Έχει γυναίκα ο Άγιος Βασίλης; Η αληθινή ιστορία της Κυρίας Άγιου Βασίλη

Από πότε έχει γυναίκα ο Άγιος Βασίλης;

Η πρώτη γνωστή αναφορά χρονολογείται από το 1849. Ο James Rees, θεατρικός συγγραφέας και λογοτέχνης από τη Φιλαδέλφεια, δημοσιεύει εκείνη τη χρονιά ένα διήγημα με τίτλο «A Christmas Legend» στη συλλογή του *Mysteries of City Life*. Η ιστορία αναφέρεται στη γυναίκα του Santa Claus, μέσα από ένα ζευγάρι που μεταμφιέζεται σε ταξιδιώτες για να ζητήσει φιλοξενία από μια οικογένεια. Σύμφωνα με το περιοδικό *Mental Floss*, το τέλος κρύβει μια έκπληξη: οι άγνωστοι είναι στην πραγματικότητα συγγενείς που η οικογένεια είχε χάσει από τα μάτια της, κάτω από διπλή μεταμφίεση. Η ιδέα μιας κυρίας Claus, πάντως, έχει ριχτεί.

Δύο χρόνια αργότερα, τον Δεκέμβριο του 1851, το *Yale Literary Magazine* του New Haven, στο Κονέκτικατ, της δίνει για πρώτη φορά όνομα: εκεί η «Mrs. Santa Claus» βοηθά τον άντρα της να ντυθεί για τις γιορτές. Το 1854, το περιοδικό *The Opal*, που το έγραφαν οι ασθενείς του πολιτειακού ασύλου της Utica, στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης, περιγράφει μια χριστουγεννιάτικη μουσική βραδιά όπου μια Κυρία Άγιου Βασίλη μπαίνει στον χορό και στροβιλίζεται σε βαλς γύρω από την αίθουσα.

Τα επόμενα χρόνια εμφανίζεται εδώ κι εκεί, σαν πρόσωπο που όλοι γνωρίζουν ήδη. Τον Φεβρουάριο του 1862, το περιοδικό *Harper's* την αναφέρει εν παρόδω στη στήλη του «Editor's Easy Chair». Το 1864, στο μυθιστόρημα *The Metropolites* του Robert St. Clar, ξεπροβάλλει σε ένα όνειρο, με μπότες ουσάρου και κόκκινα μεσοφόρια. Κόκκινο, ήδη από τότε. Για να καταλάβετε από πού έρχεται αυτό το χρώμα, διαβάστε γιατί ο Άγιος Βασίλης φορά κόκκινα.

1. 1849Ο James Rees αναφέρεται στη γυναίκα του Santa Claus στο «A Christmas Legend».
2. 1851Ένα φοιτητικό περιοδικό του Yale, το *Yale Literary Magazine*, της δίνει το όνομα «Mrs. Santa Claus», δηλαδή «Κυρία Άγιου Βασίλη».
3. 1854Στην Utica, το *The Opal* την περιγράφει να χορεύει σε μια χριστουγεννιάτικη γιορτή.
4. 1889Η Katharine Lee Bates της δίνει τον λόγο σε ένα μεγάλο ποίημα.

Το ποίημα του 1889 όπου η Κυρία Άγιου Βασίλη διεκδικεί το έλκηθρο

Το κείμενο που αλλάζει τα πάντα κυκλοφορεί στη Βοστόνη το 1889, από τον εκδότη D. Lothrop: *Goody Santa Claus on a Sleigh-Ride*, της Katharine Lee Bates. Το «Goody» είναι σύντμηση του *goodwife*, η νοικοκυρά του σπιτιού. Για πρώτη φορά η Κυρία Άγιου Βασίλη μιλά, και δεν είναι ευχαριστημένη. Φροντίζει τα δάση με τα έλατα, φτιάχνει τα παιχνίδια, και όλη τη δόξα την εισπράττει ο άντρας της.

Παίρνει τη θέση της. Όσο ο Άγιος Βασίλης κατεβαίνει από τις καμινάδες, εκείνη κρατά τους ταράνδους. Κοιτάζει από τους φεγγίτες τα παιδιά που κοιμούνται και αφήνει σε μια σκοτεινή σοφίτα ένα πεσμένο αστέρι για να γράφει κανείς και ένα μουσικό κουτί που παίζει τη βροχή. Σε ένα φτωχό κορίτσι που ζει εκεί με τον πατέρα του αφήνει επίσης μια ζώνη στο χρώμα του ηλιοβασιλέματος. Όταν ο άντρας της σκίζει μια κάλτσα στη φτέρνα και στη μύτη, εκείνη τη μαντάρει με μια κλωστή από αχτίδα φεγγαριού και ύστερα τη γεμίζει για ένα μικρό ορφανό: ένα κουτί με μπογιές, φρούτα από πάχνη και φιλιά. Το ποίημα τελειώνει την αυγή: η ίδια λέει πως είναι «η πιο ευτυχισμένη απ' όλες τις ευτυχισμένες». Η Bates θα το συμπεριλάβει ξανά το 1916 στη συλλογή της *Fairy Gold*.

Πώς λένε τη γυναίκα του Άγιου Βασίλη;

Καμία παράδοση δεν της δίνει ένα μοναδικό μικρό όνομα. Τα κείμενα του 19ου αιώνα λένε απλώς «Mrs. Santa Claus» ή «Goody Santa Claus». Στα ελληνικά τη λέμε συνήθως Κυρία Άγιου Βασίλη ή απλώς γυναίκα του Άγιου Βασίλη, και στη Γαλλία Mère Noël: ονόματα που ακολουθούν εκείνο του άντρα της αντί για μικρό όνομα.

Το πιο διαδεδομένο μικρό όνομα στις Ηνωμένες Πολιτείες προέρχεται από την τηλεόραση. Στο *Santa Claus Is Comin' to Town*, μια ταινία κινουμένων σχεδίων με κούκλες του στούντιο Rankin/Bass που προβλήθηκε στο ABC στις 13 Δεκεμβρίου 1970, τη λένε Jessica. Είναι η δασκάλα της Sombertown, μιας πόλης όπου ο δήμαρχος έχει απαγορεύσει τα παιχνίδια. Ερωτεύεται τον Kris Kringle, τον βοηθά όταν τον φυλακίζουν και τον παντρεύεται. Μαζί στήνουν ένα εργαστήριο στον Βόρειο Πόλο. Η ταινία διευκρινίζει ότι ο Άγιος Βασίλης μοιράζει τα δώρα του τη νύχτα της παραμονής επειδή είναι η επέτειος του γάμου τους.

• Goody Santa Claus: όνομα από το ποίημα της Katharine Lee Bates, 1889
• Jessica: όνομά της στην τηλεοπτική ταινία κινουμένων σχεδίων Santa Claus Is Comin' to Town, 1970
• Mary Christmas: όνομά της σε ένα κινούμενο σχέδιο του Charlie Brown, το It's Christmastime Again, 1992
• Κυρία Άγιου Βασίλη: η συνηθισμένη ελληνική ονομασία

Τι κάνει η Κυρία Άγιου Βασίλη στον Βόρειο Πόλο;

Ο ρόλος της αλλάζει από εποχή σε εποχή. Το 1878, στο παιδικό βιβλίο *Lill's Travels in Santa Claus Land*, μια κυρία καθισμένη σε ένα χρυσό γραφείο κρατά το βιβλίο με τις καλές πράξεις των παιδιών. Στις 22 Ιανουαρίου 1887, ο Eugene C. Gardner δημοσιεύει στο *Good Housekeeping* το «A Hickory Back-Log», μια φανταστική ιστορία με αφηγητή έναν αρχιτέκτονα. Η Κυρία Άγιου Βασίλη, ντυμένη στα πράσινα και με καρό ύφασμα, έρχεται να του παραπονεθεί για τον κακό σχεδιασμό της κουζίνας της. «Μη με διακόπτετε», του επαναλαμβάνει.

Μια εικονογραφημένη καρτ ποστάλ του 1919 τη δείχνει να δένει ένα κασκόλ γύρω από τον λαιμό του άντρα της πριν από την αναχώρηση. Από ιστορία σε ιστορία, περνά σε έναν πιο οικιακό ρόλο: κρατά το σπίτι, βοηθά στις ετοιμασίες και επιβλέπει τη δουλειά των ξωτικών. Το *Mental Floss* συνοψίζει τη σύγχρονη εικόνα: μια στρουμπουλή και χαρούμενη σύντροφος, που γεμίζει με κακάο το θερμός του Άγιου Βασίλη και τον χαιρετά όταν απογειώνεται το έλκηθρο. Το ίδιο περιοδικό θυμίζει ότι τον 19ο αιώνα είχε πολύ περισσότερο χαρακτήρα.

Η Κυρία Άγιου Βασίλη στο θέατρο, στον δίσκο και στην οθόνη

Τον 20ό αιώνα, η Κυρία Άγιου Βασίλη γίνεται ολοκληρωμένος χαρακτήρας. Το 1914, η μονόπρακτη θεατρική πράξη της Bell Elliott Palmer έχει τίτλο *Mrs. Santa Claus, Militant*: εκεί η Κυρία Άγιου Βασίλη γίνεται ακτιβίστρια. Το 1953, ο Nat King Cole ηχογραφεί το τραγούδι «Mrs. Santa Claus» με την ορχήστρα του Nelson Riddle. Το 1971, το κωμικό δίδυμο Cheech & Chong κάνει μάλιστα επιτυχία με το «Santa Claus and His Old Lady», δηλαδή η «γριά» του.

1. 1923Η συγγραφέας Sarah Addington εκδίδει το βιβλίο *The Great Adventure of Mrs. Santa Claus*.
2. 1963Η συγγραφέας Phyllis McGinley εκδίδει το βιβλίο *How Mrs. Santa Claus Saved Christmas*, δηλαδή «Πώς η Κυρία Άγιου Βασίλη έσωσε τα Χριστούγεννα».
3. 1974Η Shirley Booth της δανείζει τη φωνή της στο *The Year Without a Santa Claus*.
4. 1996Η Angela Lansbury ερμηνεύει τον ομώνυμο ρόλο στη μουσική τηλεταινία *Mrs. Santa Claus*.
5. 2023Η Sheryl Lee Ralph είναι η πρώτη μαύρη γυναίκα που υποδύεται την Κυρία Άγιου Βασίλη στην παρέλαση της Ημέρας των Ευχαριστιών του Macy's.

Ήδη το 2009, μια διαφήμιση της εταιρείας κινητής τηλεφωνίας Boost Mobile με πρωταγωνίστρια την Κυρία Άγιου Βασίλη είχε προκαλέσει αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2016, η χριστουγεννιάτικη καμπάνια της βρετανικής αλυσίδας Marks & Spencer την κάνει ηρωίδα της διαφημιστικής της ταινίας, μια εκδοχή που ο βρετανικός Τύπος χαρακτηρίζει φεμινιστική. Δύο χρόνια αργότερα, το αμερικανικό δημόσιο ραδιόφωνο NPR διαπιστώνει ότι οι διοργανωτές γιορτών δέχονται όλο και περισσότερα αιτήματα για μια Κυρία Άγιου Βασίλη μόνη της, χωρίς τον άντρα της.

Έκανε μωρό ο Άγιος Βασίλης;

Οι παλιές παραδόσεις δεν του δίνουν παιδιά. Ούτε ο θρύλος του Αγίου Νικολάου, ούτε το ποίημα του 1823, ούτε οι γκραβούρες του Thomas Nast, ούτε το ποίημα της Katharine Lee Bates αναφέρουν γιο ή κόρη. Στην ταινία του 1970, ο Kris Kringle έχει οικογένεια, αλλά είναι εκείνη που τον μάζεψε μωρό: οι Kringle, ξωτικά κατασκευαστές παιχνιδιών που του μαθαίνουν την τέχνη τους και τον μεγαλώνουν μακριά από τη Sombertown.

Ένα μόνο παλιό ντοκουμέντο δείχνει την Κυρία Άγιου Βασίλη με ένα βρέφος. Το 1854, το *The Opal* αφηγείται ότι στη χριστουγεννιάτικη γιορτή του ασύλου της Utica, «η Αυτής Εξοχότης» χόρευε με ένα μωρό στην αγκαλιά. Το περιοδικό γράφει ότι το παιδί τούς είχε «εμπιστευθεί», και οι συντάκτες λένε ότι το φίλησαν. Η συγγραφέας Pamela McColl, που μελέτησε αυτό το κείμενο για το βιβλίο της *Wondrous Mrs. Claus*, το παρουσιάζει ως μία από τις πρώτες πρώτες δημόσιες εμφανίσεις της Κυρίας Άγιου Βασίλη. Τίποτα δεν δείχνει ότι επρόκειτο για παιδί του Άγιου Βασίλη.

Είναι ο Άγιος Βασίλης ξωτικό;

Η ερώτηση ξεκινά από έναν στίχο. Στο «A Visit from St. Nicholas», που δημοσιεύτηκε ανώνυμα στις 23 Δεκεμβρίου 1823 στην εφημερίδα *Sentinel* της Τρόι, στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης, ο Άγιος Βασίλης φτάνει με ένα «μινιατούρα έλκηθρο» που το σέρνουν «οκτώ μικροσκοπικοί τάρανδοι». Ο οδηγός του είναι «ένα γεροντάκι, τόσο ζωηρό και γρήγορο». Το ποίημα τον περιγράφει τέλος ως «ένα αληθινά εύθυμο γέρικο ξωτικό».

Ο Clement Clarke Moore θα αναφερθεί ως δημιουργός του το 1837, μια απόδοση που σήμερα αμφισβητείται. Η λέξη *elf* περιγράφει κυρίως το μπόι και τη ζωντάνια του χαρακτήρα. Οι γκραβούρες του Thomas Nast, από το 1863, και αργότερα οι εικόνες του 20ού αιώνα τον καθιέρωσαν με τη μορφή ενός ηλικιωμένου άντρα με γένια. Στις περισσότερες σημερινές ιστορίες, η παράδοση χωρίζει τους ρόλους: ο Άγιος Βασίλης και η Κυρία Άγιου Βασίλη είναι άνθρωποι, και τα ξωτικά δουλεύουν μαζί τους. Για να μάθετε περισσότερα για την ηλικία και την ιστορία τους, διαβάστε πόσο χρονών είναι ο Άγιος Βασίλης.