Ինչպես Ձեր երեխային ասել Ձմեռ պապի մասին ճշմարտությունը՝ առանց հրաշքը մարելու

Ե՞րբ պետք է երեխային ասել Ձմեռ պապի մասին ճշմարտությունը

Հետազոտությունները ֆիքսված տարիք չեն սահմանում։ Վերջին ուսումնասիրություններում հավատի ավարտի միջին տարիքը մոտ 8 տարեկանն է՝ մեծ տարբերություններով։ Քենդիս Միլսը՝ Դալլասի Տեխասի համալսարանի հոգեբան, խորհուրդ է տալիս ծնողներին «հետևել երեխային», երբ նա մոտենում է այն տարիքին, երբ թերահավատություն է ի հայտ գալիս, այլ ոչ թե նախապես ամսաթիվ որոշել։

Ծնողներն իրենք էլ միակարծիք չեն։ 2012 թվականին Քարլ Ռոզենգրենի թիմի հարցված 39 ծնողներից 46%-ը կարծում էր, որ երեխան պետք է ճշմարտությունը ինքնուրույն բացահայտի, 39%-ը՝ որ ծնողները պետք է ասեն, իսկ 13%-ը՝ որ պետք է անել երկուսը միասին։ Այն տասը ծնողները, որոնք որոշել էին, թե որ տարիքում կդադարեն պահպանել առասպելը, միջինում նշում էին 7,3 տարին՝ 5-ից 10 տարեկան միջակայքով։

Developmental Psychology ամսագրում հրապարակված Միլսի և Գոլդսթայնի ուսումնասիրության համաձայն՝ ամենակարևորը երեք հանգամանքից խուսափելն է։ Այն մեծահասակները, որոնք բացահայտման մասին միայն բացասական հիշողություն էին պահպանել, ճշմարտությունն իմացել էին մյուսներից ավելի ուշ, կոպիտ ձևով և երրորդ անձից, այլ ոչ թե ինքնուրույն։ Աստիճանական բացահայտումը միջինին մոտ տարիքում, որը գալիս է Ձեզանից կամ երեխայի սեփական դատողությունից, համապատասխանում է բոլոր ճիշտ պայմաններին։

Ի՞նչ պատասխանել, երբ երեխան հարցնում է. «Ձմեռ պապը գոյություն ունի՞»

Ձեր առաջին պատասխանը կարող է հարց լինել։ Սա հետազոտողների ամենահետևողական խորհուրդն է. հարցնել երեխային, թե ինքն ինչ է մտածում, կամ հիշատակել, թե ինչի են հավատում «որոշ մարդիկ»։ Այդպես Դուք կհասկանաք՝ նա ուզում է հանգստանա՞լ, թե՞ ճշմարտությունն է ուզում իմանալ, և նրան ժամանակ կտաք սեփական եզրակացություններն անելու։

Շատ ընտանիքների համար երկընտրանքն իրական է։ Էքսեթերի համալսարանի 2018 թվականին հրապարակված հարցման մեջ ծնողների 31%-ն ասում էր, որ ժխտել է, թե Ձմեռ պապը գոյություն չունի, երբ երեխան ուղղակիորեն հարցրել է, իսկ 40%-ը դա չէր արել։ Միլսն առաջարկում է նախ ինքներդ Ձեզ հարցնել, թե որն է Ձեր նպատակը. ուզո՞ւմ եք, որ նա հավատա որքան հնարավոր է երկար՝ ինչ գնով էլ լինի։

• «Իսկ դու ի՞նչ ես մտածում» հարցը երեխային թույլ է տալիս շարադրել իր դատողությունը։
• «Ինչո՞ւ ես այդ հարցը տալիս» հարցը ցույց է տալիս՝ արդյոք նա ինչ-որ բան լսել է դպրոցում։
• «Որոշ մարդիկ կարծում են, որ… ուրիշները կարծում են, որ…» արտահայտությունը բացում է դուռը՝ առանց այն հրելու։
• «Դու իսկապե՞ս ուզում ես իմանալ» հարցը վերջին խոսքը տվյալ պահին թողնում է երեխային։

Եթե պատասխանը «այո, ուզում եմ իմանալ» է, ասեք պարզապես, առանց շրջանցումների ու երկար ճառերի։ Երեխան, որը նույն ուղիղ հարցը երկու անգամ է տալիս՝ նայելով Ձեր աչքերին, հաճախ արդեն հասկացել է։ Նա հիմնականում ստուգում է, որ կարող է վստահել Ձեզ, որ ճշմարտությունը կասեք։

Ինչ ասել՝ ըստ Ձեր երեխայի տարիքի

Ստորև բերված արտահայտությունները որևէ ուսումնասիրությունից չեն վերցված. դրանք հարմարեցնելու օրինակներ են՝ կառուցված հետազոտությունների ուղենիշների վրա (հետևել երեխային, խուսափել կոպտությունից, գնահատել նրա դատողությունը)։ Միլսը հիշեցնում է, որ որոշ երեխաներ խաբված լինելու զգացումն ավելի ծանր են տանում։ Ձերը Դուք ճանաչում եք բոլորից լավ։

Մոտ 6 կամ 7 տարեկանում. պատասխանել՝ առանց վերջնական լուծման

Այս տարիքում շատ երեխաներ հարցը տալիս են՝ իրականում վերջնական պատասխան չուզելով։ Կարող եք ասել. «Շատ լավ հարց է։ Իսկ դու ինչի՞ ես հավատում»։ Հետո. «Քո դասարանի որոշ երեխաներ չեն հավատում, ուրիշները հավատում են։ Ձմեռ պապը մի պատմություն է, որ շատ ընտանիքներ սիրում են պատմել»։ Եթե Ձեր երեխան հանգստացած անցնում է այլ բանի, նա Ձեզ տվել է իր պատասխանը։

Մոտ 8 կամ 9 տարեկանում. գնահատել փոքրիկ քննիչին

Սա հաշվարկների ու հետքերի տարիքն է։ Գնահատեք նրա մոտեցումը. «Նկատե՞լ ես, որ պիտակի վրայի ձեռագիրը նման է իմին։ Դու իսկական խուզարկուի միտք ունես»։ Հետո, եթե նա պնդում է. «Այո, նվերները դնում են ծնողները։ Ձմեռ պապը Սուրբ Ծննդյան ոգին է, և մեծերը նրան կենդանի են պահում փոքրերի համար»։ Միլսի ուսումնասիրության մեջ որոշ երեխաներ ասում էին, որ հպարտ են, որ ինքնուրույն են գտել։ Տվեք նրան այդ հպարտությունը։

10 տարեկանից հետո. խոսել որպես հավասարի հետ

Ավելի մեծ երեխայի համար կարևոր է, որ ընդունեն՝ նա գիտի, երբեմն արդեն վաղուց։ Կարող եք ասել. «Կարծում եմ՝ դու վաղուց ես հասկացել։ Շնորհակալ եմ, որ խաղին մասնակցեցիր, դա մեծահոգի էր»։ Բացատրեք նաև, թե ինչու եք դա արել. «Ուզում էինք, որ դու ապրես նույն հրաշքը, ինչ մենք՝ քո տարիքում»։ Միլսի և Գոլդսթայնի հարցված մեծահասակներից ամենավատ հիշողությունը պահպանել էին նրանք, ովքեր ուշ և կոպիտ ձևով էին իմացել. Ձեր պատճառների մասին անկեղծությունը չեզոքացնում է այդ ռիսկը։

Ինչպես պահել հրաշքը. ընդունել Ձեր երեխային Ձմեռ պապի թիմ

Շատ ընտանիքներ բացահայտումը վերածում են առաջխաղացման։ Երեխան ոչ միայն իմանում է, որ Ձմեռ պապը ծխնելույզով չի իջնում. նա իմանում է, որ այսուհետ անցնում է մյուս կողմ՝ նրանց կողմը, ովքեր ստեղծում են հրաշքը։ 1952 թվականին՝ «Խոշտանգված Ձմեռ պապը» էսսեում, ազգագրագետ Կլոդ Լևի-Ստրոսն արդեն նկատում էր, որ մեծահասակները չեն հավատում Ձմեռ պապին, բայց խրախուսում են երեխաներին հավատալ նրան։ Այդ դերում մեծերին միանալը ինչ-որ անցման ծես է հիշեցնում։

Այս գաղափարը կայուն է մի պարզ պատճառով. մարդկանց մեծ մասը կապված է մնում ավանդույթին, երբ արդեն գիտի։ Միլսի և Գոլդսթայնի մոտ մեծահասակների 87%-ից մինչև 95%-ն ուզում էր Ձմեռ պապին նշել սեփական երեխաների հետ կամ արդեն նշում էր։ Ձեր երեխան չի կորցնում Սուրբ Ծնունդը, նա պարզապես իր տեղն է փոխում դրանում։

• Նրա հետ ընտրել անանուն նվեր ընտանիքի որևէ անդամի կամ խաղալիքների հավաքի համար՝ երբեք չասելով, որ այն իրենից է։
• Վստահել նրան «էլֆի» առաքելություն. լցնել գուլպաները, թաքցնել նվերները, կրծել հյուսիսային եղջերուների համար թողած գազարը։
• Օգնել նրան փոքր զարմիկի համար գրել Ձմեռ պապի պատասխանը կամ ավելի փոքր երեխային ուղեկցել մեր նամակ Ձմեռ պապին էջում։
• Բացել նրա առաջ կուլիսները. մեր էլֆերի և Ձմեռ պապի հետագծման էջերը դառնում են գործիքներ, որոնք նա օգտագործում է ուրիշների համար։

Ինչպե՞ս վարվել ավելի փոքր եղբայրների ու քույրերի հետ

Ծնողների իրական մտահոգությունը հաճախ սա է. որ մեծը գաղտնիքը բացի փոքրի առաջ։ Տվյալները բավականին հուսադրող են երեխաների՝ գաղտնիք պահելու ունակության մասին։ Էքսեթերի հարցման մեջ մասնակիցների 65%-ը պատմում է, որ շարունակել է խաղին մասնակցել՝ արդեն իմանալով ճշմարտությունը։ Ավագը, որը կարողանում է լռել իր համար, կարող է լռել նաև ուրիշի համար։

Ամենաարդյունավետը մեծին հստակ դեր տալն է, այլ ոչ թե պարզապես արգելելը։ «Դու հիմա թիմի անդամ ես, և փոքր եղբայրդ հույսը քեզ վրա է դրել» արտահայտությունն ավելի լավ է աշխատում, քան «Միայն թե ոչինչ չասես»։ Նրա հետ նախապես պատրաստեք արտահայտությունները, որոնք կասի, եթե փոքրը հարցնի. «Հարցրու մայրիկին ու հայրիկին» պատասխանը ազնիվ ելք է, որը ոչ ոքի չի դավաճանում։

Ի՞նչ անել դարակի էլֆի (Elf on the Shelf) հետ, երբ երեխան արդեն գիտի

Դարակի էլֆը գալիս է ամերիկյան մի գրքույկից, որը 2005 թվականին ինքնահրատարակել են Քերոլ Էբերսոլդը և նրա դուստր Չանդա Բելը՝ «The Elf on the Shelf»։ Սկզբունքն այսպիսին է. Ձմեռ պապի ուղարկած էլֆը Ադվենտի շրջանում հետևում է երեխաներին, ամեն գիշեր թռչում է Հյուսիսային բևեռ՝ զեկուցելու, և նրան երբեք չի կարելի դիպչել, այլապես նա կկորցնի իր կախարդանքը։ Սուրբ Ծննդյան նախօրեին նա հեռանում է։

Գաղափարն ունի իր քննադատները։ 2014 թվականին գիտնական Լորա Պինտոն գտնում էր, որ այն երեխաներին սովորեցնում է այն մտքին, թե նորմալ է, երբ քեզ հսկում են։ Ուրիշները, ինչպես հոգեբան Ջուդիթ Թելերմանը, հակառակը, դրանում տեսնում են պարզապես տեսողական հիշեցում՝ լավ պահելու համար։ Երբ Ձեր երեխան իմանում է Ձմեռ պապի մասին ճշմարտությունը, անմիջապես հարց է առաջանում. ո՞վ էր ամեն գիշեր տեղափոխում էլֆին։

• Վստահել այն ավագին. այսուհետ ամեն երեկո նա է այն տեղափոխում փոքրի համար, և դա նրա առաջին առաքելությունն է Ձմեռ պապի թիմում։
• Պահել այն որպես ընտանեկան զարդ՝ առանց հսկողի դերի, ամբողջ դեկտեմբեր ամիսը նույն տեղում դրված։
• Նրան «թոշակի» ուղարկել. էլֆի վերջին նամակը, որում նա շնորհակալություն է հայտնում երեխային և հայտնում, որ վերջնականապես վերադառնում է Հյուսիսային բևեռ։

Եթե էլֆը հիմնականում ծառայում էր լավ վարքի հասնելու համար, բացահայտումը լծակը փոխելու առիթ է։ Ուղղակիորեն, առանց միջնորդի, խոսեք Ձեր երեխայի հետ այն մասին, թե ինչ եք սպասում նրանից։ Մեր բարի երեխաների դետեկտորը մնում է միասին խաղալու խաղ, ոչ թե վերահսկման գործիք։

Իսկ եթե Ձեր երեխան տխուր է կամ բարկացա՞ծ

Պատրաստ եղեք այդ հնարավորությանը՝ առանց դրանից վախենալու։ Միլսի և Գոլդսթայնի հարցված երեխաների մոտ մեկ երրորդը և մեծահասակների կեսը հիշում էին առնվազն մեկ բացասական զգացմունք բացահայտման պահին։ Էքսեթերի հարցման մեջ մասնակիցների 15%-ն իրեն դավաճանված էր զգացել ծնողների կողմից, իսկ 10%-ը բարկացել էր։

Այս զգացմունքները մեծ մասամբ արագ են անցնում։ Միլսի և Գոլդսթայնի մասնակիցների մեկ երրորդից պակասն էր նկարագրում երկու շաբաթից ավելի տևող անհանգստություն, և ուսումնասիրությունը ծնողների նկատմամբ վստահության «կտրուկ կորուստ» չի արձանագրում։ 1994 թվականին Անդերսոնի և Պրենտիսի 52 տեխասցի երեխաները նույնիսկ բավականին դրական արձագանքներ էին նկարագրում, մինչդեռ նրանց ծնողները տխուր էին։ Հնարավոր է, որ այդ պահը Դուք ավելի դժվար տանեք, քան Ձեր երեխան։

• Ընդունել զգացմունքը՝ առանց այն ուղղելու. «Դու հիասթափված ես, ես հասկանում եմ։ Ես էլ էի տխրել, երբ իմացա»։
• Բացատրել մտադրությունը. «Մենք չէինք ուզում քեզ խաբել, ուզում էինք քեզ ինչ-որ ուրախ բան նվիրել»։
• Հանգստացնել շարունակության մասին. նվերները, գուլպաները, տոնական սեղանը և ավանդույթները մնում են։
• Ժամանակ տալ. մեկ կամ երկու օր անց վերադառնալ թեմային, երբ երեխան արդեն մարսել է լուրը։