Jak napisać do dziecka list od Świętego Mikołaja: rady, przykłady i sztuczki z pismem

Kto pisał listy od Świętego Mikołaja przed wami?

25 grudnia 1875 roku w Hartford w stanie Connecticut Samuel Clemens, którego świat zna jako Marka Twaina, pisze do swojej trzyletniej córki Susy. List jest datowany „Pałac świętego Mikołaja, na Księżycu, poranek Bożego Narodzenia” i podpisany „Twój kochający Święty Mikołaj”. Mikołaj wyjaśnia w nim, że otrzymał listy od Susy i jej młodszej siostry, że o północy zostawił prezenty przez komin i że w jego magazynach zabrakło kilku rzeczy.

To zdanie mówi wszystko: Mikołaj Twaina umie odczytać bazgroły trzylatki i daje jej to do zrozumienia. Reszta listu to gra w podchody. Do kufra z ubrankami dla lalek, który zamówiła Susy, wymyśla całą inscenizację z George’em, pracownikiem domu, tubą głosową i gwizdkiem. Uprzedza też, że jeśli zostawi śnieg w przedpokoju, trzeba go będzie zmieść do kominka, i prosi, żeby nie ścierać śladu jego buta na marmurze.

W 1920 roku w Oksfordzie J. R. R. Tolkien odpowiada swojemu trzyletniemu synowi Johnowi, który chciał wiedzieć, gdzie mieszka Święty Mikołaj. Będzie to robił co roku aż do 1943 roku, kiedy jego najmłodsza córka, Priscilla, ma czternaście lat. Jego ilustrowane listy opowiadają o życiu na Biegunie Północnym, o psotach Niedźwiedzia Polarnego, a od 1932 roku o atakach goblinów. Według Catherine McIlwaine, archiwistki zbiorów Tolkiena w Bodleian Library, stają się one dłuższe i bardziej emocjonujące w miarę, jak dzieci rosną.

1. 1875Mark Twain podpisuje list od Świętego Mikołaja do córki Susy, wysłany „z Księżyca”.
2. 1920Tolkien pisze pierwszy list od Mikołaja do trzyletniego syna Johna.
3. 1943Ostatni list Tolkiena, do czternastoletniej Priscilli.
4. 1962Francuska poczta PTT zaczyna odpowiadać dzieciom, tekstem Françoise Dolto.

Co powinien zawierać list od Świętego Mikołaja?

Siłą listu napisanego w domu jest szczegół, który powinien znać tylko Mikołaj. Magdeleine Homo zrozumiała to już w latach 50.: wypytywała listonoszkę, żeby pisać do każdego dziecka o jego prawdziwym życiu. Wy nie potrzebujecie nikogo, macie przed oczami cały rok: rower bez bocznych kółek w kwietniu, pierwszą noc u babci, ząb, który wypadł przy podwieczorku.

• Odpowiedzieć na list dziecka: przywołajcie zdanie, rysunek albo pytanie, które wam napisało. Tak zaczyna Twain w 1875 roku.
• Wspomnieć dwie lub trzy konkretne chwile z jego roku, z imieniem, miejscem albo przedmiotem.
• Docenić wysiłek, a nie wynik: „nie poddawałeś się, nawet kiedy było trudno” jest lepsze niż „jesteś najlepszy”.
• Przekazać wieści z Bieguna Północnego: zakatarzony renifer, roztargniony elf, śnieg, który spadł poprzedniego dnia.
• Zakończyć ciepło i podpisać się odręcznie.

Sceneria liczy się tak samo jak komplement. Tolkien wymyślał swojemu Mikołajowi całe życie, z niezdarnym Niedźwiedziem Polarnym, który podwajał pracę swojego pana. Możecie czerpać z naszej wioski Świętego Mikołaja i z prezentacji elfów: imię elfa, które wraca rok po roku, szybko staje się członkiem rodziny.

Na koniec odpowiedzcie na pytania. Sześcio- czy siedmiolatek często pyta, jak latają renifery albo jak Mikołaj wchodzi do domu bez komina. Figlarna i trochę wymijająca odpowiedź lepiej strzeże tajemnicy niż długi wykład. Mikołaj Twaina nigdy nie tłumaczy, jak przechodzi przez dom: prosi tylko, żeby zmieść śnieg, który zostawił.

Czego lepiej nie pisać w liście

Pierwsza pokusa to obiecywanie. List, który zapowiada „dostaniesz konsolę”, zobowiązuje Mikołaja do prezentu, którego może zabraknąć w sklepie, który może przyjść uszkodzony albo nie zmieścić się w budżecie. Twain wychodził z tego z humorem: niektórych rzeczy po prostu zabrakło w magazynach Mikołaja. Lepiej napisać „zapisałem sobie twoją listę” albo „elfy dużo dla ciebie pracowały”.

Druga pokusa to moralizowanie. W Lotaryngii święty Mikołaj wciąż przychodzi w towarzystwie Père Fouettard, który zajmuje się niegrzecznymi dziećmi, i istnieje pokusa, by Mikołaj w liście mówił tym samym tonem. List, który grozi („jeśli nie posprzątasz pokoju…”), zamienia prezent w ostrzeżenie. Jedyne przypomnienie u Twaina to ślad buta na marmurze, zostawiony, „żeby pamiętać o byciu grzecznym”: mrugnięcie okiem, a nie lista wyrzutów.

• Żadnych porównań z bratem, siostrą czy kolegą z klasy.
• Żadnych konkretnych wyrzutów o jakiś epizod z tego roku, nawet zasłużonych.
• Żadnych szczegółów, o których dziecko wie, że powierzyło je tylko wam, jeśli zaczyna wątpić: skojarzy fakty.
• Żadnego zbyt długiego listu dla małego czytelnika: przed szóstym rokiem życia wystarczy kilka linijek.

Przykładowe listy od Świętego Mikołaja według wieku dziecka

Trzy poniższe listy to przykłady napisane przez nasz zespół, a nie teksty historyczne. Zamieńcie imiona, miejsca i wspomnienia na te z życia waszego dziecka: właśnie ta zamiana nadaje listowi całą wartość.

Przykład dla dziecka w wieku od 3 do 5 lat

„Kochana Zosiu, dostałem twój piękny rysunek z fioletowym reniferem. Powiesiłem go w moim warsztacie, tuż nad biurkiem. Comet, mój renifer, mówi, że jest do niego podobny. W tym roku nauczyłaś się spać sama w swoim dużym łóżku, a to bardzo odważne. U nas pada dużo śniegu i elfy jeżdżą po nim na ślizgawkach. Często o tobie myślę. Buziaki, Święty Mikołaj”.

Przykład dla dziecka w wieku od 6 do 8 lat

„Drogi Kubo, dziękuję za list, twoje pismo bardzo się poprawiło od zeszłego roku. Wiem, że w kwietniu zdjąłeś boczne kółka z roweru i kilka razy się przewróciłeś, zanim ci się udało. Właśnie taką wytrwałość lubię oglądać. Pytasz, jak wchodzę do twojego domu bez komina: to tajemnica zawodowa, ale mogę ci zdradzić, że elfy bardzo mi pomagają. Na Biegunie Północnym Pompon, najmłodszy elf, przewrócił wczoraj w warsztacie skrzynkę z kulkami. Wciąż ich szukamy. Wesołych Świąt, twój przyjaciel Święty Mikołaj”.

Przykład dla dziecka w wieku 9 lub 10 lat

„Droga Olu, twój list wywołał u mnie uśmiech: trzy strony, mapa osiedla i lista ponumerowanych pytań. Masz umysł prawdziwej detektywki. Nie odpowiem na pytanie numer 4, Święty Mikołaj musi zachować kilka tajemnic. Chcę ci przede wszystkim powiedzieć, że zauważyłem, jak tej jesieni pomagałaś młodszemu bratu uczyć się czytać. Dokładnie tak robią moje najlepsze elfy: pomagają, zanim ktoś je o to poprosi. Zachowaj ten list, pewnego dnia zrozumiesz dlaczego. Z serdecznymi pozdrowieniami, Święty Mikołaj”.

Zwróćcie uwagę na stopniowanie. List do maluchów to kilka prostych zdań o jednym sukcesie. List do sześcio- czy ośmiolatków odpowiada figlarnie na praktyczne pytanie. List do starszych docenia inteligencję dziecka i przygotowuje grunt na dzień, w którym pozna prawdę. Tolkien robił to samo: jego listy wydłużały się i komplikowały w miarę, jak jego czworo dzieci dorastało.

Jak zmienić charakter pisma i wybrać papier?

Wasze dziecko zna wasze pismo lepiej, niż wam się wydaje: lista zakupów, kartka do pani w szkole, bileciki przy prezentach. Tolkien znalazł idealne wyjście. Jego Mikołaj pisał drżącą ręką, jak przystało bardzo, bardzo staremu człowiekowi, a pozostałe postacie miały każda swój własny charakter pisma. Pismo, które zmienia się zależnie od tego, kto trzyma pióro, uwiarygadnia fikcję.

• Zmieńcie narzędzie: pióro, złoty pisak albo ołówek nie dają takiego samego pisma jak wasz zwykły długopis.
• Zmieńcie kształt liter: same wielkie litery, mocno pochylone albo przeciwnie, drżące i nieregularne jak u Tolkiena.
• Spróbujcie ręki niedominującej, ale tylko przy podpisie: to powolne, ale nie do rozpoznania.
• Poproście kogoś innego, dziadka, babcię albo przyjaciela, o napisanie adresu, jeśli dziecko dobrze zna wasze pismo.

Jeśli chodzi o papier, gruby papier w kolorze kremowym albo pakowy robi większe wrażenie niż kartka z drukarki. Brzegi mogą być lekko naddarte, a ślad palca z cynamonem czy płatek śniegu narysowany białym atramentem dodają głębi. Tolkien sam rysował znaczki z Bieguna Północnego, a opłata pocztowa na niektórych wynosiła „2 całusy”. Magdeleine Homo z kolei wykorzystywała stare znaczki i dopisywała „par avion”.

W Stanach Zjednoczonych istnieje nawet prawdziwy stempel z Bieguna Północnego. Amerykańska poczta proponuje rodzicom, żeby sami napisali odpowiedź, włożyli ją do koperty zaadresowanej do dziecka z nadawcą „Santa Claus, North Pole”, a potem wysłali całość w dużej kopercie do urzędu pocztowego w Anchorage na Alasce. List wraca ze stemplem Bieguna Północnego. Termin zmienia się z roku na rok, wypada mniej więcej w połowie grudnia.

Kiedy i jak wręczyć dziecku list?

Są dwa możliwe momenty i każdy opowiada inną historię. Przed świętami list jest odpowiedzią: przychodzi pocztą, tydzień lub dwa po liście dziecka, i podsyca oczekiwanie. W bożonarodzeniowy poranek staje się śladem wizyty: znajduje się go pod choinką, w skarpecie albo na kominku, obok pustego talerzyka po ciasteczkach.

Tolkien korzystał z obu. Niektóre listy pojawiały się w palenisku, inne przychodziły z codzienną pocztą: przekonał listonosza, żeby doręczał je razem z resztą przesyłek. Możecie zrobić tak samo, wysyłając list ze znaczkiem i zaadresowany do dziecka. Dziecko, które dostaje list na swoje imię, już przeżywa małe wydarzenie.

Jeśli wolicie oficjalną odpowiedź, Sekretariat Père Noël francuskiej poczty La Poste w Libourne przyjmuje listy do 20 grudnia, by odpowiedzieć przed świętami, według jego komunikatu z 2025 roku. Po Françoise Dolto w 1962 roku pióro użyczają dziś zaproszeni pisarze, jak Nicolas Vanier w 2025 roku. List możecie też uzupełnić spersonalizowanym nagraniem wideo od Świętego Mikołaja, w którym wymienia imię waszego dziecka.

Czy zachowywać listy od Świętego Mikołaja?

Tak, a historia Tolkiena pokazuje to lepiej niż jakikolwiek argument. Jego dzieci zachowały listy otrzymywane przez dwadzieścia trzy lata. Opublikowano je w 1976 roku, trzy lata po jego śmierci, pod tytułem „The Father Christmas Letters”, a potem pokazano w Oksfordzie na wystawie „Tolkien: Maker of Middle-earth” w Bodleian Library w 2018 roku. Rodzinna korespondencja stała się książką czytaną na całym świecie.

U was w domu wystarczy pudełko. Odkładajcie do niego co roku list dziecka i odpowiedź Mikołaja, z datą. Zobaczycie, jak pismo przechodzi od bazgrołów do zdań, a prośby od zabawek do pytań. W dniu, w którym dziecko odkryje prawdę, to pudełko zmieni znaczenie: stanie się dowodem, że ktoś co roku starannie o nim myślał.

Tego dnia list może też zmienić ręce. Zaproponowanie dziecku, żeby samo napisało odpowiedź od Mikołaja dla młodszego kuzyna, to piękny sposób, by przyjąć je do drużyny, jak wyjaśniamy w naszym poradniku jak powiedzieć prawdę o Świętym Mikołaju.