ชาวเม็กซิกันฉลองคริสต์มาสอย่างไร? โปซาดา ปิญญาตา โนเชบูเอนา และสามกษัตริย์

คริสต์มาสในเม็กซิโกเริ่มและจบเมื่อไร?

เทศกาลเปิดฉากด้วยวันฉลอง พระแม่แห่งกัวดาลูเป ในวันที่ 12 ธันวาคม ก่อนหน้านั้นมีการสวดนพวาร (โนเวนา) ที่เริ่มตั้งแต่วันที่ 3 วันนี้มักเป็นวันที่ครอบครัวตั้ง นาซิมิเอนโต (nacimiento) หรือฉากพระคริสต์ประสูติ ซึ่งจะตั้งอยู่ไปจนถึงวันที่ 2 กุมภาพันธ์ ฉากประสูติแบบเม็กซิกันมักเติมรายละเอียดท้องถิ่นลงไป: ต้นกระบองเพชรโนปาล ไก่งวง หรือผู้หญิงที่กำลังทำตอร์ติยา

1. 12 ธ.ค.วันฉลองพระแม่แห่งกัวดาลูเป ตั้งฉากพระคริสต์ประสูติ
2. 16-24 ธ.ค.เก้าค่ำคืนของ โปซาดา พร้อมเพลง ปอนเช และปิญญาตา
3. 23 ธ.ค.Noche de Rábanos ที่โออาซากา การประกวดหัวไชเท้าแกะสลัก
4. 24 ธ.ค.โนเชบูเอนา: มิสซาเดกาโย มื้อค่ำดึก และวางพระกุมารเยซูลงในฉากประสูติ
5. 28 ธ.ค.Día de los Santos Inocentes วันเมษาหน้าโง่ในแบบเม็กซิกัน
6. 6 ม.ค.Día de Reyes: ของขวัญจากสามกษัตริย์และขนมรอสกา
7. 2 ก.พ.Día de la Candelaria: การอวยพรพระกุมารเยซูและทามาเลส

ปฏิทินนี้ทำให้ทุกอย่างต่างออกไปสำหรับเด็ก ๆ เด็กเม็กซิกันคนหนึ่งอาจได้รับของขวัญในค่ำวันที่ 24 อีกชิ้นในวันที่ 6 มกราคม และได้กินทามาเลสกับทั้งครอบครัวในวันที่ 2 กุมภาพันธ์

ลาสโปซาดาสในเม็กซิโกคืออะไร?

*Posada* แปลว่า “โรงเตี๊ยม” หรือ “ที่พัก” โปซาดาจำลองการตามหาที่พักของพระนางมารีย์และนักบุญโยเซฟในเบธเลเฮม ที่เคาะประตูทีละบ้านแต่หาที่นอนไม่ได้ จัดขึ้นทุกค่ำ ตั้งแต่วันที่ 16 ถึง 24 ธันวาคม รวมเก้าค่ำคืน ตามธรรมเนียม แต่ละคืนแทนหนึ่งเดือนของการตั้งครรภ์ของพระนางมารีย์

ที่มาของประเพณีนี้ชัดเจน แหล่งข้อมูลระบุว่าเริ่มที่อารามคณะออกัสติเนียน ซานอากุสตินเดอาโกลมัน ใกล้เม็กซิโกซิตี ในปี 1586 หรือ 1587 แล้วแต่ผู้เขียน อธิการของอาราม ฟราย ดิเอโก เด โซเรีย ได้รับอนุญาตจากสมเด็จพระสันตะปาปาซิกส์ตัสที่ 5 ให้จัด *misas de aguinaldo* หรือ “มิสซาของขวัญปีใหม่” ตั้งแต่วันที่ 16 ถึง 24 ธันวาคม เมื่อเวลาผ่านไป งานฉลองก็ออกจากโบสถ์ไปสู่บ้านแต่ละหลัง ตามถนนและลานบ้าน

โปซาดาดำเนินไปอย่างไร?

• สองคน ซึ่งมักเป็นเด็ก แสดงเป็นพระนางมารีย์และนักบุญโยเซฟ บางครั้งพระนางมารีย์ก็ขี่ลาจริง ๆ ขบวนอื่น ๆ อาจเพียงแบกรูปปั้นเล็ก ๆ
• ผู้นำขบวนถือเทียนที่มีโคมกระดาษกันลม และทุกคนเดินตามพร้อมแสงไฟของตัวเอง
• กลุ่มแบ่งออกเป็นสองฝ่าย: ครึ่งหนึ่งร้องเพลงอยู่ข้างนอกเพื่อ pedir posada หรือขอที่พัก อีกครึ่งหนึ่งตอบจากข้างในและปฏิเสธ
• ที่ประตูบานสุดท้าย “เจ้าของโรงเตี๊ยม” จำผู้แสวงบุญได้และเปิดประตู ทุกคนสวดภาวนาหน้าฉากประสูติ มักเป็นการสวดสายประคำ
• จากนั้นก็เป็นงานฉลอง: เพลงบียันซิโก ทามาเลส อาโตเล บุญเญโลส ปอนเช และปิญญาตา

แขกมักกลับบ้านพร้อม aguinaldo ถุงขนมเล็ก ๆ ธรรมเนียมนี้เดินทางไปไกล: ที่ซานแอนโทนิโอ รัฐเท็กซัส มีโปซาดาขบวนใหญ่เดินตามริเวอร์วอล์กไปจนถึงมหาวิหารซานเฟร์นันโดทุกปีตั้งแต่ปี 1966 และฟิลิปปินส์ก็นำไปทำเป็นการแสดงของตัวเองที่เรียกว่า *Panunulúyan*

ทำไมปิญญาตาคริสต์มาสจึงมีเจ็ดแฉก?

ปิญญาตาคริสต์มาสไม่ใช่รูปลาหรือตัวการ์ตูน: มันคือ ดาวเจ็ดแฉก ซึ่งตามธรรมเนียมจะประกอบบนหม้อดินเผา แต่ละแฉกแทนบาปหนึ่งในเจ็ดประการ การตีให้แตกจึงเป็นการ “ทำลาย” บาปในเชิงสัญลักษณ์ และผลไม้กับลูกอมที่หล่นลงมาก็แบ่งกันทุกคน

ปิญญาตาเป็นส่วนหนึ่งของทุกค่ำคืนโปซาดา และเป็นช่วงเวลาที่เด็ก ๆ รอคอยมาทั้งคืน แฉกแต่ละแฉกห่อด้วยกระดาษสีและพู่ยาวที่ปลิวไสวทุกครั้งที่ถูกตี

ทุกวันนี้ ปิญญาตารูปดาวอยู่เคียงข้างปิญญาตารูปตัวละคร และหลายอันทำจากกระดาษแข็งแทนดินเผา แต่โครงสร้างของกิจกรรมยังคงเป็นการทดสอบที่ทำร่วมกัน: เด็กแต่ละคนผลัดกันตี ขณะที่ผู้ใหญ่ร้องเพลงและดึงเชือกให้ดาวขึ้นลง

โนเชบูเอนา ค่ำคืนวันที่ 24 ธันวาคม เป็นอย่างไร?

วันที่ 24 ธันวาคมเรียกว่า โนเชบูเอนา (Nochebuena) หรือ “ค่ำคืนอันดีงาม” ครอบครัวไปร่วม มิสซาเดกาโย (Misa de Gallo) หรือ “มิสซาไก่ขัน” ซึ่งจัดในช่วงดึก แล้วจึงมารวมตัวกันกินมื้อค่ำมื้อใหญ่ คืนนี้เองที่ในที่สุดก็มีการวางตุ๊กตา พระกุมารเยซู หรือนีโญดิโอส ลงในฉากประสูติ ซึ่งว่างรออยู่ตั้งแต่วันที่ 12 ธันวาคม

บนโต๊ะมี บากาเลา (bacalao) ปลาค็อดเค็มที่นำมาตุ๋น โรเมริโตส (romeritos) พืชใบอวบที่ต้มแล้วเสิร์ฟในซอสโมเล มักคู่กับแผ่นทอดกุ้ง และไก่งวงหรือแฮม เด็ก ๆ เล่นกับดอกไม้ไฟแท่ง *luces de Belén* หรือ “แสงแห่งเบธเลเฮม” ตามข้อมูลของ El Universal ยอดพืชเหล่านี้ถูกบริโภคมาตั้งแต่ก่อนการพิชิต และเนื่องจากอาหารจานนี้ไม่มีเนื้อสัตว์ จึงกลายเป็นอาหารหลักในมื้อของวันตื่นเฝ้า ซึ่งวันที่ 24 ธันวาคมก็เป็นหนึ่งในวันเหล่านั้น ของขวัญมักเปิดกันตอนเที่ยงคืน และวันคริสต์มาสเองค่อนข้างเงียบสงบ

ดอกโนเชบูเอนา

พืชที่ชาวโลกเรียกว่าพอยน์เซตเทีย ในเม็กซิโกมีชื่อตามเทศกาลว่า flor de Nochebuena ก่อนการพิชิต มันมีชื่อในภาษานาวัตล์ว่า *cuetlaxochitl* ซึ่ง Gaceta UNAM แปลว่า “ดอกไม้ที่ร่วงโรย” ดอกไม้นี้ใช้ในพิธีกรรม และกษัตริย์ก็ปลูกไว้ในสวนของตน

ชื่อภาษาอังกฤษมาจาก โจเอล อาร์. พอยน์เซตต์ ผู้ได้รับแต่งตั้งเป็นผู้แทนคนแรกของสหรัฐอเมริกาประจำเม็กซิโกในปี 1825 เขาออกจากประเทศในปี 1828 และสวนบาร์แทรมในฟิลาเดลเฟียก็นำเสนอ “Poinsettia” ในปลายปี 1829 ตามข้อมูลของ Gaceta UNAM ในปี 2018 ยุโรปผลิตต้นไม้นี้ราว 110 ล้านต้น สหรัฐอเมริกา 50 ล้านต้น และเม็กซิโก 19 ล้านต้น

โนเชเดราบาโนสแห่งโออาซากาคืออะไร?

ทุกวันที่ 23 ธันวาคม จัตุรัสใหญ่ของเมืองโออาซากาทางตอนใต้ของประเทศเต็มไปด้วยหัวไชเท้าแกะสลัก ฉากประสูติ นักเต้น โบสถ์ สัตว์: ผู้เข้าร่วมกว่าร้อยคนแกะสลักฉากทั้งฉากจากหัวไชเท้ายักษ์ เมืองนี้จัดการประกวดมาตั้งแต่ปี 1897

ตามข้อมูลของ Mexico News Daily หัวไชเท้าทั้งหมดมาจากไร่เดียวกันในซานตาครุซโชโชโกตลัน หว่านเมล็ดสามรอบเพื่อให้ได้ขนาดต่างกัน ด้วยเทคนิคที่ทำให้กินไม่ได้ และเก็บเกี่ยวในวันที่ 19 ธันวาคม การแสดงอยู่ได้เพียงไม่กี่ชั่วโมง: เมื่อแกะสลักแล้ว หัวไชเท้าจะเหี่ยวและเสียรูปทรง ประเภทอื่น ๆ ใช้ดอกไม้แห้งและเปลือกข้าวโพด

ตำนานเล่าว่าในศตวรรษที่ 18 นักบวชกลุ่มหนึ่งพบหัวไชเท้าที่ถูกลืมไว้ในเดือนธันวาคม และนำไปที่ตลาดเป็นของแปลก สิ่งที่แน่นอนคือ ก่อนจะมีการประกวด ชาวสวนผักก็แกะสลักหัวไชเท้าที่ใหญ่เกินไปเพื่อดึงดูดลูกค้าในตลาดคริสต์มาสอยู่แล้ว

ปาสโตเรลาสและซานโตสอิโนเซนเตส

ทั่วประเทศ เทศกาลนี้ยังเป็นช่วงของ ปาสโตเรลาส (pastorelas) ละครคนเลี้ยงแกะที่มีเทวทูตมีคาเอล ปีศาจลุซเบล และฤๅษีจอมตลก อยู่บนเส้นทางไปเบธเลเฮม ในวันที่ 28 ธันวาคม ซึ่งเป็นวัน ซานโตสอิโนเซนเตส ผู้คนแกล้งกัน เหมือนวันที่ 1 เมษายนในฝรั่งเศส: มุกคลาสสิกที่สุดคือการขอยืมของโดยอ้างเหตุผลปลอม ๆ

ใครนำของขวัญมาให้ในเม็กซิโก: ซานตาคลอส นีโญดิโอส หรือสามกษัตริย์?

ทั้งสาม แล้วแต่ครอบครัว ในเม็กซิโก เรียกง่าย ๆ ว่า Santa Claus โดยใช้ชื่อภาษาอังกฤษ และเขามาในค่ำวันที่ 24 ในหลายบ้าน นีโญดิโอส (Niño Dios) หรือพระกุมารเยซู เป็นผู้นำของขวัญคริสต์มาสมาให้ และในวันที่ 6 มกราคม เรเยสมาโกส (Reyes Magos) หรือสามกษัตริย์ก็มาถึง และมักเป็นผู้นำของขวัญมามากที่สุด ชื่อของพวกเขาอธิบายไว้ใน ชื่อของซานตาคลอสทั่วโลก

ธรรมเนียมเหล่านี้ไม่ได้เก่าแก่อย่างที่หลายคนคิด บทความของ UNAM Global สื่อของมหาวิทยาลัยอิสระแห่งชาติเม็กซิโก ระบุว่าการให้ของขวัญเด็กในวันสามกษัตริย์ไม่ใช่ประเพณีสมัยอาณานิคม: มันเริ่มขึ้นในศตวรรษที่ 19 นักวิชาการคนหนึ่งในบทความนั้นเรียกซานตาคลอสว่า “ประเพณีแองโกล-แซกซอน”

ในคืนวันที่ 5 มกราคม เด็ก ๆ วางรองเท้าไว้ใกล้ประตู และบางครั้งก็ฝากจดหมายถึงสามกษัตริย์ไว้กับลูกโป่งฮีเลียม วันที่ 6 ทุกคนแบ่งกันกิน rosca de Reyes ขนมปังบริยอชรูปวงมงกุฎที่ซ่อนตุ๊กตาพระกุมารเยซูตัวเล็ก ๆ ไว้ข้างใน ใครเจอตุ๊กตาต้องเลี้ยงทามาเลสในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ วันกันเดลาเรีย ซึ่งเป็นวันที่ผู้คนนำพระกุมารเยซูจากฉากประสูติไปรับพรที่โบสถ์ โดยมักแต่งองค์ให้ในโอกาสนี้ รายละเอียดเรื่องสามกษัตริย์อยู่ใน ใครนำของขวัญมาให้ทั่วโลก

ส่วนต้นคริสต์มาสมาถึงทีหลัง เริ่มจากชาวต่างชาติที่อาศัยในเม็กซิโก ก่อนจะแพร่ไปสู่ครอบครัวชาวเม็กซิกัน และในที่สุดก็ทำสถิติ: ในปี 2009 เม็กซิโกซิตีตั้งต้นคริสต์มาสสูง 110.35 เมตร ซึ่งกินเนสส์รับรองว่าเป็นต้นที่สูงที่สุดในโลกในเวลานั้น หากต้องการเขียนถึงซานตาคลอสก่อนเขามาในวันที่ 24 ไปที่ หน้าจดหมายของเรา