Կոկա-Կոլան է՞ հորինել Ձմեռ պապին. ինչ են ասում թվագրված փաստաթղթերը

Որտեղի՞ց է գալիս այն միտքը, որ Կոկա-Կոլան է հորինել Ձմեռ պապին

Տրամաբանությունը տեղավորվում է մեկ տողում. Ձմեռ պապը կարմիր-սպիտակ է, Կոկա-Կոլան նույնպես, ուրեմն մեկը մյուսից է արտագրել։ Կոկա-Կոլայի արխիվապահ Ֆիլ Մունին պատասխանել է այս հարցին Atlanta Journal-Constitution թերթում։ Կարմիրն իսկապես ընկերության գույնն է, և կարմիր Ձմեռ պապով արշավը բնական ընտրություն էր։ Բայց ընկերությունը զգեստը չի ստեղծել։

1931 թվականի նպատակը առևտրային էր և շատ կոնկրետ։ 1930-ական թվականներին ձմեռը գազավորված ըմպելիքների համար անշահավետ սեզոն էր։ Կոկա-Կոլան պատճառ էր փնտրում դեկտեմբերին սառը ըմպելիք վաճառելու համար։ Ձմեռ պապը, որին արդեն ճանաչում էին բոլոր ամերիկացի երեխաները, իդեալական դեսպան էր։

Փաստերի ստուգման Snopes կայքը «ժամանակակից Ձմեռ պապին ստեղծել է Կոկա-Կոլան» պնդումը դասում է սխալների շարքին։ Նրա հիմնադիր Դեյվիդ Միքելսոնը հիշեցնում է, որ կերպարը խառնուրդ է, որը ձևավորել են Վաշինգտոն Իրվինգը, Քլեմենտ Քլարկ Մուրը, Ջոն Փինթարդը և Թոմաս Նաստը առաջին գովազդից շատ առաջ։ Նրանց դերի մասին պատմում ենք Ձմեռ պապի իրական պատմության մեջ։

Ապրանքանիշը, ի դեպ, ինքն է մեղմացնում իր սեփական լեգենդը։ Իր պատմության էջում նա բացատրում է, որ մինչև 1931 թվականը Ձմեռ պապին պատկերում էին ամեն կերպ՝ բարձրահասակ նիհար մարդուց մինչև մի քիչ վախեցնող էլֆ։ Դա ճիշտ է XIX դարի համար։ Շատ ավելի քիչ է ճիշտ 1920-ական թվականների համար, ինչպես ցույց են տալիս հաջորդ փաստաթղթերը։

Ինչպիսի՞ն էր Ձմեռ պապը մինչև 1931 թվականը

1823 թվականին հրատարակված «A Visit from St. Nicholas» բանաստեղծությունը նկարագրում է մորթի հագած, թշլիկ ու ծիծաղկոտ մի փոքրիկ կերպարի, բայց երբեք չի նշում նրա հագուստի գույնը։ Կարմիրը գալիս է նկարազարդողների միջոցով։ St. Nicholas Center-ը հիշատակում է Ռոբերտ Ուոլթեր Ուիրի մոտ 1836 կամ 1838 թվականի նկարազարդումը, որտեղ Սուրբ Նիկողայոսն արդեն կարմիր է հագած։

1. 1863Թոմաս Նաստը Harper's Weekly-ում հրապարակում է իր առաջին Ձմեռ պապին։ Ամսագիրը տպագրվում է սև-սպիտակ։
2. 1868Հրուշակեղենի մի գովազդ ցույց է տալիս կարմիր զգեստով Ձմեռ պապի, ըստ շոտլանդական The Ferret ստուգման կայքի։
3. 1870-ականներՏպագրիչ Լուի Պրանգի շնորհավորական բացիկները տարածում են կարմիր զգեստը։
4. 1881Նաստը հրապարակում է «Merry Old Santa Claus»-ը՝ կլորիկ, մորուքավոր, ծխամորճը բերանին Ձմեռ պապ։
5. 1902Puck-ի դեկտեմբերի 3-ի շապիկը. սպիտակ եզրերով կարմիր հագած Ձմեռ պապ՝ Ֆրենկ Ա. Նանքիվելի ստորագրությամբ։
6. 1927The New York Times-ը նկարագրում է կարմիր հագուստով «ստանդարտացված» Ձմեռ պապ։

Նաստի 1881 թվականի Ձմեռ պապը բոլորովին նման չէ գովազդային կերպարի։ American Battlefield Trust-ը նկարագրում է մի կերպար, որի վրա դեռ պատերազմի հետքն է. զինվորի պայուսակ մեջքին, տոնական սուր և ԱՄՆ-ի սկզբնատառերով գոտու ճարմանդ։ Նա արդեն ունի մորուքը, փորը, ծխամորճը և խաղալիքները։ Նրան պակասում է միայն գույնը, որը Harper's Weekly-ն չէր կարող տպել։

Puck-ի շապիկն արժե մանրամասն դիտել։ Նյույորքյան այս երգիծական ամսագրի 1344-րդ համարը՝ թվագրված 1902 թվականի դեկտեմբերի 3-ով, ցույց է տալիս էլամուրի ճյուղի տակ նստած Ձմեռ պապի, որին համբուրում են երկու երիտասարդ կին։ Նա հագել է ոսկեգույն կոճակներով, սպիտակ մորթով եզրավորված կարմիր զգեստ, կարմիր ձեռնոցներ, իսկ նրա պարկից դուրս են ցցվում թմբուկ, տիկնիկ և շեփոր։ Պատկերը պահվում է Կոնգրեսի գրադարանում։ Կոկա-Կոլան այս դերում կհայտնվի միայն քսանինը տարի անց։

Snopes-ը հրապարակում է նաև 1906, 1908 և 1925 թվականների նկարազարդումներ, որոնք ցույց են տալիս նույն Ձմեռ պապին. առատ մորուք, կարմիր հագուստ, սպիտակ եզրերով գլխարկ, լայն սև գոտի։ Այս գույնի ծագման մանրամասները ներկայացված են մեր Ինչո՞ւ է Ձմեռ պապը կարմիր հագնված հոդվածում։

Ձմեռ պապը արդեն «ստանդարտացվա՞ծ» էր մինչև Կոկա-Կոլան

Այո, և մի թերթ դա գրել է սևով սպիտակի վրա։ Snopes-ը մեջբերում է The New York Times-ի 1927 թվականի նոյեմբերի 17-ի հոդվածը, որը լույս է տեսել Հեդոն Սանդբլոմի առաջին գովազդից չորս տարի առաջ՝ «A Standardized Santa Claus Appears to New York Children» վերնագրով։

Ըստ Snopes-ի տված ամփոփման՝ լրագրողը նկատում է, որ նյույորքյան Ձմեռ պապերի հասակը, քաշը և կազմվածքը դարձել են համարյա միանման, ինչպես նաև կարմիր հագուստը, գլխանոցը և սպիտակ այտամորուքը։

Հոդվածը զգեստի պարտադիր տարրերի շարքում նշում է նաև խաղալիքներով լի պարկը, կարմիր այտերն ու քիթը, թավ հոնքերը և կլոր փորը։ Այլ կերպ ասած՝ 1927 թվականին Նյու Յորքում այն ամենը, ինչ այսօր կապում ենք Կոկա-Կոլայի պատկերի հետ, արդեն համազգեստի մաս էր։

Մի մանրուք զվարճացնում է արխիվապահներին. Կոկա-Կոլան Մուրի բանաստեղծությունը մի էջում թվագրում է 1822 թվականով, մյուսում՝ 1823-ով։ Երկուսն էլ հիմնավորված են։ Տեքստը շրջանառվում է հեղինակի շրջապատում, նախքան առանց ստորագրության տպագրվելը Troy Sentinel-ում 1823 թվականի դեկտեմբերի 23-ին։ Հենց այս տեքստը, և ոչ թե գովազդատուի գաղափարը, Սանդբլոմը կվերընթերցի 1931 թվականին՝ իր կերպարը ստեղծելու համար։

Կոկա-Կոլան ինքը արդեն 1920-ական թվականներին Սուրբ Ծննդյան գովազդ էր անում տոնական գնումներին նվիրված էջերում, որոնք հրատարակում էր մասնավորապես The Saturday Evening Post-ը։ 1930 թվականի դեկտեմբերին նույն ամսագիրը հրապարակում է Ֆրեդ Մայզենի նկարազարդումը. հանրախանութի Ձմեռ պապ, որը Կոկա է խմում աշխարհի ամենամեծ գազավորված ըմպելիքների վաճառակետում՝ Սենթ Լուիսի Famous Barr-ում։

Մեկ այլ ապրանքանիշ օգտագործե՞լ է Ձմեռ պապին Կոկա-Կոլայից առաջ

Այո։ White Rock-ը՝ հանքային ջրի և գազավորված ըմպելիքների ամերիկյան ապրանքանիշը, պնդում է, որ Ձմեռ պապով գովազդներ է ունեցել 1931 թվականից շատ առաջ։ Իր կայքում ընկերությունը նշում է 1915 և 1916 թվականների երկու սև-սպիտակ գովազդ, ապա 1923, 1924 և 1925 թվականների երեք գունավոր գովազդ։ Նրա խոսքով՝ վերջիններիս Ձմեռ պապը համարյա նույնական է 1930 և 1931 թվականների Կոկա-Կոլայի Ձմեռ պապին։

Այս թվականներին պետք է զգուշությամբ վերաբերվել. դրանք գալիս են մի ապրանքանիշից, որն ամեն կերպ շահագրգռված է առաջինը լինել, և հավաքորդները միշտ չէ, որ համաձայն են, թե որ արտադրանքն էր ամեն տարի առաջ քաշվում։ Բայց դրանք հաստատում են այն, ինչ ցույց են տալիս Puck-ը և The New York Times-ը։ Ձմեռ պապն արդեն ըմպելիքներ, կոնֆետներ և ամսագրեր էր վաճառում, նախքան Կոկա-Կոլան կօգտագործեր նրան։

Ի՞նչ է իրականում արել Հեդոն Սանդբլոմը Կոկա-Կոլայի համար

Հեդոն Սանդբլոմը ծնվում է 1899 թվականի հունիսի 22-ին Միչիգանի Մասքիգոն քաղաքում. նրա հայրը սերում էր Ալանդյան կղզիներից՝ Ֆինլանդիայի շվեդախոս շրջանից, իսկ մայրը շվեդուհի էր։ 1931 թվականին D'Arcy գործակալությունից Արչի Լին ապրանքանիշի գովազդների համար «առողջ» Ձմեռ պապ է ուզում։ Կոկա-Կոլան այդ ժամանակ Սանդբլոմին մի շարք նկարներ է պատվիրում։ Առաջին Ձմեռ պապը լույս է տեսնում նույն տարում The Saturday Evening Post-ում։

Սանդբլոմը ոգեշնչվում է 1823 թվականի բանաստեղծությունից։ Սկզբում նա նկարում է իր ընկերոջից՝ Լու Փրենթիսից, թոշակի անցած առևտրային գործակալից։ Փրենթիսի մահից հետո նա նկարում է ինքն իրեն՝ նայելով հայելուն, ապա աշխատում է լուսանկարներից։ Նրա Ձմեռ պապը ջերմ է և ժպտերես՝ մարդկային դիմագծերով, վարդագույն այտերով և սպիտակ մորուքով։ Նա խաղալիքներ է բաժանում, նամակներ կարդում, դադար է առնում մի շշով։ Նաստի Ձմեռ պապը սև-սպիտակ փորագրանկար էր, իսկ Սանդբլոմինը գունավոր կտավ է, որը ամեն տարի վերատպվում էր խոշոր ամսագրերում, և հենց այդ կրկնությունն էր, որ նրան ամրացրեց հիշողության մեջ։

Շարքը տևում է 1931-ից մինչև 1964 թվականը՝ նրա վերջին տարբերակի տարին։ 1964 թվականի այդ կտավում շունը թաղամասի ծաղկավաճառի մոխրագույն պուդելն է, որին Սանդբլոմը սև է ներկել, որպեսզի աչքի ընկնի։ 1942 թվականին նա ստեղծում է նաև Sprite Boy-ին՝ էլֆի, որը 1940-ական և 1950-ական թվականների գովազդներում ուղեկցում է Ձմեռ պապին։ Կոկա-Կոլայի խոսքով՝ նրա կտավները ցուցադրվել են Լուվրում, Տորոնտոյի Royal Ontario Museum-ում և Չիկագոյի Museum of Science and Industry-ում։

Սանդբլոմը չի սահմանափակվում Ձմեռ պապով։ 1957 թվականին նա արդիականացնում է Quaker Oats-ի տղամարդու դեմքը, որը մնաց տուփերի վրա մինչև 1969 թվականը։ Նրա վերջին պատվերը՝ 1972 թվականին, Playboy-ի Սուրբ Ծննդյան համարի շապիկն է։ Նա մահանում է Չիկագոյում 1976 թվականի մարտի 10-ին։ Նրա հանրագիտարանային հոդվածում նշված է, որ նրան հաճախ սխալմամբ են վերագրում Ձմեռ պապի ժամանակակից պատկերի ստեղծումը։

Ինչո՞ւ է առասպելն այդքան կենսունակ

Որովհետև Սանդբլոմի պատկերը երևում էր ամենուր և երկար ժամանակ։ Snopes-ը հիշեցնում է. մինչև հեռուստատեսությունը, մինչև գունավոր կինոն և մինչև թերթերում գույնի հայտնվելը Կոկա-Կոլայի ամսագրային էջերը, գովազդային վահանակներն ու ցուցափեղկերը շատ ամերիկացիների համար այս Ձմեռ պապի հետ առաջին հանդիպումն էին։ Ֆիլ Մունին ավելացնում է, որ այդ նկարները տասնամյակներ շարունակ մնացել են տներում։ Երեխան, որը մեծացել էր այս պատկերների հետ, ոչ մի պատճառ չուներ Harper's Weekly-ում 1881 թվականի փորագրանկար փնտրելու։

Ֆրանսիայում առասպելը հենվում է իրական հիշողության վրա։ Ամսագրերի Ձմեռ պապը հաստատվում է պատերազմից հետո՝ ամերիկյան ապրանքների հետ միաժամանակ։ 1951 թվականի դեկտեմբերին Դիժոնում հոգևորականության մի մասը նրա խրտվիլակն այրում է մայր տաճարի առաջ, իսկ մարդաբան Կլոդ Լևի-Ստրոսը 1952 թվականին հրատարակում է «Le Père Noël supplicié»-ն («Տանջված Ձմեռ պապը»), որտեղ այս տարածումը կապում է ամերիկյան ազդեցության հետ։ Գայթակղիչ էր եզրակացնել, որ ամեն ինչ հորինել է ամերիկյան մի ապրանքանիշ։

Ահա այն, ինչ գոյություն ուներ Սանդբլոմի առաջին կտավից առաջ, մեր գտած ամենահին հետքի թվականով.

• Santa Claus անունը, տպագրված Նյու Յորքում 1773 թվականին,
• այցը Սուրբ Ծննդյան նախօրեին և հյուսիսային եղջերուի քաշած սահնակը՝ 1821 թվականին,
• ութ եղջերուները և ծխնելույզով իջնելը՝ 1823 թվականին,
• կլոր կազմվածքը, մորուքը և ծխամորճը, որոնք նկարել է Թոմաս Նաստը 1881 թվականին,
• սպիտակ եզրերով կարմիր զգեստը՝ Puck-ի շապիկին 1902 թվականին։

Վերջին խոսքը պատկանում է Ֆիլ Մունիին, որն իրավիճակն ամփոփում էր այսպես. երբեմն քեզ վերագրում են այն, ինչ չես արել, իսկ երբեմն՝ ոչ այն, ինչ իսկապես արել ես։ Կոկա-Կոլան չի հորինել Ձմեռ պապին։ Նա նպաստել է նրա դիմանկարի ամրագրմանը ավելի քան երեսուն տարի։