როგორ ვადევნოთ თვალი თოვლის ბაბუას შობის ღამეს? NORAD, Google და დაძინების დრო

როგორ დაიწყო NORAD-მა თოვლის ბაბუას თვალთვალი?

ყველაფერი რეკლამით დაიწყო. 1955 წლის დეკემბერში სავაჭრო ცენტრმა Sears-მა კოლორადო-სპრინგსის გაზეთ *The Gazette*-ში განცხადება გამოაქვეყნა, რომელიც ბავშვებს თოვლის ბაბუასთან დარეკვას სთავაზობდა ნომერზე ME 2-6681. ვიკიპედიის მიხედვით, ეს ნომერი მხოლოდ ერთი ციფრით განსხვავდებოდა Continental Air Defense Command-ის (CONAD) ნომრისგან, ქალაქში განთავსებული საჰაერო თავდაცვის სარდლობისა, რომელიც იმ დროს ცას საბჭოთა თავდასხმის შემთხვევისთვის აკონტროლებდა.

იმ საღამოს მორიგე პოლკოვნიკმა ჰარი შაუპმა დახურული ხაზის ყურმილი აიღო. ხაზის მეორე მხარეს ბავშვი თოვლის ბაბუას ითხოვდა. შაუპი თამაშს აჰყვა. 1999 წელს Associated Press-თან ინტერვიუში ის იხსენებდა, რომ უპასუხა: „ჰო, ჰო, ჰო, მე თოვლის ბაბუა ვარ.“ ის იმასაც აღიარებს, რომ მისი გუნდი მას ისე უყურებდა, „თითქოს ჭკუიდან შეიშალა“.

ზარები გამრავლდა. შაუპმა გუნდს სთხოვა, ციგისთვის თვალი ედევნებინათ და ბავშვებისთვის ეპასუხათ. მისი შვილები მოგვიანებით გაიხსენებენ დიდ შუშის დაფას, რომელზეც შეერთებული შტატებისა და კანადის თავზე მფრენ თვითმფრინავებს აკვირდებოდნენ და რომელზეც ვიღაცას რვა ირმის მიერ გამოსხმული ციგა დაეხატა. ჯერ კიდევ იმ პირველი წლის 23 დეკემბერს Associated Press-მა გამოაცხადა, რომ CONAD თოვლის ბაბუას თვალს ადევნებს. რადიოსადგურებმა შაუპისთვის ყოველწლიურად დარეკვა დაიწყეს, რათა გაეგოთ, სად იყო მოგზაურობა.

1958 წელს ტრადიცია NORAD-მა, შეერთებული შტატებისა და კანადის ერთობლივმა სარდლობამ, გადაიბარა. მას შემდეგ ის არასდროს შეწყვეტილა, 2018 წელსაც კი, როცა 1 500-ზე მეტი მოხალისე ტელეფონებს პასუხობდა, მიუხედავად ამერიკის ფედერალური უწყებების დახურვისა. მანიტობის უნივერსიტეტის ისტორიკოსი ჯერი ბოულერი მასში თოვლის ბაბუას ისტორიის იმ იშვიათ თანამედროვე დამატებას ხედავს, რომელმაც ნამდვილად გაიდგა ფესვი.

როგორ ვადევნოთ თვალი თოვლის ბაბუას NORAD-ით?

NORAD-ის ოფიციალური თვალთვალი ხდება საიტზე noradsanta.org, რომელიც 1997 წლიდან მუშაობს. ის ცხრა ენაზეა ხელმისაწვდომი: ინგლისურად, ფრანგულად, ესპანურად, გერმანულად, იტალიურად, იაპონურად, პორტუგალიურად, ჩინურად და კორეულად. განახლებები NORAD-ის Facebook-ის, X-ის, Instagram-ისა და YouTube-ის ანგარიშებზეც ქვეყნდება. თვალთვალი 24 დეკემბერს, ამერიკის დროით ადრე დილით, წყნარ ოკეანეში, თარიღის ცვლის ხაზის თავზე იწყება.

• ტელეფონით: ამერიკული ნომერი 1-877-HI-NORAD (1-877-446-6723) 24 დეკემბერს პასუხობს დილის 4 საათიდან შუაღამემდე, კლდოვანი მთების დროით, ანუ თბილისის დროით 15:00-დან 25 დეკემბრის 11:00-მდე.
• საიტით: 2025 წლიდან შესაძლებელია პირდაპირ noradsanta.org-დან დარეკვა, რაც ჩრდილოეთ ამერიკის გარეთ საქმეს ამარტივებს.
• რუკაზე: ციგა ქალაქიდან ქალაქში მიიწევს, წყნარი ოკეანიდან დასავლეთისკენ, ღამეს მიჰყვება.

ეკრანების მიღმა ნამდვილი მოხალისეები არიან. Associated Press-ის ცნობით, ათასზე მეტი ადამიანი, ამერიკელები და კანადელები, 24 დეკემბერს ცვლაში მუშაობს მორთულ ანგარში პიტერსონის ბაზაზე, კოლორადო-სპრინგსში, სადაც NORAD-ის შტაბია. 2024 წლის შობის ღამეს მათ დაახლოებით 380 000 ზარი მიიღეს. ერთი მოხალისე, ყოფილი საზღვაო ქვეითი, იხსენებს, როგორ აუხსნა ბავშვს, რომ თოვლის ბაბუა „ვარსკვლავების შუქზე სწრაფად“ მოგზაურობს.

პროგრამას თავისებური ეკონომიკაც აქვს. ის პარტნიორ კომპანიებს ეყრდნობა და არც ამერიკელი, არც კანადელი გადასახადის გადამხდელები არ აფინანსებენ. Google 2007 წლიდან მისი ტექნიკური პარტნიორი იყო. 2012 წლიდან რუკა Analytical Graphics-ის პლატფორმა Cesium-ზეა აგებული, 2013 წელს კი NORAD-მა Bing Maps-თან გააფორმა ხელშეკრულება და Google-თან ხუთწლიანი კონტრაქტი დაასრულა.

როგორ მუშაობს Google-ის Santa Tracker?

Google თოვლის ბაბუას უფრო დიდი ხანია ადევნებს თვალს, ვიდრე წარმოგიდგენიათ. 2004 წლის 1 დეკემბერს კომპანია Keyhole-მა, რომელიც Google-მა ახლახან შეიძინა, თავის ვირტუალური გლობუსის პროგრამაში, მომავალ Google Earth-ში, „Keyhole Santa Radar“ გაუშვა. პირველ წელს მას 25 000 ცნობისმოყვარე ეწვია, მომდევნო წელს კი 250 000. 2007 წელს Google-მა და NORAD-მა ხუთწლიანი თანამშრომლობა ოფიციალურად გააფორმეს.

ამ პარტნიორობის დასრულების შემდეგ Google საკუთარ თვალთვალს აწარმოებს საიტზე santatracker.google.com. 24 დეკემბერს თვალთვალი ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე სასაათო სარტყელში შუაღამისას იწყება. მრიცხველები აჩვენებს, რა მანძილი გაიარა თოვლის ბაბუამ და რამდენი დრო რჩება, სანამ თქვენს ქალაქს მიაღწევს. 2018 წლიდან საიტი თამაშებსა და აქტივობებსაც სთავაზობს პროგრამირების საფუძვლების შესასწავლად და შობის ტრადიციების გასაცნობად, 2015 წლიდან კი მისი კოდი საჯაროა.

ორი თვალთვალი ერთმანეთისგან დამოუკიდებელია და ერთსა და იმავე მომენტში ნაჩვენები პოზიციები საიტებს შორის შეიძლება განსხვავდებოდეს. პატარისთვის ეს არაფერს ცვლის. მაგრამ თუ თქვენი უფროსი შვილი ორ ჩანართს ადარებს, საღამოსთვის ერთი აირჩიეთ და მას მიჰყევით.

თოვლის ბაბუას თვალთვალი სოფლის საიტზე

ჩვენი Santa Tracker ციგას 24 დეკემბრის დიდი მოგზაურობის მთელი დროის განმავლობაში ადევნებს თვალს. რუკა აჩვენებს თოვლის ბაბუას ადგილმდებარეობას, თქვენსას, ქალაქებსა და მიწოდების ზონებს. შეგიძლიათ შეიყვანოთ თქვენი მისამართი, რათა გაიგოთ, რა მანძილი გაშორებთ ციგას და დაახლოებით როდის ჩამოვა; ეს მისამართი თქვენს ბრაუზერში რჩება და ჩვენს სერვერებზე არასდროს იგზავნება.

გვერდზე ასევე ჩანს უკუთვლა თქვენთან თოვლის ბაბუას მოსვლამდე, ახალი ამბები სოფლიდან და ელფებისგან, და მოგზაურობის „ჯადოსნური მომენტების“ გალერეა. ბავშვებისთვის მისი რჩევა მარტივია: 21:30-მდე უნდა ეძინოთ. თოვლის ბაბუა დედამიწის გარშემო ღამეს მიჰყვება, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ, და მხოლოდ მაშინ მოდის, როცა ბავშვებს სძინავთ.

რომელ საათზე მოდის თოვლის ბაბუა ჩვენთან?

NORAD-ს ფრთხილი პასუხი აქვს. თოვლის ბაბუა, როგორც წესი, საღამოს 9 საათიდან შუაღამემდე მოდის, ადგილობრივი დროით, და ისტორია აჩვენებს, რომ ის მხოლოდ მაშინ ჩნდება, როცა ბავშვებს სძინავთ. ეს მოსახერხებელი წესია: ზუსტ საათს არ ასახელებს და ძილს მოსვლის პირობად აქცევს.

სასაათო სარტყლები თქვენს სასარგებლოდ მუშაობს. თვალთვალი წყნარი ოკეანის თავზე იწყება, იქ, სადაც 25 დეკემბერი ყველაზე ადრე დგება. ასე რომ, თოვლის ბაბუა აზიასა და ოკეანეთს საქართველოს დროით დღის მეორე ნახევარში გადაუფრენს, ჩვენამდე და ევროპამდე კი საღამოს აღწევს. ჩრდილოეთ ამერიკის ბავშვები მას კიდევ საათობით ელოდებიან. ღამესთან ამ შეჯიბრის დეტალები მოთხრობილია სტატიაში როგორ არიგებს თოვლის ბაბუა ყველა საჩუქარს ერთ ღამეში.

როგორ გამოვიყენოთ თვალთვალი ბავშვების დასაძინებლად 24-ში საღამოს?

შობის ღამე აერთიანებს ყველაფერს, რაც ბავშვს ძილში უშლის ხელს: გვიან ვახშამს, ოჯახს, ტკბილეულს და უზარმაზარ აღელვებას. თვალთვალს შეუძლია ეს ენერგია უკუთვლად აქციოს. იდეა ასეთია: ვახშმამდე დაადგინეთ, რომელ საათზე შეხედავთ რუკას ბოლოჯერ, და ეს მომენტი დაძინების სიგნალად აქციეთ.

საათის შესარჩევად ძილის საჭიროებები გაითვალისწინეთ. ძილის მედიცინის ამერიკული აკადემია (American Academy of Sleep Medicine) 3-დან 5 წლამდე ბავშვებს დღე-ღამეში 10-დან 13 საათამდე ძილს, დღის ძილის ჩათვლით, ურჩევს, 6-დან 12 წლამდე კი 9-დან 12 საათამდე. ოთხი წლის ბავშვმა, რომელიც 25-ში დილის 7 საათზე იღვიძებს (და ადრე გაიღვიძებს), დაახლოებით საღამოს 8 საათზე უნდა დაიძინოს.

გეგმა ასაკის მიხედვით

• 3-დან 5 წლამდე: ერთი შეხედვა რუკაზე შუადღის წახემსების შემდეგ, მეორე ბანაობისას, ბოლო კი პიჟამოში. საწოლში საღამოს 8 საათისკენ, დაპირებით, რომ ის „ახლოვდება“.
• 6-დან 8 წლამდე: მიეცით საშუალება, რვეულში ჩაიწერონ სამი ქალაქი, რომელსაც გადაუფრინა, და დრო. ბოლო შემოწმება დესერტის შემდეგ, საწოლში საღამოს 9 საათისკენ, ჩვენი ტრეკერის მიერ რეკომენდებულ 21:30-მდე.
• 9 წლიდან ზევით: მათ შეუძლიათ პატარებისთვის თვალთვალი მართონ, NORAD-ს საიტიდან დაურეკონ ან Google-ს შეადარონ. ხშირად ეს ის ასაკია, როცა მორწმუნეებიდან თანამზრახველებად იქცევიან, და ეს როლი მოსწონთ.

ვუთხრათ თუ არა ბავშვებს, რომ NORAD თოვლის ბაბუას მართლა „ხედავს“?

NORAD თავის თვალთვალს ისე წარმოადგენს, თითქოს ის მისი რადარებითა და სხვა ტექნოლოგიებით ხორციელდება. ვიკიპედია ამას უფრო თავშეკავებულად აჯამებს: საიტი თოვლის ბაბუას თვალთვალის სიმულაციას ახდენს. ზრდასრულებმა ეს იციან, სამხედროებმაც, და სწორედ ამაშია ტრადიციის ხიბლი: ძალიან სერიოზული ინსტიტუცია, რომელიც წელიწადში ერთ ღამეს ბავშვებთან თამაშს თანხმდება.

პატარა ბავშვისთვის რუკა კიდევ ერთი მტკიცებულებაა, ისევე როგორც წერილი ან ცარიელი რძის ჭიქა. ბავშვისთვის, რომელსაც ეჭვი ეპარება, ის ხშირად კითხვად იქცევა: „მაგრამ რადარი ციგას როგორ ხედავს?“ იმ საღამოს გადაწყვეტილების მიღება არ გევალებათ. კითხვა მასვე დაუბრუნეთ და საუბარი მშვიდი მომენტისთვის გადადეთ. რჩევები იმ მომენტისთვის იხილეთ სტატიაში როგორ ვუთხრათ ბავშვს სიმართლე თოვლის ბაბუაზე.

უფროსებს კი ხშირად მოსწონთ იმის ცოდნა, რომ NORAD-ის ამბავი 1955 წელს ნომრის შეცდომით დაიწყო და რომ ათასობით ზრდასრული 24-ის საღამოს ტელეფონზე პასუხს უთმობს. ეს მშვენიერი გზაა, აჩვენოთ, რომ შობის ჯადოქრობა ისიც არის, როცა ადამიანები მის არსებობას თავად ირჩევენ.