santa Claus, Indiana”
  6. Rangifer, Eigil Reimers, Mauri Nieminen dhe Diress Tsegaye, “Antler casting in relation to parturition in semi-domesticated female reindeer”, 2013
  7. Manastiri i Bose-s, Martirologu ekumenik, “Nikolla i Mirës”, 6 dhjetor
  8. The Local Denmark, “Santas from around the world gather in Denmark”, 21 korrik 2015
  9. Euronews, “Santa Claus comes to Copenhagen in July”, 22 korrik 2019
  10. Colgate University, Picker Art Gallery, Thomas Nast, “Santa Claus and His Works”, Harper’s Weekly, 29 dhjetor 1866
  11. Wikipedia, “Sinterklaas”
  12. La Poste, “Le Secrétariat du Père Noël rouvre ses portes”, njoftim për shtyp, 18 nëntor 2025
  13. Le Routard, “Saint-Nicolas et Noël en Lorraine”
  14. MPR News / NPR StoryCorps, “NORAD’s Santa tracker began with a typo and a good sport”, 2014
  15. Posta e Kanadasë, “Postal elves ready to help Santa’s post office”, 12 nëntor 2013
  16. France.fr (Atout France), “Où fêter la Saint-Nicolas en France?”

Pyetje të shpeshta

Përgjigjet e shkurtra të arkivistit

Çfarë bën Babagjyshi pjesën tjetër të vitit?
Lexon postën e tij, që mbërrin gjithë vitin, përgatit punishten, kujdeset për renë dhe për këlyshët e tyre në pranverë dhe takon ndihmësit e tij në verë. Në korrik, që nga viti 1957, një kongres botëror i Babagjyshëve mbahet në Bakken, pranë Kopenhagës. Punishtja rinis me kapacitet të plotë në vjeshtë, para turit të 24 dhjetorit.
Çfarë bën Babagjyshi pas Krishtlindjeve?
Kthehet në Polin e Veriut. Në vitin 1857, Harper’s Weekly e nisi madje sërish me patina akulli, me hundën pak të ngrirë, pas një turi nga Amsterdami deri në Amerikë. Pastaj pushon dhe lexon letrat e falënderimit. Në Itali, stina vazhdon: Befana kalon natën e 5 janarit, prag i Ujit të Bekuar.
A mund t’i shkruhet Babagjyshit në verë?
Po. Zyra e tij kryesore e postës, në Rovaniemi, mbi Rrethin Polar Arktik, është e hapur gjithë vitin, dhe ka marrë më shumë se 15 milionë letra nga 198 vende që nga viti 1985. Në Santa Claus, në Indiana, vullnetarët u përgjigjen fëmijëve të paktën që nga viti 1914. Faqja jonë e letrave është e hapur gjithë vitin.
Kur lindin këlyshët e renëve?
Në pranverë. Një studim i botuar në vitin 2013 në revistën Rangifer ndoqi 139 femra renësh: të gjithë këlyshët lindën midis 5 majit dhe 2 qershorit. Nënat i humbasin brirët disa ditë pas lindjes, rreth shtatë ditë mesatarisht, ndërsa i kanë mbajtur gjatë gjithë dimrit.
Çfarë është kongresi botëror i Babagjyshëve?
Një takim që organizohet çdo korrik që nga viti 1957 në Bakken, një park lojërash në veri të Kopenhagës. Në vitin 2015, më shumë se njëqind pjesëmarrës me kostum ndoqën aty tri ditë programi: shëtitje me anije, paradë, larje në plazhin e Bellevue-s dhe pentatlon. Në vitin 2019 u mbajt edicioni i 62-të.
Kur fillon Babagjyshi të bëjë lodrat?
Në fshat, punishtja nuk ndalet kurrë vërtet, por kalon në kapacitet të plotë në vjeshtë, kur mbërrijnë listat. Në Francë, Sekretariati i Babagjyshit i La Poste rihapet në nëntor: në vitin 2025, 60 elfët e tij e rifilluan punën më 19 nëntor, për letra të pranuara deri më 20 dhjetor.
A bën pushime Babagjyshi?
Pushon kryesisht në fund të dhjetorit dhe në janar, pasi mbaron turi. Edhe në verë, ai i hedh një sy postës, që mbërrin çdo ditë. Në fshat tregojnë se korriku është muaji i tij i preferuar, sepse askush nuk e pyet nëse është gati.

A është fëmija juaj në listën e fëmijëve të mirë?

Detektori i fëmijës së mirë verifikon për pak sekonda nëse është në listë këtë vit.