Waar woont de Kerstman? Al zijn adressen, van de Noordpool tot Lapland

Waarom zeggen we dat de Kerstman op de Noordpool woont?

Het bekendste adres van de Kerstman is bedacht door een tekenaar. Op 29 december 1866 publiceert het New Yorkse weekblad *Harper's Weekly* over een dubbele pagina een houtgravure van Thomas Nast met de titel “Santa Claus and His Works”. Het beeld, verdeeld in verschillende omkaderde scènes, toont de Kerstman die speelgoed maakt in volle werkplaatsen, het grote register met het gedrag van de kinderen bijhoudt en ze door een verrekijker bekijkt. In de rand staat een opschrift: “Santa Claussville, N.P.”, N.P. voor North Pole. Het is de oudst bekende vermelding van een Kerstman die op de Noordpool woont.

Nast kiest die plek niet zomaar. In de jaren 1840 en 1850 halen de expedities naar het Noordpoolgebied de voorpagina's en is het Amerikaanse publiek erdoor gegrepen. Een ijzig, ver gebied dat bijna niemand heeft gezien, waar geen enkele lezer kon gaan controleren: de ideale plek om een speelgoedwerkplaats en een kudde rendieren te verbergen. Nast was in januari 1863 begonnen de Kerstman te tekenen, midden in de Amerikaanse Burgeroorlog, om het moreel van het Noorden op te krikken. Zijn beroemdste portret, “Merry Old Santa Claus”, verschijnt op 1 januari 1881.

1. 1823Het gedicht “A Visit from St. Nicholas” verschijnt in de *Sentinel* van Troy (New York). Het zegt nog niet waar de Kerstman woont.
2. 1863Thomas Nast tekent zijn eerste Kerstman voor *Harper's Weekly*.
3. 1866“Santa Claus and His Works” plaatst de werkplaats in “Santa Claussville, N.P.”.
4. 1881“Merry Old Santa Claus” legt het beeld van de Kerstman van Nast voor lange tijd vast.

Woont de Kerstman in Lapland?

Voor Finnen is het antwoord ja, en het heeft een datum: 1927. Dat jaar presenteert Markus Rautio, door kinderen “Oom Markus” genoemd, het kinderprogramma van de Finse publieke omroep Yle. Hij vertelt in de uitzending dat de Kerstman, in het Fins Joulupukki, op de Korvatunturi woont, een berg in Lapland op de grens tussen Finland en Rusland. Zijn programma, *Markus-sedän lastentunti* (“Het kinderuurtje met Oom Markus”), loopt van 1926 tot 1956, lang genoeg om verschillende generaties Finse kinderen met dat adres te laten opgroeien. Er zijn geen opnames of scripts uit die tijd bewaard gebleven, maar het idee heeft wortel geschoten. Veel later neemt illustrator Mauri Kunnas het over in zijn kerstboeken, die de werkplaats verborgen in de berg laten zien.

De naam is niet zomaar gekozen. Korvatunturi betekent “oorberg”, vanwege zijn silhouet. Volgens de overlevering kan de Kerstman dankzij die vorm de wensen van alle kinderen op aarde horen. Rautio legde zelf uit dat het de ideale plek was om alles te horen en te weten wie braaf was geweest. De berg is 486 meter hoog en heeft drie toppen; de middelste wordt doorsneden door de Russische grens. Het Finse deel ligt in het nationaal park Urho Kekkonen, in de gemeente Savukoski.

Kun je het huis van de Kerstman op de Korvatunturi gaan bekijken?

Niet zomaar. Omdat de berg op de grens ligt, valt hij in een gereguleerde grenszone: je hebt een schriftelijke toestemming van de Finse grenswacht nodig om hem te beklimmen. Een pad vertrekt vanuit Kemihaara, in Savukoski. Waarschijnlijk heeft de Finse traditie de Kerstman daarom uiteindelijk een tweede adres gegeven, veel makkelijker bereikbaar, in Rovaniemi.

Waar ligt het dorp van de Kerstman in Finland?

Rovaniemi is de hoofdstad van Fins Lapland, op een paar kilometer van de noordpoolcirkel. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog was de stad bijna volledig verwoest door de terugtrekkende Duitse troepen. De wederopbouw valt samen met een bezoek dat alles zal veranderen: in 1950 komt de Amerikaanse Eleanor Roosevelt naar de poolcirkel. Het verhaal van haar bezoek gaat de hele wereld rond.

Het dorp van de Kerstman opent volgens de publieke omroep Yle in 1984. Tussen 1983 en maart 2000 brengen chartervluchten met de Concorde zelfs bezoekers naar Lapland. In 2018 noteert de regio een record van 3 miljoen overnachtingen van buitenlandse toeristen, waarvan bijna een half miljoen in december.

Het hoofdpostkantoor van de Kerstman staat er, op Tähtikuja 1, 96930 Napapiiri, Rovaniemi. Het ontvangt zo'n 500.000 brieven per jaar, van kinderen en volwassenen van over de hele wereld. Elke zending die er vertrekt, krijgt een speciaal poolcirkelstempel. Het kantoor ligt precies op de lijn van de cirkel, in Napapiiri, een Fins woord dat juist “poolcirkel” betekent.

Woont de Kerstman in Groenland?

In Denemarken en Groenland leren kinderen een ander adres: een baai bij Uummannaq, in het noordwesten van Groenland, die de Denen Spraglebugten noemen. De Kerstman zou er in een eenvoudige hut wonen, een eindje buiten het stadje. Die traditie is door de televisie vastgelegd: in 1989 zet de Deense kerstserie *Nissebanden i Grønland* (“De kabouterbende in Groenland”) zijn huis daar neer.

Het tijdschrift *Polar Journal* vertelt in 2020 de volledige Groenlandse versie. De brievenbus van de Kerstman staat in Nuuk, de hoofdstad, en tienduizenden kinderen schrijven hem elk jaar. Zijn werkplaats zou op de inlandse ijskap liggen, en hij zou een groot kamp op de Noordpool hebben. Het tijdschrift beschrijft zelfs zijn kleding: een rode jas met witte bontrand, zwarte laarzen, een zwarte riem met gouden gesp en soms een klein rond brilletje. En op 24 december neemt hij een helikopter die Air Greenland hem leent, om cadeaus te brengen naar de kinderen in het Koningin Ingrid-ziekenhuis in Nuuk.

Wat is het adres van de Kerstman in Canada?

Canada heeft van de Noordpool een echt postadres gemaakt. Canada Post geeft dit adres: Santa Claus, North Pole, H0H 0H0, Canada, oftewel Kerstman, Noordpool. De postcode lees je als de lach van de Kerstman, “ho ho ho”. Je moet je eigen adres op de achterkant van de envelop zetten, zodat de elfjes kunnen antwoorden, en volgens Canada Post hebben brieven aan de Kerstman die in Canada worden gepost geen postzegel nodig.

Het programma begon in 1982. In 2013 meldde Canada Post dat er sinds het begin meer dan 21,8 miljoen brieven waren ontvangen, dat er dat jaar meer dan één miljoen werden verwacht en dat er antwoorden gingen in meer dan 30 talen, braille inbegrepen. Dat werk draait op vrijwilligers: 9.000 “postelfjes”, medewerkers en gepensioneerden van de post, die al meer dan 226.000 uur hadden gegeven. Canada Post werkt ook samen met leerkrachten om kinderen te laten lezen en schrijven, en raadt aan om op tijd te posten: in 2013 was de aanbevolen uiterste datum 17 december.

• Geadresseerde: Santa Claus (Kerstman)
• Plaats: North Pole (Noordpool)
• Postcode: H0H 0H0
• Land: Canada
• Op de achterkant: naam en volledig adres van het kind

Waar komen brieven aan de Kerstman in Frankrijk aan?

In Frankrijk doet het adres er weinig toe: het volstaat om “Père Noël” op de envelop te schrijven, met je naam en adres op de achterkant. De brieven komen aan bij het Secrétariat du Père Noël van La Poste in Libourne, in de Gironde. De dienst werd in 1962 opgericht door Jacques Marette, toen minister van Posterijen. Het eerste standaardantwoord werd geschreven door zijn zus, Françoise Marette, die beroemd werd onder de naam Françoise Dolto. Dat jaar gaan er 2.000 antwoordkaarten de deur uit, en het jaar daarop ontvangt de dienst 18.300 brieven.

Vijf jaar later verhuist het secretariaat van de afdeling onbestelbare post in Parijs naar Libourne, waar het nog altijd werkt. In 2025 ging het op 19 november weer open met 60 elfjes en een gastschrijver, schrijver en regisseur Nicolas Vanier, na Michel Bussi en Olivia Ruiz in 2024. Volgens een peiling die La Poste aanhaalt, vindt 83 procent van de ouders dat het secretariaat een belangrijke rol speelt in de eerste briefwisseling van kinderen. La Poste zegt elk jaar meer dan een miljoen kinderen te begeleiden, en de elfjes antwoorden ook in het Engels. Je kunt ook online schrijven, of via onze pagina brief aan de Kerstman.

In de Verenigde Staten draagt een stad zelfs de naam van het adres. North Pole, in Alaska, wordt begin jaren vijftig gesticht door projectontwikkelaar Everett Dahl. In 1952 openen Con en Nellie Miller er een handelspost aan de Richardson Highway, die het Santa Claus House wordt. De winkel huisvest tot begin jaren zeventig het postkantoor van de stad en blijft bekend om zijn “brieven van de Kerstman”.

Waar woonde de echte Sint-Nicolaas?

Voor de Noordpool was er de Middellandse Zee. Sint-Nicolaas, uit wiens figuur de Kerstman is ontstaan, werd volgens de overlevering rond 270 geboren in Patara, in Klein-Azië, aan wat nu de zuidkust van Turkije is. Als jonge bisschop van Myra stierf hij daar volgens de overlevering op 6 december 343, de datum die zijn feestdag is gebleven. In het voorjaar van 1087 brengen zeelieden uit Bari zijn relieken naar Italië, waar ze nog altijd rusten.

De heilige die zijn bezittingen onder de armen verdeelde onder de zon van Lycië, belandde vijftien eeuwen later dus in de sneeuw van een New Yorkse tekening. Het hele verhaal van die gedaanteverwisseling lees je in het ware verhaal van de Kerstman en op onze pagina het verhaal van de Kerstman.