როგორ აღნიშნავენ შობას გერმანიაში? ადვენტი, ბაზრობები, ნიკოლაუსი და ქრისტეს ყრმა

ვინ გამოიგონა ადვენტის გვირგვინი და კალენდარი?

გერმანიაში დეკემბერს კვირადღეებით ითვლიან. ადვენტის პირველ კვირადღეს ადვენტსკრანცის, ანუ ადვენტის გვირგვინის, პირველ სანთელს ანთებენ, შემდეგ კი ყოველ კვირადღეს კიდევ ერთს, შობამდე. ამ საგანს თარიღიც აქვს და ავტორიც: იოჰან ჰინრიხ ვიხერნმა, ჰამბურგ-ჰორნის რაუხეს ჰაუსის დამაარსებელმა და ხელმძღვანელმა, პირველი გვირგვინი 1839 წელს აანთო, სალოცავი დარბაზის ჭერქვეშ.

ვიხერნის გვირგვინი სულაც არ ჰგავდა დღევანდელს. ის ხისა იყო, დაახლოებით ურმის თვლის ზომისა, და ყოველი დღისთვის თითო სანთელი ედგა, ადვენტის პირველი კვირადღიდან შობის ღამემდე. ასე ბავშვები ხედავდნენ, როგორ უახლოვდებოდა შობა დღითი დღე. ნაძვის ტოტები და თეთრი ლენტები მხოლოდ 1860 წლიდან გაჩნდა. ოთხსანთლიანი ვერსია კომპრომისია, რომ გვირგვინი მისაღებ ოთახებში დატეულიყო.

ადვენტის კალენდარსაც ოჯახური ისტორია აქვს. გერჰარდ ლანგის (1881-1974) დედა, ზელმა, პასტორის მეუღლე, შვილისთვის მუყაოზე 24 პატარა ჰოჰენლოეურ მერენგს, *ვიბელეს*, ამაგრებდა: ყოველდღე თითო უნდა ეჭამა. მიუნხენში გამომცემლად ქცეული ლანგი 1908 წელს, რამდენიმე ცდის შემდეგ, აქვეყნებს ნაბეჭდ კალენდარს სათაურით *Im Lande des Christkindes*, „ყრმა ქრისტეს ქვეყანაში“. დღევანდელი 24-უჯრიანი კალენდრები მისი მემკვიდრეები არიან. ჩვენი კალენდარი გვერდზეა ადვენტის კალენდარი.

რა ხდება გერმანიაში 6 დეკემბერს?

5 დეკემბრის საღამოს გერმანელი ბავშვები ფეხსაცმელს ან ჩექმებს კართან დგამენ. ღამით ნიკოლაუსი მათ კაკლით, მანდარინებით, შოკოლადითა და ჯანჯაფილის ნამცხვრით ავსებს. 6-ის დილით ხშირად პატარა ფიგურაც ხვდებათ, საფუარიანი ცომისგან გამომცხვარი, რომელსაც ზოგიერთ რეგიონში შტუტენკერლს ეძახიან. ეს სეზონის პირველი საჩუქარია, შობამდე რამდენიმე კვირით ადრე.

ბევრ ოჯახში ნიკოლაუსი პირადადაც მოდის, ეპისკოპოსის სამოსით: მოხალისე ან ამ შემთხვევისთვის დაქირავებული მსახიობი. ის ბავშვებს ალერსით შეაგონებს, ზოგჯერ გოლდენეს ბუხიდან, „ოქროს წიგნიდან“ კითხულობს, სადაც წლის კარგი და ცუდი საქციელია ჩაწერილი, შემდეგ კი პატარა საჩუქარს ტოვებს.

ქვეყნის ჩრდილოეთსა და ცენტრში, და საერთოდ პროტესტანტულ რეგიონებში, მას კნეხტ რუპრეხტი ახლავს, პირქუში მსახური, რომელიც ურჩ ბავშვებს ემუქრება და ზოგჯერ ნიკოლაუსს ცვლის კიდეც. ბრემენში გადაცმული ბავშვები *ზუნერკლაუსლაუფენს* მართავენ: მაღაზიიდან მაღაზიაში დადიან, დაბალგერმანულად პატარა ლექსს ამბობენ და ტკბილეულს ითხოვენ. კნეხტ რუპრეხტის ნათესავები, კრამპუსიდან პერ ფუეტარამდე, წარმოდგენილი არიან სტატიაში ვინ მოაქვს საჩუქრები მსოფლიოში, თავად ეპისკოპოსი კი სტატიაში ვინ იყო წმინდა ნიკოლოზი.

რომელია გერმანიის უძველესი საშობაო ბაზრობა?

ეს წოდება, როგორც წესი, დრეზდენის შტრიცელმარკტს ერგება. ის პირველად 1434 წელს იხსენიება, საქსონიის კურფიურსტ ფრიდრიხ II-ის დროს, როგორც ერთდღიანი ბაზრობა ალტმარკტზე, შობის წინა ორშაბათს. სახელი *შტრიუცელიდან* ან *შტროცელიდან* მოდის, იმ ნამცხვრის ძველი სახელიდან, რომელსაც დღეს შტოლენს ეძახიან.

დღეს ბაზრობაზე დაახლოებით 240 დახლია. აქ დგას მადნიანი მთების 14-მეტრიანი საშობაო პირამიდა, ერთ-ერთი იმ მრავალსართულიანი ხის კარუსელთაგან, რომლებსაც სანთლების სითბო აბრუნებს, და პფლაუმენტოფელები, ქლიავის ჩირისგან გაკეთებული პატარა ფიგურები, რომლებიც საკვამლე მილების მწმენდავებს გამოსახავენ. მათი სახელი კი, მიუხედავად ამისა, „ქლიავის ეშმაკს“ ნიშნავს.

მეორე დიდი სახელი ნიურნბერგის ქრისტკინდლესმარკტია, რომელიც 1628 წლიდან არის დადასტურებული. ყოველ წელს ის მაშინ იხსნება, როცა ქალაქის ქრისტეს ყრმა, რომელსაც ორ წელიწადში ერთხელ ირჩევენ, ფრაუენკირხეს აივნიდან თავის პროლოგს წაიკითხავს. ნიურნბერგისა და დრეზდენის ბაზრობებს წელიწადში დაახლოებით ორ-ორი მილიონი სტუმარი ჰყავს. ქრისტეს ყრმის არჩევნებზე მოგიყვებით სტატიაში ვინ მოაქვს საჩუქრები მსოფლიოში.

ბაზრობები ქალაქიდან ქალაქამდე ერთმანეთს ჰგავს: ხის სახლაკები, ცხელი ღვინო, ლებკუხენი, მინისა და ხის სამკაულები. რაინის მეორე მხარეს სტრასბურგს იგივე ტრადიცია 1570 წლიდან შემორჩა, როგორც ჩვენს სტატიაშია მოთხრობილი შობა საფრანგეთში.

რას მიირთმევენ გერმანიაში შობას: შტოლენი და ლებკუხენი?

დრეზდენული შტოლენი, რომელსაც უწინ შტრიცელს ეძახდნენ, ოფიციალურ დოკუმენტში უკვე 1474 წელს ჩნდება. დიდხანს პრობლემა კარაქი იყო. 1490 წელს პაპი ინოკენტი VIII საქსონიის კურფიურსტის მემკვიდრეს უგზავნის წერილს, რომელიც *ბუტერბრიფის*, „კარაქის წერილის“, სახელით გახდა ცნობილი: ის კარაქს უშვებს თავადისა და მისი კარისთვის, დანარჩენებისთვის კი იმ პირობით, რომ ფრაიბერგის ტაძარს ყოველწლიური შესაწირი გადაუხადონ.

შტოლენს დიდების წუთი მეფე ავგუსტ II ძლიერმა აჩუქა. 1730 წელს მან დრეზდენის მცხობელთა გილდიას დაახლოებით 24 000 სტუმრისთვის გიგანტური შტოლენი შეუკვეთა. ქალაქი ამ სცენას ყოველ წელს შტოლენფესტით იმეორებს: სამიდან ოთხ ტონამდე წონის ნამცხვარი ბაზრობამდე მიაქვთ, სადაც მას 1,60-მეტრიანი დანით ჭრიან, 1730 წლის დაკარგული დანის ასლით. ნამდვილ დრეზდნერ შტოლენს ავგუსტ ძლიერის გამოსახულებიანი ბეჭედი აქვს და მას ქალაქის მხოლოდ 110 საცხობი აცხობს.

ლებკუხენი სეზონის მეორე საყრდენია. ჯანჯაფილის პურის მცხობლები ულმში უკვე 1296 წელს იხსენიებიან, ნიურნბერგში კი 1395 წელს, და ნიურნბერგში მისი გამოცხობის უფლება მხოლოდ გილდიის წევრებს ჰქონდათ. 1996 წლიდან ნიურნბერგერ ლებკუხენი დაცული დასახელებაა: ის ქალაქის საზღვრებში უნდა დამზადდეს. უმაღლესი ხარისხის, ელიზენლებკუხენის, შემადგენლობაში 10 %-ზე ნაკლები ხორბლის ფქვილი და სულ მცირე 25 % კაკლეული შედის, უფუარი პურის თხელ ფირფიტაზე, *ობლატეზე*.

ვის მოაქვს საჩუქრები გერმანიაში: ვაინახტსმანს თუ ქრისტეს ყრმას?

ყველაფერი რეგიონზეა დამოკიდებული. ქვეყნის ჩრდილოეთში, ცენტრსა და აღმოსავლეთში ეს ვაინახტსმანია, „შობის კაცი“, თეთრწვერა თოვლის ბაბუა, რომელიც XIX საუკუნეში სიმღერამ *Morgen kommt der Weihnachtsmann* გაითქვა. გერმანიის სამხრეთში, ავსტრიასა და შვეიცარიაში ეს ქრისტეს ყრმაა, ყრმა იესო, თეთრკაბიანი, ხუჭუჭთმიანი ანგელოზისებრი ფიგურა. ორივე სახელის წარმომავლობა დაწვრილებით არის აღწერილი სტატიაში თოვლის ბაბუას სახელები მსოფლიოში.

დიდი წუთი ჰაილიგაბენდია, 24 დეკემბრის საღამო. ნაძვის ხეს ხშირად სწორედ იმ დღის შუადღისას დგამენ და რთავენ, და ის იანვრამდე რჩება: ცოცხალ ნაძვებს თვის მეორე კვირის შემდეგ გამოაქვთ შესაგროვებლად. ბავშვები ოთახის გარეთ ელოდებიან, სანამ ზარი არ დარეკავს: ის აუწყებს, რომ საჩუქრების მომტანი ახლახან წავიდა. მაშინ ისინი ანთებულ ნაძვის ხესა და შეფუთულ საჩუქრებს აღმოაჩენენ. ამ წუთს ბეშერუნგი ჰქვია.

24-ის ვახშამი ხშირად მარტივია. გამოკითხვებში გერმანელები პირველ ადგილზე ძეხვს კარტოფილის სალათით ასახელებენ, კობრის, ფონდიუსა და რაკლეტის წინ. ნადიმი მეორე დღეს იმართება, შემწვარი ბატით ან იხვით. 25 და 26 დეკემბერი უქმე დღეებია, მეორეს *ცვაიტერ ვაინახტსტაგი* ჰქვია, 24 კი უქმე არ არის.

საიდან მოდის O Tannenbaum და საშობაო მინის ბურთულები?

*O Tannenbaum* საშობაო სიმღერა არ იყო. თავდაპირველად ეს ხალხური სიმღერაა, სადაც მარადმწვანე ნაძვი ერთგულების სიმბოლოა. მისი ერთ-ერთი მელოდია უკვე 1605 წელს არის ნახსენები მუსიკალურ პოპურიში *Nun fanget an*. 1820 წელს აუგუსტ ცარნაკი აქვეყნებს ვერსიას, სადაც შეყვარებული თავისი სატრფოს ღალატს ჩივის. 1824 წელს ლაიფციგელი მასწავლებელი და ორღანისტი ერნსტ ანშიუცი სასკოლო კრებულში აქვეყნებს იმ ვერსიას, რომელსაც დღეს ვიცნობთ. მაშინაც კი ტექსტი პირდაპირ საშობაო ნაძვზე არ საუბრობს: დღესასწაულს ის ჩვეულებამ დაუკავშირა.

მინის ბურთულები ტიურინგიიდან მოდის. გერმანიის ისტორიული მუზეუმის თანახმად, ნაბერი მინის საშობაო სამკაულებს დაახლოებით 1850 წლიდან ამზადებენ ლაუშასა და მეზობელ სოფლებში. პირველ ბურთულებს შიგნიდან გამდნარი ტყვიით ავერცხლებდნენ, რომ სანთლების შუქი აირეკლათ. 1860-იან და 1870-იან წლებში ტყვია თანდათან ვერცხლის ნიტრატმა შეცვალა.

ერთი სამკაული კი სულაც არ არის გერმანული: საშობაო კიტრი. შეერთებულ შტატებში ყვებიან, რომ გერმანული ოჯახები ნაძვის ხეში მინის კიტრს მალავენ, და ბავშვი, რომელიც იპოვის, ერთ საჩუქარს მეტს იღებს. *New York Times*-ის მიერ მოყვანილი YouGov-ის გამოკითხვის თანახმად, 2 057 გამოკითხული გერმანელიდან 91 %-ს ამ „ტრადიციის“ შესახებ არასოდეს სმენოდა.