นักบุญนิโคลัสคือใคร? บิชอปแห่งไมรา ตำนานของท่าน และเส้นทางสู่แคว้นลอแรน

เรารู้อะไรเกี่ยวกับนักบุญนิโคลัสจริง ๆ บ้าง?

รู้น้อยมาก และนั่นคือความประหลาดใจแรกของแฟ้มนี้ ตามธรรมเนียมเล่าว่า นิโคลัสเกิดราวปี 270 ที่ปาตารา เมืองท่าในแคว้นลีเชีย บนชายฝั่งทางใต้ของประเทศตุรกีในปัจจุบัน St. Nicholas Center รายงานว่าบิดามารดาของท่านซึ่งเป็นคริสต์ศาสนิกชนผู้มีฐานะ เสียชีวิตจากโรคระบาดตั้งแต่ท่านยังเยาว์ และท่านได้อุทิศมรดกให้แก่คนยากจนและผู้ป่วย ท่านได้เป็นบิชอปแห่งไมรา เมืองใกล้เคียง ขณะที่ยังเป็นชายหนุ่ม

ธรรมเนียมเดียวกันเล่าว่าท่านถูกข่มเหงในรัชสมัยจักรพรรดิไดโอคลีเชียน ถูกเนรเทศและถูกจำคุกเพราะความศรัทธา หลังได้รับการปล่อยตัว ว่ากันว่าท่านได้เข้าร่วมสภาสังคายนาแห่งไนเซียในปี 325 ท่านสิ้นชีวิตที่ไมราในวันที่ 6 ธันวาคม ปี 343 ตามปีที่ยึดถือกันมากที่สุด และถูกฝังไว้ในโบสถ์ของท่าน

นักประวัติศาสตร์ยังคงระมัดระวังกับแทบทุกบรรทัด ชื่อของนิโคลัสปรากฏในรายชื่อบิชอปที่ไนเซียก็เมื่อต้นศตวรรษที่ 6 แล้ว ในงานของธีโอดอร์ผู้อ่าน (Theodore the Lector) ราวปี 510 หรือ 515 และทั้งอะทานาเซียสและยูเซบิอุส ซึ่งเขียนถึงสภาสังคายนาครั้งนั้น ก็ไม่ได้กล่าวถึงท่านเลย นักประวัติศาสตร์บางคนสงสัยว่าท่านเข้าร่วมจริงหรือไม่ ขณะที่ St. Nicholas Center ถือว่ารายชื่อของธีโอดอร์เป็นแหล่งข้อมูลแท้ที่สำคัญที่สุดเกี่ยวกับผู้เข้าร่วม เรื่องที่ว่าท่านตบหน้าอาริอุสผู้นอกรีตกลางที่ประชุมนั้น มีหลักฐานปรากฏก็เมื่อศตวรรษที่ 14 หรือกว่าพันปีหลังเหตุการณ์

แม้แต่ตัวบทเองก็มาถึงช้า ราวปี 583 ยูสตราทิอุสแห่งคอนสแตนติโนเปิลอ้างถึงชีวประวัติของนักบุญนิโคลัสฉบับหนึ่งที่สูญหายไปแล้ว ชีวประวัติฉบับสมบูรณ์ที่เก่าที่สุดที่ตกทอดมาถึงเราคือฉบับของไมเคิลผู้เป็นอาร์คิมันไดรต์ ซึ่งเขียนขึ้นต้นศตวรรษที่ 9 ระหว่างปี 814 ถึง 842 หรือเกือบห้าร้อยปีหลังการสิ้นชีวิตของบิชอป สำหรับนักประวัติศาสตร์เจเรมี ซีล หลักฐานที่ดีที่สุดว่านิโคลัสมีตัวตนจริงยังคงเป็นหลุมฝังศพของท่าน ซึ่งผู้คนเคยไปเยี่ยมชมได้ที่ไมรา

ตำนานสามพี่น้องกับทองที่โยนผ่านหน้าต่างเป็นอย่างไร?

นี่คือตำนานที่เก่าแก่ที่สุด และเป็นเรื่องเดียวที่มีอยู่แล้วในงานของไมเคิลผู้เป็นอาร์คิมันไดรต์ในศตวรรษที่ 9 ชายคนหนึ่งในไมราล้มละลาย ไม่มีเงินพอจะเป็นสินเดิมให้ลูกสาวทั้งสามคน ไม่มีสินเดิมก็แต่งงานไม่ได้ และภัยที่รอพวกเธออยู่คือการถูกขาย คืนหนึ่ง ถุงทองถุงหนึ่งลอยผ่านหน้าต่างที่เปิดอยู่เข้ามา แล้วอีกถุงหนึ่งในอีกคืนหนึ่ง พอถึงครั้งที่สาม ผู้เป็นพ่อเฝ้าคอยและจำได้ว่าเป็นบิชอป ซึ่งขอให้เขาเก็บเรื่องนี้เป็นความลับ

St. Nicholas Center ระบุว่า ในบางฉบับ ทองตกลงไปในถุงเท้าหรือรองเท้าที่ผึ่งไว้หน้าเตาผิง บางฉบับเล่าว่าเป็นลูกทองสามลูกแทนถุงทองสามถุง ลูกทองสามลูกนี้กลายเป็นสัญลักษณ์หนึ่งของนักบุญในภาพวาดและหน้าต่างกระจกสี บางครั้งถูกวาดให้เหมือนส้ม ซึ่งอธิบายได้ส่วนหนึ่งว่าทำไมจึงมีส้มอยู่ในรองเท้าของเด็ก ๆ ลูกทองเหล่านี้ยังทำให้นิโคลัสเป็นนักบุญองค์อุปถัมภ์ของผู้รับจำนำและหญิงสาวที่กำลังจะแต่งงาน

นักประวัติศาสตร์ยังถกเถียงเรื่องนี้กันอยู่ อดัม ซี. อิงลิช สนับสนุนแนวคิดว่ามีเค้าโครงจากเรื่องจริง โยนา เลนเดอริง ตั้งข้อสังเกตว่าเรื่องนี้คล้ายกับเรื่องเล่าที่ฟิโลสตราตุสบันทึกไว้เกี่ยวกับอพอลโลเนียสแห่งไทอานา ปราชญ์ในศตวรรษที่ 1 มาก และคิดว่าเรื่องอาจย้ายจากบุคคลหนึ่งไปยังอีกบุคคลหนึ่ง สิ่งที่แน่นอนคือเรื่องนี้ข้ามผ่านกาลเวลามาได้ ถุงเท้าที่แขวนไว้ข้างเตาผิงก็มาจากเรื่องนี้โดยตรง ดังที่เราเล่าไว้ใน ประวัติถุงเท้าคริสต์มาส

เรื่องเด็กสามคนในถังหมักเกลือมาจากไหน?

ในฝรั่งเศส นี่คือเรื่องที่ทุกคนรู้จัก แต่กลับเป็นหนึ่งในเรื่องที่เกิดขึ้นช้าที่สุด เรื่องนี้ไม่มีอยู่ในชีวประวัติของนักบุญฉบับแรก ๆ และเพิ่งปรากฏในช่วงปลายยุคกลาง เดิมทีผู้เคราะห์ร้ายไม่ใช่เด็ก แต่เป็นนักศึกษาหนุ่มสามคนที่เดินทางอยู่และถูกเจ้าของโรงเตี๊ยมฆ่า St. Nicholas Center ระบุว่าฉบับเด็กสามคนเป็นฉบับที่แพร่หลายในฝรั่งเศส

เพลง “Ils étaient trois petits enfants” (มีเด็กน้อยอยู่สามคน) ที่เด็กนักเรียนยังร้องกันอยู่ มีมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 เด็กสามคนที่ออกไปเก็บรวงข้าวตกในทุ่ง ค่ำวันหนึ่งขอให้คนขายเนื้อให้ที่พัก เขาฆ่าพวกเขา หั่นเป็นชิ้น และใส่ลงในถังหมักเกลือ ซึ่งเป็นถังเกลือสำหรับถนอมเนื้อ เจ็ดปีต่อมา นักบุญนิโคลัสผ่านมาและขอที่พักค้างคืน คนขายเนื้อเสนออาหารให้ แต่บิชอปขอเนื้อเค็มที่รออยู่มาเจ็ดปี คนขายเนื้อหนีไป นักบุญเรียกเขากลับมาให้สำนึกผิด แล้วยื่นนิ้วสามนิ้วเหนือถังหมักเกลือ และเด็กทั้งสามก็ลุกขึ้นมา

ตำนานนี้เองที่ทำให้นิโคลัสเป็นผู้คุ้มครองเด็ก ๆ ในภาคตะวันออกของฝรั่งเศส ท่านไม่เคยเดินทางคนเดียว แปร์ฟูเอตาร์ (Père Fouettard) ชายชุดดำ คอยขู่เด็กที่ไม่เชื่อฟัง ขณะที่นักบุญแจกขนม ในขบวนพาเหรดที่น็องซี คนขายเนื้อในเพลงถึงกับมีรถขบวนเป็นของตัวเอง อยู่ด้านหน้ารถของแปร์ฟูเอตาร์พอดี ในเนเธอร์แลนด์และเบลเยียม นักบุญเดินทางพร้อมกับผู้ติดตามคนอื่น ๆ ซึ่งเราแนะนำไว้ใน ผู้นำของขวัญจากทั่วโลก

ปาฏิหาริย์อื่น ๆ ในแฟ้ม

• ผู้บริสุทธิ์สามคน: มีอยู่แล้วในงานของไมเคิลผู้เป็นอาร์คิมันไดรต์ นิโคลัสหยุดมือของเพชฌฆาตและช่วยชายสามคนที่ถูกตัดสินลงโทษโดยไม่เป็นธรรม ท่านจึงเป็นนักบุญองค์อุปถัมภ์ของเหยื่อความผิดพลาดทางกระบวนการยุติธรรม
• พายุ: ขณะเดินทางกลับจากดินแดนศักดิ์สิทธิ์ ท่านทำให้ทะเลที่คุกคามเรือของท่านสงบลง ลูกเรือทั่วทะเลเมดิเตอร์เรเนียนจึงนับถือท่านเป็นนักบุญองค์อุปถัมภ์
• บาซิลิออส: เด็กชายที่ถูกโจรสลัดจากเกาะครีตลักพาตัวไป ได้กลับคืนสู่บ้านที่ไมรา โดยในมือยังถือถ้วยทองคำของกษัตริย์ที่เขารับใช้อยู่

ทำไมจึงฉลองวันนักบุญนิโคลัสในวันที่ 6 ธันวาคม?

เพราะเป็นวันที่ท่านสิ้นชีวิต คริสตจักรฉลองนักบุญในวันที่สิ้นชีวิต ซึ่งถือเป็นวันที่ถือกำเนิดในสวรรค์ ไม่ใช่วันเกิด ซึ่งในกรณีของนิโคลัสก็ไม่มีใครรู้ คริสตจักรที่ใช้ปฏิทินจูเลียน เช่น คริสตจักรออร์โธดอกซ์รัสเซีย ฉลองในวันที่ 19 ธันวาคมตามปฏิทินของเรา บารียังมีงานฉลองครั้งที่สอง ระหว่างวันที่ 7 ถึง 9 พฤษภาคม เพื่อระลึกถึงการมาถึงของพระธาตุ

ตามเอกสารบัญชีมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ซึ่งว่าด้วยงานฉลองที่น็องซี วันนักบุญนิโคลัสฉลองกันในวันที่ 6 ธันวาคมในเบลเยียม เนเธอร์แลนด์ เยอรมนี ลักเซมเบิร์ก สวิตเซอร์แลนด์ และอิตาลี รวมถึงในประเทศนิกายออร์โธดอกซ์ ในฝรั่งเศส ธรรมเนียมนี้ยังคงเข้มแข็งในแคว้นลอแรน อาลซัส ฟร็องช์-กงเต และภาคเหนือ ในเนเธอร์แลนด์และเบลเยียม นักบุญมักมาถึงทางเรือ และขี่ม้าขาวตระเวนไปตามเมืองต่าง ๆ เพื่อหารองเท้าที่วางไว้ใกล้หน้าต่าง ประตู หรือเตาผิง

ในแคว้นลอแรน เช้าวันที่ 6 ธันวาคมหรือสุดสัปดาห์ที่ใกล้ที่สุด เด็กดีจะพบขนม และเด็กที่วางก้อนน้ำตาลหรือแครอทไว้ให้ลาของนักบุญเมื่อคืนก่อนก็รู้ว่าทำไมจานจึงว่างเปล่า การที่การมาเยือนนี้เลื่อนไปเป็นคืนวันที่ 24 ธันวาคม เกิดขึ้นในภายหลังมาก ที่นิวยอร์กช่วงต้นศตวรรษที่ 19 ซึ่งเป็นเรื่องของ ประวัติที่แท้จริงของซานตาคลอส

พระธาตุของนักบุญนิโคลัสมาถึงบารีได้อย่างไร?

ฤดูใบไม้ผลิปี 1087 ลูกเรือจากบารีขึ้นฝั่งที่ไมรา ซึ่งตอนนั้นอยู่ใต้การปกครองของมุสลิม และนำโครงกระดูกส่วนใหญ่ไปต่อหน้าต่อตาผู้เฝ้าชาวกรีก พวกเขาจึงชนะการแข่งขันกับเวนิสซึ่งหมายปองสมบัติชิ้นเดียวกัน วันที่ 9 พฤษภาคม 1087 กระดูกมาถึงบารี ในแคว้นปุลยา สองปีต่อมา ในปี 1089 สมเด็จพระสันตะปาปาเออร์บันที่ 2 ทรงเสกห้องใต้ดินของมหาวิหารแห่งใหม่และประดิษฐานพระธาตุไว้ใต้แท่นบูชา ซึ่งยังคงอยู่ที่นั่นจนถึงทุกวันนี้ ตัวอาคารสร้างเสร็จและได้รับการเสกในปี 1197

เวนิสไม่ยอมแพ้ ตามพงศาวดารนิรนามฉบับหนึ่ง กองเรือเวนิสแวะที่ไมราในปี 1100 และเก็บเศษกระดูกที่ชาวบารีทิ้งไว้ โบสถ์ซานนิโคโลแห่งลีโดบอกว่าเก็บรักษาไว้ราวห้าร้อยชิ้น วันที่ 28 ธันวาคม 2009 ตุรกีได้ขอให้อิตาลีส่งกระดูกคืน

1. 1087วันที่ 9 พฤษภาคม พระธาตุขึ้นฝั่งที่บารี หลังถูกนำออกมาจากไมรา
2. 1089สมเด็จพระสันตะปาปาเออร์บันที่ 2 ทรงเสกห้องใต้ดินของมหาวิหารนักบุญนิโคลัสแห่งบารี
3. 1100ชาวเวนิสนำเศษกระดูกที่ยังเหลืออยู่ที่ไมราไปยังลีโด
4. ทศวรรษ 1950นักกายวิภาคศาสตร์ลุยจิ มาร์ติโน ตรวจกระดูก พบว่าเป็นชายที่เสียชีวิตเมื่ออายุมากกว่า 70 ปี รูปร่างสูงปานกลาง และเป็นโรคข้ออักเสบรุนแรง
5. 2017ซี่โครงชิ้นหนึ่งเดินทางจากบารีไปมอสโกและเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก ตั้งแต่วันที่ 21 พฤษภาคมถึง 28 กรกฎาคม

กระดูกเหล่านี้ได้รับการศึกษาแล้ว ในปี 2004 แคโรไลน์ วิลคินสัน และฟรันเชสโก อินโตรนา แห่งมหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ ได้จำลองใบหน้าขึ้นจากการวัดกะโหลกศีรษะ พบว่าเป็นชายสูงราว 1.68 เมตร จมูกเคยหักแล้วต่อติดกันใหม่ ในเดือนธันวาคม 2017 ที่ออกซ์ฟอร์ด ทอม ไฮแอม และจอร์จ คาซาน ได้หาอายุด้วยคาร์บอนกัมมันตรังสีของเศษกระดูกเชิงกรานชิ้นหนึ่งที่เก็บรักษาไว้ในรัฐอิลลินอยส์และมาจากเมืองลียง ผลคือศตวรรษที่ 4 นักวิจัยย้ำว่าวิทยาศาสตร์พิสูจน์ได้ว่าพระธาตุชิ้นหนึ่งเป็นของปลอม แต่ไม่มีวันพิสูจน์ได้ว่าเป็นของแท้

ในปีเดียวกัน ซี่โครงของนักบุญชิ้นหนึ่งเดินทางจากบารีไปรัสเซีย ซึ่งนิโคลัสเป็นหนึ่งในนักบุญที่ได้รับความเคารพมากที่สุด ตามรายงานของวิทยุวาติกัน ผู้แสวงบุญราวสองล้านคนต่อแถวรอ บางครั้งนานหลายชั่วโมง ที่มหาวิหารพระคริสต์ผู้ไถ่ในมอสโก และต่อมาที่อารามอะเล็กซานเดอร์ เนฟสกีในเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก ก่อนที่พระธาตุจะกลับสู่อิตาลีในวันที่ 28 กรกฎาคม 2017

ทำไมนักบุญนิโคลัสจึงเป็นนักบุญองค์อุปถัมภ์ของแคว้นลอแรน?

ทุกอย่างเริ่มจากนิ้วนิ้วเดียว ตามธรรมเนียมเล่าว่า ในปี 1098 อัศวินชาวลอแรนชื่อโอแบร์ เดอ วารองเฌวีล ได้นำข้อนิ้วของนักบุญจากบารีมายังปอร์ เมืองการค้าริมแม่น้ำเมอร์ต ซึ่งต่อมาได้ชื่อว่าแซ็ง-นีกอลา-เดอ-ปอร์ จารึกภาษาละตินบนผอบพระธาตุปัจจุบันบอกไว้ชัดเจนว่า “Hic anno salutis 1098 Albertus de Varangisi Villa attulit sacram particulam” แขนเงินที่มือยกขึ้นอวยพร สูง 75 เซนติเมตรชิ้นนี้ ทำขึ้นที่ลียงโดยห้าง Berger et Nesme ราวปี 1892 เพื่อแทนผอบพระธาตุที่บรรดาดยุกเคยถวายไว้ ซึ่งสูญหายไปแล้วในปัจจุบัน

ขบวนแห่คบเพลิงเกิดจากปาฏิหาริย์อีกเรื่องหนึ่ง กล่าวกันว่าเจ้าแห่งเรชีกูร์ นักรบครูเสดชาวลอแรนที่ถูกจับเป็นเชลยในดินแดนตะวันออก ได้รับการปลดปล่อยในวันที่ 6 ธันวาคม 1240 และถูกพบที่ลานหน้าโบสถ์ โดยยังมีโซ่ตรวนติดอยู่ที่ข้อมือ นับแต่นั้นมา ขบวนแห่จัดขึ้นทุกปีในวันเสาร์ที่ใกล้วันที่ 6 ธันวาคมที่สุด หลังพิธี มหาวิหารจะดับไฟจนมืดสนิท เทียนถูกจุดขึ้นทีละเล่ม และฝูงชนร้องเพลง “Saint Nicolas des Lorrains” เพลงสวดที่มีมากกว่าสี่สิบท่อน

วันที่ 5 มกราคม 1477 ดยุกเรอเนที่ 2 ทรงชนะชาร์ลผู้กล้า (Charles le Téméraire) ใต้กำแพงเมืองน็องซี ชาวเบอร์กันดีผู้นั้นถูกสังหาร ลอแรนยังคงเป็นอิสระ และเรอเนที่ 2 ทรงยกนิโคลัสเป็นนักบุญองค์อุปถัมภ์ของดัชชี เพื่อขอบคุณนักบุญสำหรับชัยชนะ พระองค์ทรงแทนโบสถ์หลังเล็กแห่งปอร์ด้วยมหาวิหารแบบโกธิกแฟลมบอยองต์ขนาดใหญ่ สร้างตั้งแต่ปี 1481 ถึง 1560 พร้อมหอคอยสูง 85 เมตรสองหอ

ห้าศตวรรษต่อมา อาคารแห่งนี้ต้องการการดูแล ได้รับการบูรณะอยู่ราวสิบห้าปี ในทศวรรษ 1980 และ 1990 ด้วยมรดกของกามีย์ ครูเอ ฟรีดแมน ลูกหลานของท้องถิ่นที่ไปใช้ชีวิตที่นิวยอร์กและเสียชีวิตในปี 1980 นักบุญนิโคลัส ผู้มาจากเอเชียไมเนอร์ผ่านทางอิตาลี จึงได้รับการช่วยเหลือในแคว้นลอแรนโดยหญิงชาวอเมริกัน

ทุกวันนี้แคว้นลอแรนฉลองวันนักบุญนิโคลัสอย่างไร?

ที่น็องซี งานฉลองนี้สำคัญจนได้รับการบรรจุในบัญชีมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของกระทรวงวัฒนธรรมฝรั่งเศส ขบวนพาเหรดใหญ่มีมาตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 และรถขบวนนักบุญนิโคลัสคันแรกสร้างขึ้นในปี 1924 ด้วยความร่วมมือของพ่อค้าในเมือง ในปี 2017 มีผู้ชมขบวนพาเหรดหลักเพียงขบวนเดียวเกือบ 100,000 คน และมีขบวนพาเหรด 15 ถึง 18 ขบวนในเขตมหานครตลอดเดือนธันวาคม

ขบวนเดินตามลำดับที่แน่นอนเป็นระยะทาง 1.3 กิโลเมตร รถขบวนของเทศบาลต่าง ๆ ผ่านไปก่อน ตามด้วยตัวละครสามตัวของตำนาน ได้แก่ แปร์ฟูเอตาร์บนลากลไก คนขายเนื้อที่ตะโกนเรียกฝูงชนจากร้านกระดาษปาเปเยมาเช และเด็กสามคนในถังหมักเกลือ นักบุญนิโคลัสปิดท้ายขบวนบนรถที่ประดับไฟสว่างไสว รายล้อมด้วยเด็กดีตัวน้อย เมื่อถึงจัตุรัสสตานิสลาส นายกเทศมนตรีจะมอบกุญแจเมืองให้ท่านจากระเบียงศาลาว่าการ ในปี 2017 มีการแจกลูกอมมากกว่าสองตันตลอดเส้นทาง

อีกธรรมเนียมหนึ่งเป็นของกิน ขนมปังขิงและช็อกโกแลตรูปนักบุญนิโคลัสผลิตที่น็องซีมาตั้งแต่ปี 1840 เริ่มแรกโดยห้าง Lefèvre-Lemoine ตั้งแต่ปี 1902 ช่างทำขนมโฌแซ็ฟ ไอเดล เป็นคนแรกที่วาดใบหน้าให้ มีทั้งดวงตาและรอยยิ้ม นอกเหนือจากเครา ไม้เท้า และหมวกไมเทอร์ คุณจะพบสูตรสำหรับทำเองที่บ้านได้ใน สูตรอาหารคริสต์มาส ของเรา

• วันเสาร์ที่ใกล้วันที่ 6 ธันวาคมที่สุด: ขบวนแห่คบเพลิงที่แซ็ง-นีกอลา-เดอ-ปอร์
• สุดสัปดาห์เดียวกัน: ขบวนพาเหรดใหญ่ที่น็องซี และขบวนเล็กกว่าที่เมส เอปีนาล แวร์เดิง หรือแซ็ง-ดีเย-เด-โวฌ
• คืนก่อนหน้า: ก้อนน้ำตาลหรือแครอทให้ลา บางครั้งมีภาพวาดหรือจดหมายถึงนักบุญด้วย
• ตอนเช้า: ขนมและขนมปังขิงสำหรับเด็กดี และการมาเยือนที่น่ากลัวของแปร์ฟูเอตาร์สำหรับเด็กคนอื่น ๆ

งานฉลองนี้ยังเดินทางย้อนกลับด้วย ในลักเซมเบิร์ก ที่เมืองวิลตซ์ ทหารอเมริกันได้รู้จักธรรมเนียมนี้หลังการปลดปล่อยประเทศในเดือนกันยายน 1944 วันที่ 6 ธันวาคม 1944 สิบโทริชาร์ด บรูกินส์ แต่งกายเป็นนักบุญนิโคลัส แจกลูกอมและช็อกโกแลตจากเสบียงของพวกเขาไปตามถนน เป็นเวลาหนึ่งค่ำคืนที่ซานตาคลอสแบบอเมริกันได้กลับไปเป็นนักบุญนิโคลัสอีกครั้ง