Giáng sinh ở Tây Ban Nha: từ xổ số Lotería ngày 22 tháng 12 đến Ba Vua ngày 6 tháng Giêng

Xổ số Lotería de Navidad ngày 22 tháng 12 là gì?

Tên chính thức của nó là Sorteo Extraordinario de Navidad, kỳ quay số đặc biệt mùa Giáng sinh. Nó diễn ra mỗi năm vào ngày 22 tháng 12 và được coi là kỳ xổ số lớn nhất thế giới. Kỳ đầu tiên có từ ngày 18 tháng 12 năm 1812, ở Cádiz, vài tháng sau khi xổ số quốc gia ra đời, với lần quay số đầu tiên vào ngày 4 tháng 3 cùng năm. Tên gọi “Sorteo de Navidad” chính thức xuất hiện năm 1897.

Một tờ vé nguyên giá 200 euro, nhưng được chia thành mười décimo giá 20 euro, và người ta thường mua một phần mười này. Năm 2026, tổng tiền thưởng lên tới 2,87 tỷ euro, chia cho 205 sê-ri vé. Giải nhất được gọi là El Gordo, “Ông Béo”. Từ năm 2012, buổi quay số diễn ra ở Teatro Real, nhà hát opera của Madrid, sau hai năm tổ chức tại Cung hội nghị của thủ đô.

Buổi sáng ngày 22 lúc nào cũng diễn ra theo cùng một cách, được truyền hình trực tiếp. Các quả bóng lăn ra từ lồng quay, bọn trẻ hát chúng lên trên sân khấu, còn những em không hát thì xâu chúng vào một sợi dây dài, theo đúng thứ tự quay. Không ai rời màn hình trước khi El Gordo xuất hiện, mà giải này có thể ra vào bất cứ lúc nào trong buổi sáng.

Những đứa trẻ San Ildefonso hát các con số là ai?

Những người hát đến từ Colegio de San Ildefonso, một cơ sở của thành phố Madrid ra đời trong khoảng từ giữa thế kỷ 14 đến giữa thế kỷ 15, khi chiến tranh và dịch hạch khiến nhiều trẻ em không nơi nương tựa. Trường vẫn đón nhận trẻ em từ những gia đình khó khăn, các em sống ở đây từ thứ Hai đến thứ Sáu. Truyền thống hát số bắt đầu từ ngày 9 tháng 3 năm 1771: hôm ấy, một học trò khoảng bảy tuổi tên là Diego López lần đầu tiên rút và hát một con số trúng thưởng của xổ số Tây Ban Nha.

Từ kỳ quay số Giáng sinh đầu tiên năm 1812, chính các em là người hát các con số mỗi năm. Cho đến năm 1973, trường chỉ nhận nam sinh. Những nữ sinh đầu tiên vào trường năm 1981, và năm 1984, một cô bé, Mónica Rodríguez, lần đầu tiên hát một con số của kỳ quay số Giáng sinh. Ở kỳ năm 2025, có 28 em trên sân khấu, 16 bé gái và 12 bé trai từ 10 đến 14 tuổi.

Vai trò này cần được chuẩn bị. Theo nhật báo Público, việc tuyển chọn diễn ra vào giữa tháng Mười, và những em được chọn sau đó tập luyện trong khoảng hai tháng. Tạp chí Consumer cho biết các em tập mỗi ngày một giờ, với những quả bóng do xổ số quốc gia cung cấp, và những con số có nhiều chữ số 0 là khó hát đúng nhất. Buổi quay số sau đó diễn ra ngày 22 tháng 12, trước khán giả của Teatro Real.

Người Tây Ban Nha đón Nochebuena như thế nào?

Nochebuena, “đêm lành”, là tối ngày 24 tháng 12. Đó là bữa tối gia đình với thực đơn thay đổi tùy vùng; ở Catalonia, bữa tiệc lớn thường diễn ra vào ngày 25, với súp mì và món *escudella*, rồi ngày 26, ngày lễ Sant Esteve, là món *canelons*. Khoảng 21 giờ, nhiều gia đình nghe thông điệp Giáng sinh của nhà vua, phát sóng mỗi tối ngày 24. Những người sùng đạo nhất kết thúc đêm ấy ở Misa del Gallo, thánh lễ nửa đêm, “thánh lễ gà gáy”.

Đến món tráng miệng là turrón, một loại kẹo nougat hạnh nhân và mật ong. Hai loại nổi tiếng nhất đến từ cùng một thị trấn, Jijona, gần Alicante, nơi sản xuất khoảng 60% lượng turrón của Tây Ban Nha. *Turrón de Jijona* mềm, làm từ hạnh nhân xay mịn, nấu ít nhất 150 phút trong nồi đồng; *turrón de Alicante* thì cứng, với hạnh nhân giã dập và lòng trắng trứng. Cả hai được bảo hộ bằng chỉ dẫn địa lý châu Âu từ năm 1996, với yêu cầu ít nhất 10% mật ong địa phương.

Trong nhà, trong nhà thờ và trên quảng trường, người ta dựng belén, tức hang đá, với rêu, bần và gỗ để mô phỏng những ngọn đồi Bêlem. Ở Catalonia và vùng Valencia, hang đá giấu một nhân vật bất ngờ: caganer, một bác nông dân đội mũ đỏ *barretina*, đang ngồi xổm “giải quyết nỗi buồn” sau một bụi cây. Người ta cho rằng nhân vật này xuất hiện trong hang đá vào cuối thế kỷ 17 hoặc đầu thế kỷ 18. Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Joan Amades giải thích rằng người ta tin bác có phép làm đất của hang đá thêm màu mỡ, và quên đặt bác vào thì sẽ gặp xui.

Caganer được coi trọng thật sự, và tòa thị chính Barcelona đã phải trả giá để hiểu ra điều đó. Năm 2005, thành phố dựng một hang đá công cộng không có bác; chiến dịch “Salvem el caganer”, hãy cứu caganer, liền nổ ra, và bác trở lại ngay từ năm 2006. Ngày nay, các nghệ nhân bán những chú caganer mang hình cầu thủ bóng đá, ca sĩ, nguyên thủ quốc gia và thành viên các hoàng gia.

Vì sao người Tây Ban Nha trêu đùa nhau ngày 28 tháng 12?

Ngày 28 tháng 12 là Día de los Santos Inocentes, lễ các Thánh Anh Hài, theo truyền thống Kitô giáo tưởng niệm cuộc thảm sát các trẻ sơ sinh do vua Hêrôđê ra lệnh. Ở Tây Ban Nha và châu Mỹ Latinh, ngày này đã trở thành phiên bản của ngày Cá tháng Tư. Mọi người bày ra các *inocentada*, đủ kiểu trò đùa, và báo chí đăng cả trang tin giả, có tin nghe nghiêm túc đến mức khiến những độc giả lơ đễnh mắc lừa.

Truyền hình cũng góp vui: từ năm 1995, tối ngày 28 khép lại trên La 1, kênh truyền hình công cộng thứ nhất, với *Gala Inocente, Inocente*, một đêm từ thiện có tiền quyên góp được chuyển cho các tổ chức giúp đỡ trẻ em.

Lễ hội ngoạn mục nhất diễn ra ở Ibi, tỉnh Alicante. Trong *Día dels Enfarinats*, một nhóm mười bốn người, gọi là “những người phủ bột”, nắm quyền trong một ngày, và cử ra một thị trưởng, một thẩm phán, một công tố viên và một thừa phát lại. Phe đối lập, đội mũ chóp cao màu đen, tìm cách lật đổ họ. Mọi chuyện được giải quyết bằng một trận chiến bột mì, thuốc súng và pháo, một màn châm biếm kiểu lễ hội hóa trang về cuộc đấu giữa chính quyền và phe đối lập. Ở Fraga, vùng Aragón, thanh niên hôm ấy đánh nhau bằng trứng.

Vì sao người Tây Ban Nha ăn mười hai quả nho lúc nửa đêm?

Ngày 31 tháng 12, đêm Nochevieja, người Tây Ban Nha nuốt một quả nho theo mỗi tiếng chuông nửa đêm, tổng cộng mười hai quả, để có mười hai tháng may mắn. Đó là uvas de la suerte, những quả nho may mắn.

Phong tục này có ít nhất từ năm 1895: một tờ báo ở Madrid, *La Correspondencia de España*, nhắc đến nó vào ngày 1 tháng 1 năm 1896. Nó chỉ thật sự lan rộng vào tháng 12 năm 1909, khi những người trồng nho vùng Alicante, sau một vụ mùa bội thu, khuyến khích mọi người ăn số nho dư thừa của họ lúc nửa đêm.

Giây phút đếm ngược được theo dõi trực tiếp trên chiếc đồng hồ của Real Casa de Correos, ở quảng trường Puerta del Sol tại Madrid, nơi một quả cầu hạ xuống trước mười hai tiếng chuông. Truyền hình công cộng phát sóng cảnh này từ năm 1962, và các gia đình khắp cả nước nuốt nho trước màn hình, theo nhịp chiếc đồng hồ ấy.

Vì sao trẻ em Tây Ban Nha mong chờ ngày 6 tháng Giêng?

Ở Tây Ban Nha, những món quà lớn đến từ Reyes Magos, Ba Vua, ghé qua trong đêm 5 rạng sáng 6 tháng Giêng, lễ Hiển Linh. Trẻ em viết thư cho các vua trong những ngày trước đó. Ở Alcoy, lễ hội thậm chí bắt đầu từ Chủ nhật trước, với đoàn diễu hành nhỏ *Pastoretes*, những đứa trẻ hóa trang thành mục đồng cùng đàn cừu mang một món quà đến dâng Chúa Hài Đồng. Ngày 4 tháng Giêng, một sứ giả của nhà vua đến đó cùng những *burretes*, những chú lừa nhỏ chở các hòm thư để trẻ em bỏ thư xin quà vào.

Tối ngày 5 tháng Giêng, các cabalgata diễu hành ở mọi thành phố: xe hoa, thị đồng, Ba Vua trên ngai, và một cơn mưa kẹo được tung xuống đám đông. Đoàn diễu hành cổ nhất có ghi chép là ở Alcoy, từ năm 1885, nơi các thị đồng trèo lên ban công bằng những chiếc thang dài. Ở Granada, năm 1912, người ta tổ chức một đoàn diễu hành để quyên góp đồ chơi cho trẻ em nghèo; Sevilla có đoàn của riêng mình từ năm 1918, và truyền hình công cộng phát sóng đoàn diễu hành ở Madrid từ năm 1964. Ở thủ đô, đoàn diễu hành đã thay thế một lễ hội lâu đời hơn, *fiesta de la escalera* đầu thế kỷ 19, khi người ta đi xin rượu vang trong đêm ngày 5 tháng Giêng. Hôm sau, cả nhà chia nhau *roscón de Reyes*, chiếc bánh mì ngọt hình vòng giấu hạt đậu, được kể cùng đoàn diễu hành Alcoy trong bài viết về những vị khách Giáng sinh của chúng tôi.

Hai vùng còn có thêm vị khách riêng của ngày 24 tháng 12. Ở Catalonia, trẻ em lấy gậy gõ vào Tió de Nadal, một khúc gỗ mà các em đã “cho ăn” từ ngày 8 tháng 12, để nó “làm ra” kẹo và turrón dưới tấm chăn. Ở xứ Basque, Olentzero, bác thợ đốt than từ trên núi xuống, mang quà đến. Ông già Noel, ở đây gọi là *Papá Noel*, cũng đã có chỗ đứng, nhưng Ba Vua vẫn là những người tặng quà chính. Những em vẫn muốn viết thư cho ông có thể dùng trang thư của chúng tôi.

1. 8/12Trẻ em Catalonia bắt đầu cho Tió ăn.
2. 22/12Quay số Lotería de Navidad tại Teatro Real.
3. 24/12Nochebuena, thông điệp của nhà vua và Misa del Gallo; Tió và Olentzero.
4. 28/12Día de los Santos Inocentes, ngày trêu đùa.
5. 31/12Nochevieja và mười hai quả nho ở Puerta del Sol.
6. 5/1Các đoàn diễu hành Ba Vua trên khắp cả nước.
7. 6/1Quà của Ba Vua và bánh roscón de Reyes.